Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Τουρκία επισκιάστηκε από τις επιθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ κατά συμμάχων των ΗΠΑ, αλλά και από τη σκληρή ρητορική του απέναντι στο Ιράν, με τον Αμερικανό πρόεδρο να δηλώνει ότι είναι «λήξαν» το μνημόνιο συνεννόησης με την Τεχεράνη.
Πιο συγκεκριμένα, σε ό,τι αφορά την εκεχειρία με το Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι «για εμένα, έχει τελειώσει. Δεν θέλω να έχω καμία σχέση μαζί τους πλέον. Είναι αποβράσματα» χαρακτηρίζοντας την ιρανική ηγεσία «βίαιη», «ψεύτες» και «τρελούς».
Τώρα, τι σημαίνει αυτό στην πράξη παραμένει ασαφές, σχολιάζει το CNN.
Ο Τραμπ, ο οποίος προειδοποίησε τον περασμένο μήνα για «οικονομική καταστροφή» σε περίπτωση που ο πόλεμος συνεχιζόταν, εξακολουθεί να δέχεται τις ίδιες πολιτικές πιέσεις για να τερματιστεί η σύγκρουση.
Ήδη, οι ΗΠΑ και το Ιράν είχαν εμπλακεί σε εκατέρωθεν επιθέσεις: το Ιράν εναντίον εμπορικών πλοίων που διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ, και οι ΗΠΑ με αντίποινα εναντίον ιρανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Οι επιθέσεις προκάλεσαν άνοδο στις τιμές του πετρελαίου.
Ο Αμερικανός πρόεδρος είχε, επίσης, ήδη ανατρέψει μια βασική διάταξη της συμφωνίας που επέτρεπε στο Ιράν να πουλά το πετρέλαιό του στη διεθνή αγορά.
Στις δηλώσεις του στην Άγκυρα, ο Τραμπ είπε ότι θα επέτρεπε στους διαπραγματευτές του να συνεχίσουν να επιδιώκουν μια ευρύτερη συμφωνία για τα πυρηνικά με το Ιράν, αλλά χαρακτήρισε την προσπάθεια αυτή «σπατάλη χρόνου».
Απαντώντας σε αυτό που χαρακτήρισε «ενδιαφέρουσα ερώτηση» σχετικά με την κατάσταση της συμφωνίας, ο πρόεδρος υπαινίχθηκε ότι δεν υπήρχαν πολλά να κερδηθούν από τη συνεργασία με «τρελούς».
Μια ομάδα υπό την ηγεσία του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς είχε προθεσμία 60 ημερών για να εξασφαλίσει τεχνικές παραχωρήσεις από την Τεχεράνη, προκειμένου να περιοριστούν οι πυρηνικές της φιλοδοξίες.
Ωστόσο, οι συνομιλίες αυτές προχωρούσαν αργά και επικεντρώνονταν κυρίως στην εφαρμογή του Μνημονίου Συνεργασίας, το οποίο ο Τραμπ υπέγραψε στο Παλάτι των Βερσαλλιών στις 17 Ιουνίου.
Οι μεσολαβητές της συμφωνίας, με επικεφαλής το Πακιστάν και το Κατάρ, θα προσπαθήσουν -σχεδόν σίγουρα- να επαναφέρουν τη συμφωνία σε κανονική τροχιά.
Ωστόσο, ένας άλλος παράγοντας -το Ισραήλ– θα έχει εκλάβει τα σχόλια του Τραμπ διαφορετικά. Ο πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ο οποίος είναι βαθιά επιφυλακτικός απέναντι στις διπλωματικές προσπάθειές του προς το Ιράν, θα μπορούσε να εκλάβει τα σχόλια του προέδρου ως ευκαιρία για τη συνέχιση των επιχειρήσεων τόσο στον Λίβανο, εναντίον της Χεζμπολάχ, όσο και στο ίδιο το Ιράν.
Όπως μεταδίδει το AlJazeera, κανείς στον Κόλπο δεν θέλει να δει επανάληψη των εχθροπραξιών. «Πιστεύω ότι θα δούμε μια μετρημένη προσέγγιση από τις χώρες του Κόλπου. Από την αρχή, στόχος τους ήταν η αποκλιμάκωση της κατάστασης και η επιστροφή των δύο πλευρών στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Οι συνομιλίες είχαν σταματήσει για αρκετό καιρό όταν επικεφαλής σε αυτές ήταν το Πακιστάν. Μόλις ενεπλάκησαν οι Καταριανοί – οι οποίοι είναι πραγματικά ικανοί στο να αποκλιμακώνουν την κατάσταση – είδαμε μια σημαντική εξέλιξη: την υπογραφή της εκεχειρίας και του μνημονίου συνεργασίας. Υπάρχει έννομο συμφέρον εδώ, για όλους, να ηρεμήσει η κατάσταση.
Πιστεύω ότι θα δούμε πολλές διπλωματικές προσπάθειες για να ηρεμήσει η κατάσταση, να κατευναστούν τα πνεύματα και να επιστρέψουν οι ΗΠΑ και το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Οι τεχνικές ομάδες επρόκειτο να συναντηθούν την Πέμπτη (9/7), μετά τις τελετές για τον εκλιπόντα ανώτατο ηγέτη του Ιράν.
Πιστεύω ότι θα υπάρξει μια διπλωματική πίεση από όλη την περιοχή του Κόλπου για να επιστρέψουν το Ιράν και οι ΗΠΑ στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Κανείς δεν θέλει να δει την κατάρρευση αυτής της εκεχειρίας ή του μνημονίου κατανόησης» γράφει ο ανταποκριτής του AlJazeera από τη Ντόχα, Malik Traina.
Σε κάθε περίπτωση, η δήλωση του Τραμπ θα έχει σίγουρα επιπτώσεις στην Τεχεράνη.
Η χθεσινή επίθεση ήταν η μεγαλύτερη από τη σύναψη της εκεχειρίας τον Απρίλιο. Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου και επικεφαλής των διαπραγματεύσεων, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε ότι η επαναφορά των πετρελαϊκών κυρώσεων κατά του Ιράν, οι επιθέσεις στο νότιο Ιράν και η συνεχιζόμενη επιθετικότητα του Ισραήλ εναντίον του Λιβάνου αποτελούν παραβιάσεις του Μνημονίου Συνεργασίας. Πρόσθεσε επίσης ότι «η εποχή της εκφοβιστικής τακτικής και της εκβίασης έχει τελειώσει, δεν οδηγεί πουθενά».
Ο επικεφαλής της ιρανικής τεχνικής ομάδας, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπάντι, δήλωσε ότι το Μνημόνιο Συνεργασίας παραβιάζεται, ιδίως το Άρθρο 10, καθώς οι ΗΠΑ ανακάλεσαν την άδεια του Ιράν για την πώληση πετρελαίου.
Η δήλωση των Φρουρών της Επανάστασης αναφέρει ότι, ως απάντηση στις επιθέσεις των ΗΠΑ, έχουν στοχεύσει 85 αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε ολόκληρη την περιοχή, ιδίως στο Μπαχρέιν και το Κουβέιτ. Αναφέρει, επίσης, ότι τις επόμενες ημέρες θα προβούν σε αντίποινα με πιο σκληρό τρόπο.
Όλες αυτές οι σκληρές δηλώσεις είχαν ήδη διατυπωθεί και τώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ ότι, όσον αφορά τον ίδιο, το Μνημόνιο Συνεργασίας έχει λήξει, αυτό σίγουρα θα έχει επιπτώσεις στην Τεχεράνη, εκτιμά το AlJazeera.
