Η ιδέα να μετακινείται ο Πρόεδρος των ΗΠΑ με ένα ειδικό αεροπλάνο γεννήθηκε στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Το 1943 η Πολεμική Αεροπορία επιχείρησε να μετατρέψει ένα μεταγωγικό αεροσκάφος C-87A στο πρώτο «Air Force One» – αν και επίσημα ο όρος υιοθετήθηκε το 1954 – το οποίο όμως κρίθηκε ακατάλληλο και αντικαταστάθηκε άμεσα. Ογδόντα χρόνια μετά, ο 47ος πρόεδρος των ΗΠΑ, ταξιδεύει με ένα αεροπλάνο, αν όχι ακατάλληλο, σίγουρα με δυνητικούς κινδύνους, προκαλώντας προβληματισμό και έκπληξη σε αξιωματούχους και ειδικούς.
Μετά το τέλος της Συνόδου του NATO στην Τουρκία, την Τετάρτη 8 Ιουλίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ αναχώρησε από την Άγκυρα όχι με το αγαπημένο του υπερπολυτελές Boeing 747, που του δώρισε το Κατάρ πρόσφατα, αλλά με το παλαιό Air Force One. Είναι μια πολυτελής λύση, έως ότου μπούνε σε υπηρεσία τα δύο νέα αεροπλάνα που κατασκευάζονται.
Το τροποποιημένο μεταγωγικό αεροσκάφος C-87 Liberator Express, το πρώτο αεροσκάφος που διαμορφώθηκε ειδικά για τις μετακινήσεις του προέδρου των ΗΠΑ. Η Μυστική Υπηρεσία το έκρινε ακατάλληλο λόγω προβλημάτων ασφαλείας και δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ για τη μεταφορά του Φράνκλιν Ρούζβελτ. Πηγή: Wikipedia / U.S. Air Force (Public Domain)
Η πραγματικότητα όμως φαίνεται να είναι εντελώς διαφορετική σύμφωνα με ειδικούς που επικαλούνται οι New York Times.
Όπως είχε αποκαλύψει η αμερικανική εφημερίδα, η Μυστική Υπηρεσία ανησύχησε αρκετά για την εγγύτητα του Τραμπ στο Ιράν κατά την παραμονή του στην Άγκυρα, ώστε να τον υποχρεώσει να αλλάξει αεροσκάφος για την επιστροφή του.
Δεν είναι εξοπλισμένο όπως προβλέπεται
Γιατί, όμως να του εισηγηθεί κάτι τέτοιο;
Διότι το αξίας 400 εκατ. δολ. νέο αεροπλάνο του Τραμπ δεν διαθέτει τις ίδιες αμυντικές δυνατότητες αυτοπροστασίας με το προηγούμενο μοντέλο και συνεπώς δεν είναι έτοιμο για τέτοια ταξίδια.
Τέτοια ζητήματα ασφαλείας μάλιστα προκαλούν συχνά μεγάλες εντάσεις μεταξύ του προσωπικού του Λευκού Οίκου και των στρατιωτικών συμβούλων ή της Μυστικής Υπηρεσίας, όπως αποκαλύπτει η αμερικανική εφημερίδα.
Δύο πρώην αξιωματούχοι της Πολεμικής Αεροπορίας, οι οποίοι είχαν συμμετάσχει στην προσπάθεια αντικατάστασης των παλαιότερων Air Force One, δήλωσαν ότι εξεπλάγησαν βλέποντας τον Τραμπ να χρησιμοποιεί το νέο αεροσκάφος στο εξωτερικό, όπου οι κίνδυνοι ασφαλείας είναι μεγαλύτεροι, ειδικά όταν πρόκειται για περιοχή δίπλα στο Ιράν, το οποίο βομβαρδίζουν οι ΗΠΑ.
Οι πρώην αξιωματούχοι δεν συμμετείχαν στις εργασίες μετατροπής του αεροσκάφους από το Κατάρ, αλλά επισήμαναν ότι η ταχύτητα με την οποία ολοκληρώθηκε το έργο δεν επέτρεψε να πραγματοποιηθούν όλες οι τροποποιήσεις ασφαλείας που χαρακτηρίζουν παραδοσιακά ένα πλήρως εξοπλισμένο προεδρικό αεροσκάφος.
«Ο χρόνος δεν επέτρεψε να γίνουν όλες οι συνήθεις τροποποιήσεις του Air Force One, επομένως λείπει ένας συνδυασμός δυνατοτήτων ασφαλείας, επικοινωνιών και υποστήριξης» ανέφερε ο Φρανκ Κένταλ, πρώην υπουργός της Πολεμικής Αεροπορίας. «Με δεδομένη την κατάσταση με το Ιράν, αυτό θα μπορούσε να προκαλεί ανησυχία. Ειλικρινά, εκπλήσσομαι που αυτό το αεροσκάφος χρησιμοποιείται εκτός των ΗΠΑ».
Βάζει τα γούστα πάνω από την εθνική ασφάλεια
Μια ημέρα μάλιστα πριν από την αναχώρηση του Τραμπ για την Τουρκία, Δημοκρατικοί γερουσιαστές απέστειλαν επιστολή στην Πολεμική Αεροπορία ζητώντας διευκρινίσεις για τις μετατροπές στο αεροσκάφος του Κατάρ και αμφισβητώντας αν διαθέτει όλες τις αναγκαίες αναβαθμίσεις ασφαλείας.
«Οι ίδιες οι δηλώσεις του Τραμπ – συμπεριλαμβανομένου του πανηγυρισμού του για “ένα επίπεδο πολυτέλειας που κανείς δεν έχει ξαναδεί” – καθιστούν σαφές ότι οι αποφάσεις αυτές έδωσαν προτεραιότητα στην προσωπική άνεση και τα γούστα του Τραμπ έναντι της εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ» ανέφεραν σε επιστολή του γερουσιαστή Κρίστοφερ Μέρφι και ακόμη 12 Δημοκρατικών γερουσιαστών.
Η ίδια η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ όταν γνωστοποιήθηκε ότι δωρισθέν αεροσκάφος ήταν έτοιμο να μεταφέρει τον πρόεδρο, παραδέχθηκε ότι δεν διέθετε όλο τον εξοπλισμό που συνήθως υπάρχει σε ένα Air Force One. «Δεν έγινε καμία έκπτωση στην ασφάλεια, την προστασία ή τις επικοινωνίες της αποστολής. Ωστόσο, η ομάδα έλαβε την απόφαση να θυσιάσει ορισμένες από τις λιγότερο συχνά χρησιμοποιούμενες δυνατότητες αποστολής που η Boeing οφείλει να παραδώσει για να καλύψει τις ανάγκες των επόμενων 40 ετών.»
Ο Άντριου Π. Χάντερ, πρώην υφυπουργός της Πολεμικής Αεροπορίας, αρμόδιος για το πρόγραμμα του Air Force One κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Μπάιντεν, δήλωσε επίσης ότι η πλήρης μετατροπή ενός Boeing 747 σε Air Force One θα απαιτούσε περισσότερο από έναν χρόνο εργασιών.
Τι λείπει από το Air Force One του Κατάρ
Τα παλαιότερα αεροσκάφη που χρησιμοποιούνταν ως Air Force One διέθεταν αμυντικό σύστημα σχεδιασμένο να εξουδετερώνει πυραύλους που καθοδηγούνται από τη θερμότητα. Σύμφωνα με τρεις πρώην αξιωματούχους του Πενταγώνου, η ίδια δυνατότητα προβλέπεται να ενσωματωθεί και στα νέα αεροσκάφη της Boeing.
Διαφορετικά τμήματα των αμυντικών συστημάτων είναι ορατά στο παλαιό Air Force One, κάτω από τα φτερά και στην ουρά του αεροσκάφους. Αντίθετα, δεν διακρίνονται σε φωτογραφίες του νέου αεροσκάφους από το Κατάρ, σύμφωνα με τρίτο πρώην αξιωματούχο της Πολεμικής Αεροπορίας, ο οποίος μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας για τα πρωτόκολλα ασφαλείας.
Τα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας του Air Force One έχουν χρησιμοποιηθεί ελάχιστα στην ιστορία του αεροσκάφους, ωστόσο θεωρούνται κρίσιμο στοιχείο της προστασίας του.
Το Πεντάγωνο έχει δημοσιεύσει τις προδιαγραφές των νέων αεροσκαφών της Boeing που βρίσκονται υπό κατασκευή, στις οποίες αναφέρεται ότι θα περιλαμβάνουν «σύστημα αυτοπροστασίας» και «σύστημα επικοινωνιών αποστολής», καθώς και άλλες αναβαθμίσεις που είναι απαραίτητες «ώστε να επιτρέπουν στον πρόεδρο να ασκεί τα καθήκοντά του ως αρχηγός κράτους, επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας και ανώτατος διοικητής των ενόπλων δυνάμεων».
Πάντως, σύμφωνα με πρώην ανώτερο αξιωματούχο του Λευκού Οίκου που επικαλούνται οι New York Times, όταν οι στρατιωτικοί ειδικοί ζητούσαν αλλαγές για λόγους ασφαλείας, οι πολιτικοί αξιωματούχοι συνήθως υποχωρούσαν, υιοθετώντας σχέδια που περιόριζαν τους κινδύνους.
Η απάντηση Τραμπ
Μετά το δημοσίευμα όμως των οι New York Times η αμερικανική κυβέρνηση αντέδρασε άμεσα. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης διέταξε αρκετούς δημοσιογράφους της εφημερίδας να καταθέσουν ενώπιον ομοσπονδιακού σώματος ενόρκων την Τετάρτη 15 Ιουλίου, προκειμένου να καταθέσουν «σε σχέση με φερόμενη παραβίαση της ομοσπονδιακής ποινικής νομοθεσίας».
Οι κλητεύσεις εκδόθηκαν από τον Τζέι Κλέιτον, ομοσπονδιακό εισαγγελέα στο Μανχάταν, και σε ορισμένες περιπτώσεις επιδόθηκαν από ομοσπονδιακούς πράκτορες στα σπίτια των δημοσιογράφων, σύμφωνα με το δημοσίευμα. Η εφημερίδα χαρακτήρισε την κίνηση «πρωτοφανή κλιμάκωση των προσπαθειών του προέδρου Τραμπ να απειλήσει και να εκφοβίσει ανεξάρτητους ειδησεογραφικούς οργανισμούς».
Σε δήλωσή του προς το Reuters, εκπρόσωπος του Υπουργείου Δικαιοσύνης ούτε επιβεβαίωσε ούτε διέψευσε την ύπαρξη των κλητεύσεων, αλλά ανέφερε ότι η κυβέρνηση δεν στοχοποιεί δημοσιογράφους και ότι ανησυχεί για άτομα που διαρρέουν διαβαθμισμένες πληροφορίες. Ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε όλες τις ερωτήσεις στο Υπουργείο Δικαιοσύνης.
Πάντως δημοσιογραφικές οργανώσεις χαρακτήρισαν την κίνηση του υπουργείου απειλή για την ελευθερία του Τύπου και τα συνταγματικά δικαιώματα.
«Όταν ομοσπονδιακοί πράκτορες εμφανίζονται στα σπίτια δημοσιογράφων με κλητεύσεις, δεν πρόκειται για συνήθη επιβολή του νόμου», ανέφερε το National Press Club σε ανακοίνωσή του. «Πρόκειται για μια πρωτοφανή επίθεση στην ελευθερία του Τύπου, η οποία πλήττει την ίδια την καρδιά της Πρώτης Τροπολογίας» και είπε και κάλεσε το Υπουργείο Δικαιοσύνης να αποσύρει «αμέσως» τις κλητεύσεις.
«Όταν συνθλίβεται το δικαίωμα του κοινού να γνωρίζει, όπως επιχειρεί να κάνει η κυβέρνηση Τραμπ με τις κλητεύσεις της κατά των New York Times, όλοι υφιστάμεθα ανεπανόρθωτη βλάβη, όπως και η ελευθερία πάνω στην οποία οικοδομήθηκε αυτό το έθνος», δήλωσε ο Στίβεν Τζ. Άντλερ, πρόεδρος της Επιτροπής Δημοσιογράφων.
Στην κύρια φωτογραφία: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δείχνει το νέο Air Force One, το αεροσκάφος που δώρισε η κυβέρνηση του Κατάρ, πριν επιβιβαστεί σε αυτό, στην αεροπορική βάση Joint Base Andrews, στο Μέριλαντ, την 1η Ιουλίου 2026. (Πηγή: REUTERS / Evan Vucci)
