Την ανάγκη να περάσει ο Σχινιάς από τη διαχείριση της καθημερινότητας σε έναν ολοκληρωμένο στρατηγικό σχεδιασμό ανέδειξε ο επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης του Δήμου Μαραθώνα, Άρης Παπούτσης, κατά τη διάρκεια της ημερίδας με θέμα «Εθνικό Πάρκο Σχινιά – Καλοκαίρι 2026: Κίνδυνοι και Προστασία», που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 7 Ιουνίου στο Marathon Village, στην παραλία Μαραθώνα, με πρωτοβουλία του συλλόγου «Φίλοι του Εθνικού Πάρκου Υγροτόπου Σχινιά – Μαραθώνα» και υπό την αιγίδα του Δήμου Μαραθώνα. Η εκδήλωση συγκέντρωσε εκπροσώπους της αυτοδιοίκησης, φορείς προστασίας του περιβάλλοντος, στελέχη της Πολιτικής Προστασίας, εθελοντικές ομάδες και πολίτες που μοιράζονται την αγωνία για το μέλλον του σημαντικότερου παράκτιου οικοσυστήματος της Αττικής.
Στην τοποθέτησή του, ο κ. Παπούτσης άσκησε κριτική στην απουσία μακροπρόθεσμου σχεδιασμού για το Εθνικό Πάρκο, ενώ παρουσίασε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο προτάσεων που στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: τον πολιτισμό, το περιβάλλον και τον αθλητισμό. Μεταξύ άλλων πρότεινε την ενεργότερη συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη διαχείριση του Πάρκου, την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών για την πυροπροστασία, την ανάπτυξη ήπιου οικοτουρισμού και τη σύνδεση του Σχινιά με την ιστορική και αθλητική ταυτότητα του Μαραθώνα.
Ακολουθεί ολόκληρη η ομιλία του:
Αξιότιμοι εκπρόσωποι του Υπουργείου Περιβάλλοντος και του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.,
Αξιότιμη Διοίκηση της Περιφέρειας Αττικής,
Κύριε Δήμαρχε, εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης του Δήμου Μαραθώνα,
Αξιωματούχοι του Δασαρχείου και του Πυροσβεστικού Σώματος,
Αγαπητά μέλη της Διοικούσας Επιτροπής του Συλλόγου «Φίλοι του Εθνικού Πάρκου»,
Κυρίες και κύριοι,
Με ιδιαίτερη χαρά και βαθύ αίσθημα ευθύνης χαιρετίζω τη σημερινή, εξαιρετικά κρίσιμη ημερίδα. Συγχαίρω θερμά τον σύλλογο «Φίλοι του Εθνικού Πάρκου Υγροτόπου Σχινιά – Μαραθώνα» για την πρωτοβουλία, καθώς και τον Δήμο Μαραθώνος που έθεσε την εκδήλωση υπό την αιγίδα του.
Η σημερινή διοργάνωση, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, αποδεικνύει ότι η κοινωνία των πολιτών βγαίνει μπροστά όταν οι περιστάσεις το απαιτούν. Το θέμα που μας συγκεντρώνει σήμερα εδώ — «Εθνικό Πάρκο Σχινιά – Καλοκαίρι 2026: Κίνδυνοι και Προστασία» — χτυπά στην καρδιά του προβλήματος.
Κίνητρό μας είναι η βαθιά αγάπη για αυτό το μοναδικό οικοσύστημα και η πλήρης επίγνωση ότι δεν έχουμε πλέον περιθώρια για λάθη, προχειρότητες ή καθυστερήσεις.
Μοιράζομαι απόλυτα μαζί σας τις ίδιες αγωνίες. Ανησυχούμε, βλέποντας τα τελευταία χρόνια μια πρωτοφανούς κλίμακας περιβαλλοντική τραγωδία στη χώρα μας. Ο ίδιος ο Δήμος μας έχει πληγεί βαθύτατα, με πιο πρόσφατο παράδειγμα το δραματικό πλήγμα στην Πεντέλη, που είδε το μεγαλύτερο μέρος του εναπομείναντος δασικού της πλούτου να μετατρέπεται σε στάχτη.
Αυτές οι εικόνες αποτελούν μια δραματική έκκληση για άμεση δράση προκειμένου να μην επιτρέψουμε να έχει την ίδια τύχη ο Σχινιάς.
Φίλες και φίλοι,
Στο πάνελ βρίσκονται εκπρόσωποι από όλο το θεσμικό φάσμα. Όμως, η δική μας παράταξη επιλέγει να μη μένει μόνο στις διαπιστώσεις.
Επιλέγουμε τον δρόμο της ευθύνης και των συγκεκριμένων, εφαρμόσιμων προτάσεων.
• ΕΜΕΙΣ συμμετείχαμε ενεργά και θεσμικά στην επίσημη διαβούλευση του Υπουργείου Περιβάλλοντος για τις περιοχές Natura 2000, εντός προθεσμιών.
• ΕΜΕΙΣ έχουμε επεξεργαστεί ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη διατήρηση αυτού του υπέροχου πνεύμονα πρασίνου, με απόλυτο σεβασμό στο Προεδρικό Διάταγμα του 2000.
• ΕΜΕΙΣ πιστεύουμε ακράδαντα ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να αποκτήσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαχείριση του Πάρκου.
Σήμερα, ο Δήμος είναι ουσιαστικά απών από τις μεγάλες αποφάσεις. Έχει περιοριστεί στον ρόλο της αποκομιδής των απορριμμάτων – μιας υπηρεσίας με μεγάλο οικονομικό κόστος, χωρίς καν να εισπράττει τα αναλογούντα τέλη από τις δραστηριότητες της περιοχής.
Τα προβλήματα δεν είναι καινούργια. Ήδη από το 2013, με την Απόφαση 93 του Δημοτικού Συμβουλίου, είχε κρουστεί ο κώδωνας του κινδύνου για το δίκτυο πυρόσβεσης και τις αντιπλημμυρικές τάφρους. Δυστυχώς, οι προτάσεις της τοπικής κοινωνίας ακόμη δεν έχουν εισακουστεί.
Αυτό το καθεστώς πρέπει να αλλάξει.
Σε στενή συνεργασία με την Περιφέρεια, δηλώνουμε έτοιμοι να αναλάβουμε τη λειτουργία και την καθημερινή προστασία του Εθνικού Πάρκου.
Το δικό μας όραμα βασίζεται στη μετεξέλιξη του Σχινιά σε ένα «Πρότυπο Οικολογικό, Πολιτιστικό και Αθλητικό Πάρκο» διεθνών προδιαγραφών, στηρίζοντας τη στρατηγική μας σε ένα ισχυρό τρίπτυχο:
- ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ: Ολοκληρωμένη Χωρική Ενοποίηση και Ψηφιακή Ανάδειξη
Προτείνουμε την κτιριακή και χωρική ενοποίηση ολόκληρου του αρχαιολογικού δικτύου της περιοχής μας — του Αρχαιολογικού Μουσείου Μαραθώνα, του Ραμνούντα, του Τροπαίου της Νίκης και του Τύμβου — μέσω ενός οργανωμένου δικτύου ήπιων περιπατητικών και ποδηλατικών διαδρομών που θα ξεκινούν από το Πάρκο.
Παράλληλα, σχεδιάζουμε τη δημιουργία ενός Σύγχρονου Ψηφιακού Κέντρου Ιστορικής Αναπαράστασης στην είσοδο του Πάρκου, με τεχνολογίες εικονικής πραγματικότητας (VR), ώστε ο επισκέπτης, 365 ημέρες τον χρόνο, να βιώνει τη Μάχη του Μαραθώνα και την εξέλιξη του υγροτόπου.
- ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ: Θωράκιση, Μηδενικό Αποτύπωμα και Ήπιος Οικοτουρισμός
Με απόλυτο σεβασμό στο Προεδρικό Διάταγμα του 2000, προτείνουμε:
• Έξυπνη Πυροπροστασία: Εγκατάσταση δικτύου αισθητήρων θερμότητας, καπνού και καμερών τεχνητής νοημοσύνης (AI) σε όλη την έκταση του κουκουναροδάσους για άμεσο εντοπισμό εστιών, σε απευθείας διασύνδεση με το Πυροσβεστικό Σώμα και το Δασαρχείο.
• Πράσινη Πύλη Εισόδου (Eco-Gate): Δημιουργία ελεγχόμενων, περιφερειακών βιοκλιματικών χώρων στάθμευσης εκτός των ορίων της προστατευόμενης ζώνης, με τη μετακίνηση των επισκεπτών να γίνεται αποκλειστικά με δημοτικά, ηλεκτρικά, αθόρυβα λεωφορεία (e-shuttles) μηδενικών ρύπων.
• Υγρο-οικοτουρισμός: Κατασκευή ξύλινων, υπερυψωμένων παρατηρητηρίων ορνιθοπανίδας (birdwatching) και οριοθετημένων μονοπατιών, μετατρέποντας τον υγρότοπο σε πόλο έλξης διεθνούς οικολογικού τουρισμού.
- ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ: Η Παγκόσμια Κοιτίδα του Μαραθωνίου
Προτείνουμε την ίδρυση και κατασκευή του Διεθνούς Κέντρου Κλασικού Αθλητισμού και Μαραθωνίου Δρόμου στις παρυφές του Πάρκου, αξιοποιώντας πλήρως και τις υπάρχουσες υποδομές του Ολυμπιακού Κωπηλατοδρομίου.
Ο αθλητισμός θα λειτουργεί ως ο φυσικός «φύλακας» του περιβάλλοντος, εξασφαλίζοντας μόνιμη ανθρώπινη παρουσία, ζωντάνια και ασφάλεια στην περιοχή καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Μέσα από αυτό το ολοκληρωμένο σχέδιο, το Εθνικό Πάρκο Σχινιά παύει να είναι ένα «προβληματικό» δάσος που το θυμόμαστε μόνο όταν κινδυνεύει να καεί το καλοκαίρι.
Μετατρέπεται σε έναν χώρο με αυστηρούς κανόνες λειτουργίας και υποδομές, όπως συμβαίνει σε όλα τα μεγάλα πάρκα του εξωτερικού.
Κλείνοντας, όμως, οφείλουμε να κοιτάξουμε την αλήθεια κατάματα.
Πρέπει να αναρωτηθούμε: με ποιο σχέδιο πορεύεται η δημοτική αρχή;
Η θλιβερή πραγματικότητα είναι η πλήρης απουσία στρατηγικού σχεδιασμού.
Ο μοναδικός ολοκληρωμένος σχεδιασμός εκπονήθηκε το 2018. Ήδη από τότε, η μελέτη επισήμαινε ρητά ότι ο υγρότοπος βρίσκεται υπό συνεχή πίεση και κατέγραφε τα μεγάλα προβλήματα: αυθαίρετα, μπάζα, παράνομη βόσκηση και λαθροθηρία.
Προέβλεπε, μάλιστα, ότι ο Δήμος όφειλε να ψηφίσει ένα συγκεκριμένο πλάνο αειφορίας και να το αποστείλει στα συναρμόδια υπουργεία ως την επίσημη, διεκδικητική μας θέση.
Έκτοτε, η δημοτική αρχή σιωπά.
Επικρατεί το απόλυτο διαχειριστικό κενό.
Μάλιστα, σε επίσημο έγγραφο της 21ης Απριλίου 2021, η δημοτική αρχή συνέταξε μια ομολογία διοικητικής ανεπάρκειας, δηλώνοντας αδυναμία να ελέγξει ακόμη και την παράνομη στάθμευση χωρίς τη μόνιμη παρουσία της Αστυνομίας.
Δυστυχώς κάποιοι δεν έχουν καταλάβει τις ιδιαιτερότητες που έχει αυτό το οικοσύστημα.
Ο Δήμος προτείνει σε αυτό το περίφημο έγγραφο να εκτυπωθούν και να διανεμηθούν ενημερωτικά φυλλάδια μέσα σε ένα δάσος απόλυτου κάλλους, την εποχή που όλοι έχουν κινητό και λαμβάνουν ενημερώσεις.
Στο ίδιο έγγραφο αναφέρεται ότι θα οργανώσει δράσεις καθαρισμού και επιτήρησης.
Από το 2021, πόσες φορές έχει γίνει κάτι τέτοιο; Ερωτώ.
Όταν διοικείς χωρίς σχέδιο, εγκλωβίζεσαι στην αδράνεια.
Είναι λυπηρό να επιλέγεται για ακόμη μία φορά το «χάιδεμα αυτιών» αντί για την ανάληψη της ευθύνης.
Εμείς είμαστε εδώ για να ανατρέψουμε αυτή την ηττοπάθεια και τον αυτοσχεδιασμό.
Μαζί με εσάς, μαζί με τους «Φίλους του Εθνικού Πάρκου Σχινιά» και κάθε θεσμικό φορέα που μοιράζεται το ίδιο όραμα, θα παλέψουμε για να φέρουμε ξανά τον στρατηγικό σχεδιασμό στο προσκήνιο, δίνοντας στο περιβάλλον, στην ιστορία και στο μέλλον του τόπου μας τη θέση που τους αξίζει.
Σας ευχαριστώ θερμά και εύχομαι καλή επιτυχία στις εργασίες της ημερίδας μας.
Η ημερίδα
Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε στο Marathon Village την Κυριακή 7 Ιουνίου 2026 με θέμα «Εθνικό Πάρκο Σχινιά – Καλοκαίρι 2026: Κίνδυνοι και Προστασία». Στόχος της ήταν η ανάδειξη των κινδύνων που αντιμετωπίζει το Εθνικό Πάρκο ενόψει της θερινής περιόδου, η ανταλλαγή προτάσεων για την προστασία του και η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ θεσμικών φορέων, επιστημονικής κοινότητας, εθελοντών και πολιτών.
Ο Σχινιάς δεν είναι ένα ακόμη δάσος
Το Εθνικό Πάρκο Σχινιά – Μαραθώνα αποτελεί το σημαντικότερο παράκτιο οικοσύστημα της Αττικής και προστατεύεται από το 2000. Περιλαμβάνει τον υγρότοπο του Μεγάλου Έλους, το μοναδικό κουκουναροδάσος, την παραλιακή ζώνη και το Ολυμπιακό Κωπηλατοδρόμιο, φιλοξενώντας δεκάδες προστατευόμενα είδη χλωρίδας και πανίδας και αποτελώντας έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς μεταναστευτικών πτηνών στην Ελλάδα.
