Οι γυναίκες στον δημόσιο βίο αντιμετωπίζουν ολοένα αυξανόμενες και πιο εξελιγμένες μορφές διαδικτυακής βίας, ανέφερε ο ΟΗΕ, προειδοποιώντας ότι η «εικονική βία τύπου βιασμού με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης βρίσκεται πλέον στα χέρια των δραστών».
Ακτιβίστριες για τα δικαιώματα των γυναικών, δημοσιογράφοι και άλλες γυναίκες με δημόσιο λόγο αντιμετωπίζουν μια εντεινόμενη απειλή λόγω του συνδυασμού της τεχνητής νοημοσύνης, της ανωνυμίας και της απουσίας αποτελεσματικής νομοθεσίας και λογοδοσίας, σύμφωνα με έκθεση της UN Women.
Σε περισσότερες από 1.500 γυναίκες στον δημόσιο βίο, το 6% δήλωσε ότι έχει πέσει θύμα deepfakes, ενώ σχεδόν το ένα τρίτο ανέφερε ότι έχει δεχθεί ανεπιθύμητες σεξουαλικές προσεγγίσεις στο διαδίκτυο. Περίπου το 12% είπε ότι έχουν κοινοποιηθεί εικόνες τους χωρίς τη συγκατάθεσή τους, συμπεριλαμβανομένου προσωπικού ή σεξουαλικού περιεχομένου.
«Η τεχνητή νοημοσύνη καθιστά την κακοποίηση πιο εύκολη», δήλωσε η Καλλιόπη Μινγκεϊρού, η οποία ηγείται των προσπαθειών της UN Women για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών. «Η ανωνυμία, καθώς και η ταχύτητα με την οποία αυτές οι πληροφορίες και αφηγήσεις διαδίδονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθιστούν αυτό το περιεχόμενο ακόμη πιο επικίνδυνο».
“Ανθίζουν” τα μισογυνιστικά δίκτυα
Η έκθεση, που δόθηκε στη δημοσιότητα την Πέμπτη, παραθέτει στοιχεία που δείχνουν ότι, για εκατομμύρια γυναίκες και κορίτσια σε όλο τον κόσμο, ο ψηφιακός χώρος έχει μετατραπεί σε ένα περιβάλλον ταυτισμένο με την κακοποίηση.
Πολλές γυναίκες αναγκάζονται να διαλέξουν είτε να είναι στο διαδίκτυο και να δέχονται τον κίνδυνο βίας, είτε να αυτολογοκριθούν ή ακόμη και να αποσυρθούν τελείως από το ίντερνετ, κάτι που μπορεί να τις κοστίσει επαγγελματικά και προσωπικά, σύμφωνα με την έκθεση. «Όταν οι γυναίκες γενικά, ή οι δημοσιογράφοι και οι υπερασπίστριες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εκτοπίζονται από τους ψηφιακούς χώρους, όλοι χάνουμε», δήλωσε η Μινγκεϊρού.
«Γνωρίζουμε ότι οι γυναίκες δημοσιογράφοι είναι απαραίτητες για το πώς μεταδίδεται η αλήθεια και ποιες ιστορίες ακούγονται», είπε. «Και όταν οι υπερασπίστριες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή, ευρύτερα, οι γυναίκες στη δημόσια ζωή εκτοπίζονται από τους ψηφιακούς χώρους, βλέπουμε μια διάβρωση δικαιωμάτων που έχουν κατακτηθεί με κόπο».
Αυτή η διάβρωση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς συμβαίνει σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αυξανόμενου αυταρχισμού, δημοκρατικής οπισθοδρόμησης και δικτύωσης μισογυνιστικών κοινοτήτων, όπως η λεγόμενη «manosphere», σημειώνει η έκθεση.
«Η υποχώρηση των δικαιωμάτων των φύλων ενισχύεται και επιδεινώνεται από τεχνολογίες που — εκ κατασκευής — ενισχύουν τη μισογυνιστική ρητορική μίσους για λόγους κέρδους», αναφέρει, επισημαίνοντας εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να αφαιρούν ρούχα από φωτογραφίες γυναικών χωρίς τη συγκατάθεσή τους ή να προσομοιώνουν σεξουαλικές επιθέσεις. «Η “εικονική κακοποίηση τύπου βιασμού” με τη βοήθεια AI βρίσκεται πλέον στα χέρια των δραστών», προσθέτει.
Η Μινγκεϊρού δήλωσε ότι οι επιθέσεις είναι «συντονισμένες και σκόπιμες», με στόχο τη φίμωση των φωνών των γυναικών και την υπονόμευση της επαγγελματικής τους αξιοπιστίας και φήμης. «Αυτό αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου φαινομένου αντίδρασης κατά της ισότητας των φύλων», είπε. «Βλέπουμε μισογυνιστικά δίκτυα, πολύ καλά οργανωμένα, να επιτίθενται στις αφηγήσεις γύρω από την ισότητα των φύλων και τις γυναίκες στη δημόσια ζωή γενικότερα».
Η άποψή της ενισχύεται από μελέτη που δημοσιεύθηκε νωρίτερα φέτος, στην οποία οι ερευνητές υποστήριξαν ότι η φίμωση των γυναικών στο διαδίκτυο δεν είναι ένα τυχαίο παραπροϊόν του ψηφιακού χώρου, αλλά μια «συντονισμένη, συστημική πρακτική».
“Ό,τι ξεκινά στο διαδίκτυο δεν μένει στο διαδίκτυο”
Η έρευνα αποκάλυψε ότι «η διαδικτυακή εχθρότητα γίνεται χωρίς τριβές και ανταμείβεται για τους μισογυνιστές», επισημαίνοντας ότι η αλγοριθμική ενίσχυση των πλατφορμών και η δημιουργία πρόχειρων εχθρικών ομάδων συμβάλλουν στο να «μετατρέπεται η μισογυνιστική εχθρότητα σε έναν συντονισμένο μηχανισμό καταστολής της συμμετοχής των γυναικών στον δημόσιο διάλογο».
Η έκταση της απειλής έγινε ευρύτερα γνωστή νωρίτερα φέτος, όταν αποκαλύφθηκε ότι εκατοντάδες χιλιάδες αιτήματα είχαν υποβληθεί στο εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης του Έλον Μασκ, Grok, ζητώντας να αφαιρέσει ρούχα από φωτογραφίες γυναικών. Μήνες αργότερα, η Γερμανίδα τηλεοπτική προσωπικότητα Κολιέν Φερνάντες κατήγγειλε ότι ο πρώην σύζυγός της διέδωσε στο διαδίκτυο πορνογραφικές εικόνες που δημιουργήθηκαν με τεχνητή νοημοσύνη και την απεικόνιζαν.
Πέρυσι, η εκτελεστική διευθύντρια της UN Women, Σίμα Μπαχούς, δήλωσε: «Ό,τι ξεκινά στο διαδίκτυο δεν μένει στο διαδίκτυο. Η ψηφιακή κακοποίηση περνά στην πραγματική ζωή, διαδίδοντας φόβο, φιμώνοντας φωνές και — στις χειρότερες περιπτώσεις — οδηγώντας σε σωματική βία και γυναικοκτονία».
Η έκθεση της Πέμπτης διαπίστωσε ότι το ένα τέταρτο των γυναικών δημοσιογράφων και εργαζομένων στα μέσα ενημέρωσης που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν ότι έχουν διαγνωστεί με άγχος ή κατάθλιψη λόγω διαδικτυακής βίας, ενώ σχεδόν το 13% ανέφερε διάγνωση μετατραυματικής διαταραχής στρες.
Για πολλές, ο φόβος της διαδικτυακής βίας τις έχει οδηγήσει να αποφεύγουν ευαίσθητα θέματα ή να σιωπούν: το 45% των γυναικών δημοσιογράφων δήλωσε ότι αυτολογοκρίνεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ σχεδόν το 22% είπε ότι αυτολογοκρίνεται και στην επαγγελματική του εργασία.
Η Μινγκεϊρού κάλεσε τις εταιρείες τεχνολογίας να ενσωματώσουν μηχανισμούς προστασίας για την αποτροπή κακοποίησης και να δημιουργήσουν εργαλεία αναφοράς. Οι κυβερνήσεις πρέπει επίσης να δράσουν, είπε, σημειώνοντας ότι λιγότερο από το 40% των χωρών διαθέτουν νόμους για την προστασία των γυναικών από διαδικτυακή παρενόχληση ή παρακολούθηση.
Η αποτυχία δράσης θα μπορούσε να έχει μακροχρόνιες συνέπειες και να ανατρέψει δεκαετίες προόδου. «Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο», είπε. «Όταν υπάρχουν τόσο σοβαρές ενδείξεις για την ψυχική υγεία, τότε έχουμε γυναίκες που δεν θέλουν να συμμετέχουν και να είναι ενεργές στους ψηφιακούς χώρους».
