Περισσότερους από δύο μήνες μετά την έναρξη της σύγκρουσης με το Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα ολοένα και πιο σύνθετο αδιέξοδο, καθώς ούτε στρατιωτική νίκη ούτε διπλωματική λύση έχει να επιδείξει μετά από 2 μήνες πολέμου.
Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, ο κίνδυνος είναι πλέον η σύγκρουση να παραταθεί επ’ αόριστον, δημιουργώντας μεγαλύτερα προβλήματα για τις ΗΠΑ και τη διεθνή κοινότητα από όσα επιχείρησε αρχικά να λύσει.
Παρά τη ρητορική αυτοπεποίθηση και από τις δύο πλευρές, οι θέσεις Ουάσιγκτον και Τεχεράνης παραμένουν πολύ μακριά. Το Ιράν κατέθεσε νέα πρόταση για επανέναρξη διαπραγματεύσεων, ωστόσο ο Τραμπ την απέρριψε άμεσα, διατηρώντας το αδιέξοδο.
Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από το γεγονός ότι ακόμη και μια προσωρινή εκεχειρία δεν έχει οδηγήσει σε ουσιαστική πρόοδο, ενώ οι συνομιλίες σκοντάφτουν σε βασικές διαφωνίες – κυρίως γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα και τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ.
Ανολοκλήρωτοι στόχοι
Παρά τα εκτεταμένα πλήγματα από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, που έχουν αποδυναμώσει σημαντικά τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν, πολλοί από τους βασικούς στόχους της Ουάσιγκτον παραμένουν ανεκπλήρωτοι. Μεταξύ αυτών είναι η πλήρης αναστολή του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, η αλλαγή καθεστώτος και ο περιορισμός της επιρροής του Ιράν μέσω συμμάχων στη Μέση Ανατολή
Ακόμη και το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου εκτιμάται ότι παραμένει θαμμένο και εν δυνάμει αξιοποιήσιμο, γεγονός που υπονομεύει τον βασικό στόχο της αποτροπής πυρηνικής εξέλιξης.
Ένα από τα μεγαλύτερα πλήγματα για την αμερικανική στρατηγική είναι η αδυναμία ελέγχου του Στενού του Ορμούζ. Το Ιράν έχει καταφέρει να περιορίσει τη ναυσιπλοΐα, προκαλώντας σοκ στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Τεχεράνη έχει πλέον συνειδητοποιήσει τη δύναμη αυτού του «όπλου». Ακόμη και αποδυναμωμένο, το Ιράν μπορεί να επηρεάζει την παγκόσμια οικονομία απλώς περιορίζοντας τη ροή πετρελαίου.
Οικονομικές και πολιτικές συνέπειες
Η παρατεταμένη σύγκρουση έχει ήδη σημαντικό κόστος όπως αύξηση των τιμών καυσίμων στις ΗΠΑ, πιέσεις στην παγκόσμια οικονομία και φυσικά πτώση της δημοτικότητας του Τραμπ.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση Reuters/Ipsos, η αποδοχή του Αμερικανού προέδρου έχει υποχωρήσει στο 34%, ενώ οι υψηλές τιμές βενζίνης -πάνω από 4 δολάρια το γαλόνι- εντείνουν την πίεση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Μπροστά στο αδιέξοδο, ο Τραμπ εξετάζει διάφορα σενάρια όπως παράταση του ναυτικού αποκλεισμού για μήνες, νέα στρατιωτικά πλήγματα ακόμη και μια μονομερή «κήρυξη νίκης» και αποχώρηση.
Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές, μια τέτοια αποχώρηση θα μπορούσε να εκληφθεί από το Ιράν ως στρατηγική επιτυχία, ενισχύοντας τη θέση της Τεχεράνης αντί να την αποδυναμώσει.
Φόβοι για «παγωμένη σύγκρουση»
Όλο και περισσότεροι ειδικοί εκτιμούν ότι ο πόλεμος μπορεί να εξελιχθεί σε μια λεγόμενη «παγωμένη σύγκρουση» – χωρίς σαφή λύση, αλλά με διαρκή ένταση.
Αυτό θα είχε σοβαρές συνέπειες: διατήρηση στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην περιοχή, επιδείνωση σχέσεων με Ευρωπαίους συμμάχους, ενίσχυση σκληροπυρηνικών δυνάμεων στο Ιράν κ.ά.
Ο Τραμπ, που είχε υποσχεθεί να αποφύγει νέες στρατιωτικές εμπλοκές, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με έναν πόλεμο χωρίς ξεκάθαρη διέξοδο. Η πίεση στο εσωτερικό των ΗΠΑ αυξάνεται, ενώ το Ιράν φαίνεται διατεθειμένο να «παίξει με τον χρόνο», ποντάροντας στις πολιτικές δυσκολίες του Αμερικανού προέδρου.
Για την ώρα, η σύγκρουση στο Ιράν έξελίσσεται σε ένα περίπλοκο γεωπολιτικό αδιέξοδο, όπου καμία πλευρά δεν έχει πετύχει αποφασιστική νίκη.
Όπως επισημαίνει το Reuters, το μεγαλύτερο ρίσκο πλέον δεν είναι μια ήττα στο πεδίο της μάχης — αλλά μια παρατεταμένη κρίση που θα αφήσει την περιοχή και την παγκόσμια οικονομία πιο ασταθείς από πριν.
