Οι εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) προβάλλουν μεγαλεπήβολα σχέδια σχετικά με την ικανότητα των εργαλείων τους να αντικαταστήσουν την ανθρώπινη εργασία.
Ορισμένες θέσεις εργασίας θα αυτοματοποιηθούν, ενώ άλλες θα «ενισχυθούν». Οι επικεφαλής των μεγαλύτερων εταιρειών του κόσμου διοχετεύουν τεράστια ποσά σε αυτά τα εργαλεία, εν μέρει γνωρίζοντας ότι θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν χρήματα από τη μείωση του προσωπικού.
«Η σταθερότητα είναι η νέα άνοδος», μας λένε, όσον αφορά το μέγεθος του εργατικού δυναμικού μιας εταιρείας, καθώς οι επενδυτές αναρωτιούνται αν οι εργασίες πρέπει να εκτελούνται από νέους υπαλλήλους – ή, αντίθετα, από στρατιές «πρακτόρων AI», εικονικών εργαζομένων που έχουν αναλάβει συγκεκριμένους ρόλους, μερικοί από τους οποίους απαιτούν σχετικά υψηλή εξειδίκευση.
Αν αυτό ισχύει έστω και κατά το ήμισυ, θα υπάρξουν επιπτώσεις για όλους μας, σε όλους τους τομείς και σε κάθε επαγγελματική σταδιοδρομία, και ίσως αυτό να συμβεί νωρίτερα από ό,τι πιστεύουμε, σύμφωνα με το BBC.
Οι βραβευμένοι με Νόμπελ οικονομολόγοι προειδοποίησαν πρόσφατα ότι ο κόσμος «πρέπει να δράσει τώρα» για να διασφαλιστεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα οδηγήσει σε αύξηση του βιοτικού επιπέδου και όχι σε μαζική απώλεια θέσεων εργασίας, ενώ τον περασμένο μήνα επιχειρήσεις του Λονδίνου προειδοποίησαν ότι αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξεύρεση των δεξιοτήτων που χρειάζονται, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη ανατρέπει την αγορά εργασίας.
Τα μοντέλα AI γίνονται ολοένα πιο ικανά
Η πρόοδος των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (LLMs) είναι εντυπωσιακή.
Πριν από τρία χρόνια μπορούσαν να ολοκληρώνουν με αξιοπιστία μόνο εργασίες που οι άνθρωποι χρειάζονταν δευτερόλεπτα ή λεπτά για να εκτελέσουν.
Τώρα είναι όλο και πιο ικανά να ολοκληρώνουν αρκετά σύνθετες εργασίες που για έναν άνθρωπο θα έπαιρναν τουλάχιστον μία ώρα.
Η τελευταία γενιά μοντέλων θα μπορούσε να αρχίσει να αναπτύσσεται εξ ολοκλήρου από μόνη της μέσα στην επόμενη χρονιά περίπου. Πρόκειται απλώς για προγραμματισμό λογισμικού, αλλά το ίδιο μοτίβο παρατηρείται, σε αρχικό στάδιο, στη χρηματοοικονομική ανάλυση, στις νομικές εργασίες αρχικού σταδίου, ακόμη και σε ορισμένες θέσεις εργασίας εισόδου στον δημιουργικό κλάδο.
Οι πρώτες ενδείξεις στην αγορά εργασίας
Το μεγάλο ερώτημα είναι τι σημαίνουν αυτές οι αλλαγές για τις θέσεις εργασίας. Οι αναλύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα δείχνουν ότι οι επιπτώσεις δεν είναι ίδιες για όλους τους κλάδους.
Έρευνα του Πανεπιστημίου Stanford στις Ηνωμένες Πολιτείες εξέτασε δεδομένα απασχόλησης και μισθών σε επαγγέλματα με διαφορετικό βαθμό έκθεσης στην τεχνητή νοημοσύνη.
Τα αποτελέσματα έδειξαν μείωση της απασχόλησης στους νεότερους εργαζομένους ηλικίας 22 έως 25 ετών μετά την ευρεία διάδοση του ChatGPT, ιδιαίτερα σε κλάδους όπως το λογισμικό, η χρηματοοικονομική ανάλυση και οι δημιουργικές βιομηχανίες.
Ωστόσο, αρκετοί οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι δεν πρέπει να αποδίδονται όλες οι αλλαγές αποκλειστικά στην τεχνητή νοημοσύνη.
Παράγοντες όπως τα υψηλά επιτόκια, η οικονομική αβεβαιότητα και οι αλλαγές στις επενδύσεις των επιχειρήσεων μπορεί επίσης να επηρεάζουν την αγορά εργασίας.
Οι θέσεις εργασίας εισόδου στην αγορά εργασίας των ΗΠΑ που επηρεάζονται από την τεχνητή νοημοσύνη έχουν υποστεί πλήγμα από την κυκλοφορία του ChatGPT
Μεταβολή στην απασχόληση στις ΗΠΑ από τον Νοέμβριο του 2022 ανά ηλικιακή ομάδα, θέσεις εργασίας που επηρεάζονται περισσότερο από την τεχνητή νοημοσύνη και όλες οι θέσεις εργασίας (παρουσιάζονται με διακεκομμένη γραμμή)
Η τεχνητή νοημοσύνη φαίνεται να επηρεάζει περισσότερο επαγγέλματα που βασίζονται στην επεξεργασία πληροφοριών, στην ανάλυση δεδομένων και στη δημιουργία ψηφιακού περιεχομένου.
Θέσεις εργασίας στον προγραμματισμό, στην εξυπηρέτηση πελατών, στη μετάφραση, στη σύνταξη κειμένων και σε ορισμένες νομικές υπηρεσίες μπορούν να επηρεαστούν σημαντικά, καθώς πολλές από τις καθημερινές εργασίες τους μπορούν πλέον να υποστηριχθούν ή να εκτελεστούν από συστήματα AI.
Αντίθετα, επαγγέλματα που απαιτούν φυσική παρουσία, ανθρώπινη επαφή, συναισθηματική κατανόηση ή πρακτικές δεξιότητες, όπως η υγεία, η φροντίδα ανθρώπων, οι τεχνικές εργασίες και πολλές υπηρεσίες πεδίου, φαίνεται να είναι πιο δύσκολο να αυτοματοποιηθούν άμεσα.
Τα όρια της αυτοματοποίησης
Παρά τον ενθουσιασμό γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, υπάρχουν ενδείξεις ότι η πλήρης αντικατάσταση ανθρώπινων εργαζομένων δεν είναι τόσο απλή υπόθεση.
Η χρήση των μοντέλων AI έχει αυξηθεί κατακόρυφα, με τεράστιους αριθμούς «token» — των μικρών μονάδων κειμένου που επεξεργάζονται τα συστήματα. Όμως η αυξημένη χρήση συνοδεύεται και από σημαντικό κόστος.
Πολλές εταιρείες που πειραματίστηκαν με εκτεταμένη χρήση αυτόνομων πρακτόρων AI διαπίστωσαν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις το κόστος λειτουργίας μπορεί να γίνει υψηλότερο από το κόστος ανθρώπινης εργασίας.
Αυτό δείχνει ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί αυτόματα φθηνότερη λύση για κάθε εργασία.
Παράλληλα, η εμφάνιση φθηνότερων μοντέλων, ιδιαίτερα από την Κίνα, μπορεί να αλλάξει ξανά τα δεδομένα, μειώνοντας το κόστος χρήσης της τεχνολογίας και επιταχύνοντας την υιοθέτησή της.
Ένα αβέβαιο αλλά διαφορετικό μέλλον εργασίας
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν οδηγεί απαραίτητα σε ένα μέλλον χωρίς εργασία, αλλά σε μια περίοδο μεγάλων αλλαγών. Κάποιες θέσεις θα μειωθούν, κάποιες θα μεταμορφωθούν και νέες ειδικότητες πιθανότατα θα δημιουργηθούν.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι αν οι κοινωνίες και οι εργαζόμενοι θα προσαρμοστούν έγκαιρα. Η εκπαίδευση, η ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων και η σωστή αξιοποίηση της τεχνολογίας θα καθορίσουν αν η τεχνητή νοημοσύνη θα αποτελέσει εργαλείο ενίσχυσης της ευημερίας ή παράγοντα διεύρυνσης των ανισοτήτων.
Η επανάσταση της AI βρίσκεται ακόμη στην αρχή. Όμως ένα πράγμα γίνεται ήδη σαφές: ο τρόπος που εργαζόμαστε δεν θα παραμείνει ίδιος.
