Έξι εβδομάδες πριν από τη συγκομιδή, δεν υπάρχει καθόλου νερό στο έδαφος για τον ελαιώνα του αγρότη Δημήτρη Παπαδάκη στη βόρεια Ελλάδα, οπότε η πρωινή του ρουτίνα έχει αλλάξει σε σχέση με το παρελθόν.
Μαζί με τον έφηβο γιο του, χρησιμοποιεί μια υδροφόρα για να φέρει νερό από τις κοντινές περιοχές. Χρησιμοποιώντας μια μικρή γεννήτρια, συνδέει το όχημα με σωλήνες άρδευσης για να σώσει ό,τι έχει απομείνει από τη διψασμένη σοδειά του.
Αυτό το καλοκαίρι, η νότια Ευρώπη χτυπήθηκε από διαδοχικά κύματα καύσωνα, μετά από βροχοπτώσεις κάτω του μέσου όρου για έως και τρία χρόνια. Η ξηρασία στην περιοχή έχει επεκταθεί. Στην Ελλάδα, οι επιπτώσεις της ανομβρίας περιλαμβάνουν λειψυδρία, αποξηραμένες λίμνες, ακόμη και θάνατο άγριων αλόγων.
Τα υπόγεια νερά κάτω από τα 270 ελαιόδεντρα του Παπαδάκη λιγοστεύουν και γίνονται υφάλμυρα, με την ξηρασία να αναμένεται να μειώσει την αναμενόμενη απόδοση του στο μισό.
Η έλλειψη του νερού έχει επιδεινωθεί από την άνθηση της τουριστικής περιόδου.
Στην Κασσάνδρα, ο πληθυσμός των 17.000 κατοίκων όλο το χρόνο διογκώνεται σε 650.000 το καλοκαίρι. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το πόσιμο νερό να μην επαρκεί για όλους.
«Έχουμε δει μείωση 30-40% στην παροχή νερού μετά από τρεις διαδοχικούς χειμώνες χωρίς σχεδόν καθόλου βροχοπτώσεις», λέει η δήμαρχος της περιοχής Αναστασία Χαλκιά.
Η Χαρούλα Ψαροπούλου έχει ένα σπίτι στην περιοχή, στο παραθαλάσσιο χωριό της Νέας Ποτίδαιας. Λέει ότι είναι δύσκολο να αντιμετωπίσεις τις συχνές διακοπές νερού στα νοικοκυριά που μπορεί να διαρκέσουν έως και πέντε ημέρες κατά τη διάρκεια του καύσωνα.
«Ανακυκλώνω νερό από το νεροχύτη του μπάνιου και από το πλύσιμο και το χρησιμοποιώ για τα φυτά», λέει η 60χρονη Ψαροπούλου. «Έχω κουβαλήσει και νερό από τη θάλασσα για την τουαλέτα».
Κατά μήκος του ποταμού Έβρου, που χωρίζει την Ελλάδα και την Τουρκία, η έντονη ξηρασία οδηγεί το δέλτα να έχει πλέον υψηλότερα επίπεδα θαλασσινού νερού. Το επιπλέον αλάτι σκοτώνει τα άγρια άλογα που εξαρτώνται από το ποτάμι για πόσιμο νερό.
«Αν τα άλογα μείνουν χωρίς νερό για μια εβδομάδα, πεθαίνουν», λέει ο Νίκος Μουσουνάκης, ο οποίος ηγείται μιας πρωτοβουλίας για τη δημιουργία σημείων πόσης γλυκού νερού για τα άλογα.
Μέχρι πρόσφατα, η λίμνη Πικρολίμνη στη βόρεια Ελλάδα ήταν δημοφιλής προορισμός για λασπόλουτρα, αλλά αυτό το καλοκαίρι είναι μια ρηχή λεκάνη αρκετά στεγνή για να κρατήσει το βάρος ενός αυτοκινήτου.
«Δεν έχει βρέξει εδώ και δύο χρόνια, οπότε η λίμνη έχει στεγνώσει εντελώς», λέει ο τοπικός δημοτικός πρόεδρος Κώστας Πάρτσης. «Παλιά είχε πολύ νερό. Ο κόσμος ερχόταν και έκανε λασπόλουτρο. Ο πηλός έχει θεραπευτικές ιδιότητες για πολλές παθήσεις. Κανείς δεν ήρθε φέτος».
Σε κοντινή απόσταση, η λίμνη Δοϊράνη διασχίζει τα βόρεια σύνορα της Ελλάδας με τη Βόρεια Μακεδονία. Η ακτογραμμή έχει υποχωρήσει κατά 300 μέτρα τα τελευταία χρόνια. Οι τοπικές αρχές ζητούν δημόσια έργα για την αποκατάσταση της ύδρευσης του ποταμού, ανταποκρινόμενοι σε εκκλήσεις ειδικών που υποστηρίζουν ότι απαιτούνται μεγάλες αλλαγές στη διαχείριση του νερού για να μετριαστούν οι καταστροφικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
«Βιώνουμε μια παρατεταμένη περίοδο ξηρασίας που διαρκεί περίπου τρία χρόνια τώρα, λόγω χαμηλότερων βροχοπτώσεων και χιονοπτώσεων, αποτέλεσμα της κλιματικής κρίσης και της κακής διαχείρισης των υδάτων», λέει ο Κωνσταντίνος Σ. Βουδούρης, καθηγητής υδρογεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. «Η λύση βρίσκεται σε τρεις λέξεις κλειδιά: διατήρηση, αποθήκευση και επαναχρησιμοποίηση».
Ο Βουδούρης υποστηρίζει ότι τα απαρχαιωμένα δίκτυα ύδρευσης χάνουν πάρα πολύ νερό και ότι οι βελτιώσεις των υποδομών πρέπει να επικεντρωθούν στη συλλογή και αποθήκευση όμβριων υδάτων κατά την φθινοπωρινή και χειμερινή περίοδο, καθώς και στην επαναχρησιμοποίηση των επεξεργασμένων λυμάτων για τη γεωργία.
«Αυτά τα φαινόμενα ξηρασίας θα επανέλθουν με μεγαλύτερη ένταση στο μέλλον», είπε ο Βουδούρης. «Πρέπει να αναλάβουμε δράση και να σχεδιάσουμε εκ των προτέρων για να ελαχιστοποιήσουμε τον αντίκτυπό τους… και πρέπει να προσαρμοστούμε σε αυτή τη νέα πραγματικότητα».
