Ο αριθμός των μαθητών που συμμετέχουν στις εξετάσεις για την εισαγωγή στα πρότυπα σχολεία συνεχώς αυξάνεται. Τι παραπάνω όμως προσφέρουν τα σχολεία αυτού του τύπου σε σχέση με τα συμβατικά;
Όταν φτάνει εκείνη η χρονική περίοδος κατά την οποία οι γονείς καταθέτουν τις αιτήσεις τους για συμμετοχή των παιδιών τους στις εξετάσεις εισαγωγής στα Πρότυπα Σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, οι αρμόδιοι υπηρεσιακοί του Υπουργείου Παιδείας τρίβουν τα μάτια τους. Η συμμετοχή είναι εντυπωσιακή και διαρκώς αυξανόμενη. Κατά το κοινώς λεγόμενο γίνεται πραγματικός χαμός.
Το ερώτημα όμως που προκύπτει έρχεται αβίαστα. Αξίζει τον κόπο αυτή η φρενίτιδα (η οποία στοιχίζει και οικονομικά), υπάρχουν πράγματι διαφορές στο εκπαιδευτικό κομμάτι μεταξύ των προτύπων και των συμβατικών σχολείων ή απλά έχουμε να κάνουμε με μία ιδεολογική κατασκευή, την κατασκευή της αριστείας που πρέπει να επιδιώκεται με κάθε τρόπο; Και επίσης, θα μπορούσε το σύνολο των ελληνικών σχολείων να αποκτήσουν χαρακτηριστικά που διαθέτουν πράγματι τα πρότυπα σχολεία;
Πρέπει να ξεκινήσουμε από μία βασική παραδοχή. Η λειτουργία ενός πρότυπου (ή και πειραματικού) σχολείο δεν στοιχίζει σημαντικά περισσότερο στην ελληνική πολιτεία. Γιατί; Διότι δεν καταγράφεται καμία διαφορά ούτε στους μισθούς των εκπαιδευτικών ούτε στην κρατική χρηματοδότηση για τις βασικές λειτουργικές ανάγκες. Την ίδια ώρα, φυσικά, η φοίτηση των μαθητών είναι δωρεάν όπως άλλωστε προβλέπει το Σύνταγμα για τα ελληνικά δημόσια σχολεία.
Για να παρουσιάσουμε περισσότερο σχηματικά τις διαφορές, τονίζουμε τα ακόλουθα:
- Στο πρότυπο η εισαγωγή γίνεται με γραπτή δοκιμασία και στο συμβατικό με απλή γεωγραφική κατανομή.
- Το πρόγραμμα σπουδών στα πρότυπα ακολουθεί το εθνικό πρόγραμμα αλλά μπορεί, κατά περίπτωση, να εφαρμόζει καινοτόμες δράσεις, εργαστήρια και επιπλέον εκπαιδευτικά προγράμματα. Το συμβατικό ακολουθεί το εθνικό πρόγραμμα και τις προβλεπόμενες δράσεις του Υπουργείου.
- Η επιλογή των εκπαιδευτικών στα πρότυπα γίνεται με ειδικά κριτήρια και διαδικασίες επιλογής ενώ στα πρότυπα ακολουθούνται οι γενικές διαδικασίες διορισμών.
- Ως προς την σύνθεση των μαθητών τέλος το πρότυπο συγκεντρώνει μαθητές από ευρύτερες περιοχές ενώ στο συμβατικό σχολείο αντανακλάται ο πληθυσμός της τοπικής περιφέρειας.
Δεν αποδεικνύεται όμως ότι το κόστος ανά μαθητή στα πρότυπα σχολεία είναι αυξημένο. Έτσι και αλλιώς το Υπουργείο Παιδείας ούτε δημοσιεύει ούτε δίνει το αναλυτικό κόστος ανά μαθητή στα σχολεία της χώρας. Ακόμα και κατά την εποχή της πολύ στενής επιτήρησης των Υπουργείων από την Τρόικα, τα συγκεκριμένα στοιχεία, αν και είχαν ζητηθεί, δεν δόθηκαν ποτέ γιατί πολύ απλά δεν υπήρχαν.
Είναι χαρακτηριστικό ότι μόλις το 2026 (στο πλαίσιο της λειτουργίας του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας) το Υπουργείο Παιδείας προκήρυξε μελέτη ακριβώς για την ανάπτυξη ενός μοντέλου υπολογισμού του κόστους λειτουργίας των σχολείων της χώρας. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στο σχετικό έγγραφο, “στόχος της παρούσας είναι η χρηματοδότηση παρέμβασης από πόρους του ΤΠΑ του ΥΠΑΙΘΑ στο πλαίσιο του ΕΠΑ 2026-2030 για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου συστηματικού μοντέλου (θεωρητικού, οργανωσιακού και λειτουργικού) υπολογισμού του κόστους λειτουργίας κάθε σχολικής μονάδας, καθώς και συγκεντρωτικά του κόστους λειτουργίας Σχολικών Μονάδων σε επίπεδο Δ/νσης και Περιφερειακής Δ/νσης για την ενίσχυση της ποιότητας, της οικονομικής αποδοτικότητας και της λογοδοσίας του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος υπό το πρίσμα της ενδυνάμωσης της αυτονομίας της σχολικής μονάδας”.
Υπό αυτά τα δεδομένα δεν μπορεί επίσης να υπολογιστεί πόσο στοιχίζει η λειτουργία ενός πρότυπου σχολείου στην ελληνική πολιτεία. Προφανώς, το κόστος ποικίλλει ανά μονάδα ανάλογα με το εύρος των μαθητών αλλά συγκεκριμένα νούμερα δεν δίνονται ποτέ στη δημοσιότητα. Ως προς το κόστος πάντως αυτό που μπορούμε να συμπεράνουμε με σχετική ασφάλεια είναι ότι δεν διαφέρει από το κόστος λειτουργίας μίας συμβατικής σχολικής μονάδας.
Ειρήσθω εν παρόδω ζητήσαμε, στο πλαίσιο του ρεπορτάζ, τα σχετικά στοιχεία από τη Διοικούσα Επιτροπή Προτύπων και Πειραματικών Σχολείων.
Ζητήσαμε, πιο αναλυτικά, να μας δοθούν δεδομένα για το ετήσιο λειτουργικό κόστος των Προτύπων Γυμνασίων και Λυκείων, τις τυχόν πρόσθετες κρατικές πιστώσεις που διατίθενται αποκλειστικά στα Πρότυπα Σχολεία και, τέλος, στοιχεία που να επιτρέπουν σύγκριση του κόστους λειτουργίας μεταξύ πρότυπων και λοιπών δημόσιων σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Προσώρας δεν έχουμε λάβει κάποια απάντηση.
“Πιο ακριβά σχολεία, ως προς τα δημόσια πάντα, είναι σίγουρα τα Καλλιτεχνικά και τα Μουσικά σχολεία και αυτό γιατί διαθέτουν πολύ περισσότερους εκπαιδευτικούς λόγω της φύσης του προγράμματος σπουδών. Υπάρχει, ας πούμε, διαφορετικός εκπαιδευτικός για κάθε μουσικό όργανο και δικαίως. Στα πρότυπα δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο” τονίζεται, την ίδια ώρα, στο NEWS 24/7 από υπηρεσιακό παράγοντα.
Σε θεωρητικό επίπεδο, άρα, θα μπορούσαν όλα τα δημόσια σχολεία της χώρας να λειτουργούν ως πρότυπα χωρίς σημαντικό κόστος για την πολιτεία, αρκεί να υπήρχε ο σωστός σχεδιασμός και η πολιτική βούληση. Παρόλα αυτά το πλάνο που εφαρμόζεται προτεραιοποιεί την κατηγοριοποίηση των μαθητών και των μαθητριών. “Ουσιαστικά αυτός είναι ο κύριος λόγος της ύπαρξης των προτύπων σχολείων. Να φοιτούν οι πολύ καλοί με τους πολύ καλούς και οι απλώς καλοί με τους απλώς καλούς και τους μέτριους” τονίζει στο NEWS 24/7 ιδιαίτερα έμπειρη εκπαιδευτική πηγή.
Άλλη πηγή, παρόμοιας εμπειρίας αλλά διαφορετικού ιδεολογικού προσανατολισμού, μάς λέει χαρακτηριστικά ότι “σίγουρα πρέπει να υπάρχει άμιλλα και σίγουρα δεν είμαστε όλοι το ίδιο. Σωστά υπάρχουν τα πρότυπα και προφανώς θα συνεχίσουν να υπάρχουν”. Το όποιο συμπέρασμα έχει να κάνει σαφώς με τον τρόπο που ο καθένας βλέπει τα πράγματα ανάλογα και με τη γενικότερη πολιτική θεώρηση που διαθέτει.
Είναι πολλά τα λεφτά…για την προετοιμασία
Όπως και να έχει πάντως, ο θεσμός κάνει, όπως τονίστηκε και παραπάνω, κλικ στους γονείς. Ειδικά από τη στιγμή που η παρούσα κυβέρνηση αύξησε τα πρότυπα σχολεία από 5 σε συνολικά 42 σε όλη τη χώρα, το ενδιαφέρον ανέβηκε κατακόρυφα. Παράλληλα όμως, δημιουργήθηκε και μία νέα “αγορά”, αυτής της φροντιστηριακής προετοιμασίας των μαθητών και των μαθητριών για τις εξετάσεις για τα πρότυπα σχολεία στις οποίες συμμετέχουν, εφόσον το θελήσουν, απόφοιτοι και απόφοιτες της ΣΤ’ Δημοτικού.
Η προετοιμασία αρχίζει τις περισσότερες φορές από τη Δ’ Δημοτικού. Τα πακέτα στους μεγάλους φροντιστηριακούς οργανισμούς της χώρας στοιχίζουν από 2.500 ευρώ μέχρι 4.000 ευρώ, ανάλογα με την τάξη στην οποία φοιτά το παιδί. Συχνά η προετοιμασία αρχίζει και νωρίτερα από την Δ’ Δημοτικού. “Σοκαρίστηκα πέρυσι όταν έμαθα ότι μία μαθήτριά μας της Β’ Δημοτικού, είχε ήδη αρχίσει την προετοιμασία για τις εξετάσεις των πρότυπων” αναφέρει στο NEWS 24/7 η εκπαιδευτική πηγή. Και όμως υπάρχουν πια και τέτοιου είδους παραδείγματα.
Το κόστος της προετοιμασίας είναι υπολογίσιμο και αποτελεί έναν ακόμη βραχνά για τον προϋπολογισμό της μέσης ελληνικής οικογένειας. Ταυτόχρονα αναδεικνύεται και ο ταξικός χαρακτήρας του ζητήματος. Οι οικογένειες με καλύτερα εισοδήματα προφανώς και διαθέτουν περισσότερες δυνατότητες στήριξης των παιδιών τους στην προσπάθεια για επιτυχία στις εξετάσεις για τα πρότυπα. Αντίθετα, οι μη έχοντες συμβιβάζονται, αναγκαστικά, με τη μοίρα τους. Το δικό τους παιδί, ανεξάρτητα από τις δυνατότητές του, θα φοιτήσει στο σχολείο της γειτονιάς του, στο συμβατικό, δηλαδή, σχολείο.
Τα πρότυπα, σε κάθε περίπτωση, έχουν πάρει κεφάλι στην επιτυχία των μαθητών και των μαθητριών στις πανελλήνιες εξετάσεις για τα ελληνικά κρατικά ΑΕΙ. Με τα στοιχεία που είχε δώσει ο προηγούμενος Υπουργός Παιδείας, Κυριάκος Πιερρακάκης σε συνέντευξή του (“Καθημερινή”) το σχετικό ποσοστό επιτυχίας είναι 81% για τα πρότυπα και ακολουθούν τα ιδιωτικά σχολεία με 72%, τα Πειραματικά με 66% και τα υπόλοιπα δημόσια σχολεία με 58%. Είναι εξηγήσιμες διαφορές που όμως δεν μπορεί να αγνοήσει κανείς.
news247.gr
