Το τέλος για το πετρέλαιο πλησιάζει και θα είναι πολύ διαφορετικό απ’ ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα: «Το πετρέλαιο εισέρχεται σε ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος» λένε οι αναλυτές του κλάδου. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι τιμές του πετρελαίου θα έχουν μόνο πτωτική τάση στο μέλλον. Γεωπολιτικά γεγονότα ή αποφάσεις του ΟΠΕΚ θα συνεχίσουν να δημιουργούν διακυμάνσεις. Ωστόσο, η υποκείμενη τάση της αγοράς θα είναι ένα φθηνότερο πετρέλαιο.
Η θεωρία του peak oil (κορύφωση πετρελαϊκής παραγωγής) κυριάρχησε επί δεκαετίες: ένα σπάνιο, πεπερασμένο αγαθό με ολοένα αυξανόμενη ζήτηση. Η θεωρία του Hubbert υποστήριζε ότι η παραγωγή θα φτάσει στο αποκορύφωμά της και μετά θα μειώνεται, καθιστώντας το πετρέλαιο όλο και πιο ακριβό. Στην πράξη, η τεχνολογία και η αύξηση της παραγωγικότητας διέψευσαν τη θεωρία – όπως έγινε και με την «καταστροφή του Malthus».
Το τέλος του πετρελαίου φαίνεται ότι θα έρθει τελικά από την πλευρά της ζήτησης και όχι από την εξάντληση των αποθεμάτων. Οι χώρες δεν θα συγκρούονται για το τελευταίο βαρέλι πετρελαίου – αντίθετα, οι παραγωγοί θα αγωνίζονται να πουλήσουν το τελευταίο τους βαρέλι. Το πετρέλαιο θα διατηρήσει ρόλο σε τομείς όπως τα πλαστικά ή τα χημικά, αλλά σε πολύ μικρότερη έκταση.
Η ζήτηση για πετρέλαιο
Σύμφωνα με τον Matthew Higgins και τον Thomas Klitgaard, οικονομικούς συμβούλους της Fed της Νέας Υόρκης, η παλιά θεωρία για την κορύφωση της προσφοράς κατέρρευσε με την έλευση της εξόρυξης με fracking και την τεχνολογική πρόοδο. Πλέον, η νέα πραγματικότητα είναι η κορύφωση της ζήτησης (peak demand), λόγω της ηλεκτροκίνησης και των τεχνολογιών χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (IEA) και η BP προβλέπουν ότι η ζήτηση πετρελαίου θα κορυφωθεί γύρω στο 2030 και μέχρι το 2035 θα αρχίσει να μειώνεται. Η κύρια αιτία: η ραγδαία εξάπλωση των ηλεκτρικών οχημάτων. Το 2024, οι πωλήσεις έφτασαν τα 10 εκατ. στην Κίνα, 3 εκατ. στην Ευρώπη και 1,6 εκατ. στις ΗΠΑ. Μέχρι το 2030, αναμένεται να εκτοπίσουν σχεδόν 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως από τη ζήτηση πετρελαίου.
Η αγορά ήδη το αντικατοπτρίζει: η τιμή των 60 δολαρίων σήμερα – σε πραγματικούς όρους, λαμβάνοντας υπόψη τον πληθωρισμό – είναι χαμηλότερη από τις δεκαετίες του ’80. Το πετρέλαιο δεν θα εξαφανιστεί επειδή θα εξαντληθεί, αλλά επειδή δεν θα το χρειάζεται πια κανείς.
Σε αυτό το νέο «παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος», κάθε νέο βαρέλι που παράγεται σε μια χώρα θα εκτοπίζει ένα άλλο, συνήθως ακριβότερο, από την αγορά. Ο ανταγωνισμός μετατοπίζεται από τους καταναλωτές στους παραγωγούς.
Η πτώση της ζήτησης δεν σημαίνει αυτόματα συνεχή μείωση των τιμών – οι γεωπολιτικές εντάσεις και η στρατηγική του ΟΠΕΚ θα συνεχίσουν να επηρεάζουν τις τιμές. Ωστόσο, η βασική τάση είναι σαφής: η μετάβαση από αυξανόμενη σε στάσιμη ή φθίνουσα ζήτηση θα επιβαρύνει τις τιμές του πετρελαίου.
