Η προετοιμασία της Γερμανίας απέναντι σε ένα ενδεχόμενο αμυντικό σενάριο έχει θέσει στο μικροσκόπιο την ανθεκτικότητα του εθνικού συστήματος υγείας.
Όπως σημειώνει το Bloomberg, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τις προειδοποιήσεις του Γερμανού Υπουργού Άμυνας, Μπόρις Πιστόριους, ότι η Ρωσία μπορεί να είναι σε θέση να επιτεθεί σε έδαφος του ΝΑΤΟ έως το 2029, κυβερνητικοί φορείς αξιολογούν τις υποδομές της χώρας.
Δεδομένης της θέσης της στην καρδιά της Ευρώπης, η Γερμανία θα αποτελούσε βασικό κόμβο διαμετακόμισης στρατιωτών αλλά και προορισμό για την ιατρική τους περίθαλψη.
Σύμφωνα με υπολογισμούς της Bundeswehr για πιθανό σενάριο ρωσικής εισβολής, έως και 1.000 τραυματίες στρατιώτες θα μπορούσαν να καταφθάνουν στη χώρα κάθε μέρα.
Τα πέντε στρατιωτικά νοσοκομεία της Γερμανίας θα εξαντλούσαν γρήγορα τη χωρητικότητά τους, γεγονός που –βάσει του νόμου που απαιτεί από τα πολιτικά νοσοκομεία να συνδράμουν σε καιρό πολέμου– θα έθετε το σύστημα υπό πρωτοφανή πίεση, αναγκάζοντάς το πιθανόν να προχωρήσει σε διαλογή μεταξύ στρατιωτικής και πολιτικής περίθαλψης.
Από τα καταφύγια του Ψυχρού Πολέμου στις «νέες» προκλήσεις
Η κατάσταση αυτή έχει στρέψει την προσοχή σε εγκαταστάσεις όπως το στρατιωτικό νοσοκομείο στην Ουλμ, όπου υπάρχει υπόγειο ιατρικό καταφύγιο κατασκευασμένο το 1979 για την αντιμετώπιση πυρηνικής κρίσης.
Το καταφύγιο, το οποίο μπορεί να φιλοξενήσει έως 2.000 άτομα για 90 ημέρες, παρέμενε ανενεργό επί τρεις δεκαετίες, αλλά ο στρατός εξετάζει την επαναλειτουργία του, η οποία ωστόσο απαιτεί εκατομμύρια ευρώ για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων εξαερισμού και ενέργειας.
«Είναι το σύστημα υγείας μας προετοιμασμένο γι’ αυτό; Η μόνη απάντηση είναι: Όχι», δήλωσε ο Μπένεντικτ Φρίμερτ, επικεφαλής ιατρικός διευθυντής και διοικητής του νοσοκομείου της Ουλμ.
Πέραν των νοσοκομειακών κλινών, τα εμπόδια είναι πολλαπλά:
- Έλλειψη εκπαίδευσης: Εκτιμάται ότι μόνο μερικές εκατοντάδες γιατροί στη Γερμανία διαθέτουν εμπειρία στη διαχείριση τραυμάτων πολέμου. Για την κάλυψη αυτού του κενού, η Bundeswehr και η Γερμανική Τραυματολογική Εταιρεία (DGU) προσφέρουν ειδικά μαθήματα σε πολιτικούς χειρουργούς.
- Αλυσίδες εφοδιασμού και εξαρτήσεις: Η Γερμανία, όπως και η υπόλοιπη Ευρώπη, εξαρτάται από την Κίνα για βασικά συστατικά αντιβιοτικών και παυσίπονων. Παράλληλα, τα νοσοκομεία διατηρούν αποθέματα φαρμάκων εντατικής θεραπείας διάρκειας μόλις έξι εβδομάδων. Βιοτεχνολογικές εταιρείες, όπως η CSL, προειδοποιούν ότι έως και το 20% του προσωπικού τους (όπως και οδηγοί φορτηγών από την Ανατολική Ευρώπη) ενδέχεται να κληθούν ως έφεδροι ή εθελοντές, ενώ η παραγωγή βασικών παραγόντων πήξης του αίματος απαιτεί διαδικασίες που διαρκούν έως και έναν χρόνο.
- Κατακερματισμός του συστήματος: Όπως επισημαίνει η βουλευτής και μέλος της επιτροπής υγείας της Bundestag, Μαρία-Λένα Βάις, τα νοσοκομεία λειτουργούν επί του παρόντος ως «μονωμένα νησιά», χωρίς την απαιτούμενη διασύνδεση σε ένα ενιαίο σύστημα.
Το νομοθετικό πλαίσιο και τα διδάγματα από την Ουκρανία
Για τη βελτίωση του συντονισμού, το Υγειονομικό Νομοσχέδιο (Health Security Act) –το οποίο αναμενόταν το καλοκαίρι αλλά μετατέθηκε για το φθινόπωρο, έπειτα από την κατάρρευση της προηγούμενης κυβέρνησης το 2024– στοχεύει στη δημιουργία μιας εικόνας σε πραγματικό χρόνο για τις διαθέσιμες κλίνες, τα φάρμακα και το προσωπικό.
Παράλληλα, τον Μάρτιο πραγματοποιήθηκε η μεγαλύτερη ιατρική άσκηση των τελευταίων δεκαετιών, προσομοιώνοντας επίθεση στη Λιθουανία και μεταφέροντας τραυματίες σε νοσοκομεία του Βερολίνου και του Βρανδεμβούργου.
Την ίδια στιγμή, ειδικοί από την Ουκρανία, όπως η καθηγήτρια αναισθησιολογίας Κατερίνα Μπιέλκα από το Κίεβο, καταθέτουν την εμπειρία τους από τις πραγματικές συνθήκες πολέμου, τονίζοντας την ανάγκη για προσαρμογή των υποδομών (μετακίνηση ασθενών σε χαμηλότερους ορόφους, προστασία παραθύρων, εγκατάσταση γεννητριών και ηλιακών πάνελ) και τη διαχείριση του υψηλού άγχους και της αβεβαιότητας.
Απέναντι σε αυτές τις προκλήσεις, το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Ουλμ εξετάζει ακόμη και τη μετατροπή του υπόγειου χώρου στάθμευσης σε μακροπρόθεσμο καταφύγιο έκτακτης ανάγκης. Ο Ούντο Κάιζερς, επικεφαλής ιατρικός διευθυντής του νοσοκομείου, συνοψίζει τη σημασία του εγχειρήματος: «Το σύστημα υγείας είναι κεντρικό για τη λειτουργία της κοινωνίας. Η κοινωνική συνοχή, και τελικά το δημόσιο ηθικό, εξαρτώνται σημαντικά από το αν μπορούμε να τηρήσουμε την υπόσχεση της υγειονομικής περίθαλψης για τους πολίτες».
