Ο ιός του Δυτικού Νείλου θα έλεγες πως έπρεπε να έχει μια γεωγραφική εντοπιότητα. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει παντού και τώρα έχει γίνει πρόβλημα και για την Ελλάδα. Να διευκρινίσουμε λοιπόν, δυο πράγματα που θα τα έλεγες και χρήσιμα.
Κατ’ αρχάς, όπως συνέβαινε συχνά παλαιότερα στην ιολογία, πήρε το όνομα του από την περιοχή στην οποία ζούσε η γυναίκα, στο αίμα της οποίας ταυτοποιήθηκε για πρώτη φορά ο ιός το 1937. Ήταν το West Nile της Ουγκάντας, στην Ανατολική Αφρική.
Δεύτερον, το κουνούπι που τον μεταδίδει και πρώτη φορά καταγράφηκε επίσημα στην Ελλάδα το καλοκαίρι του 2010 -μέσω έξαρσης στη Βόρεια Ελλάδα και την Κεντρική Μακεδονία- δεν είναι κάτι το ιδιαίτερο. Δεν πρόκειται δηλαδή, για κάποιο εισαγόμενο είδος.
Τονίζεται ότι από το 2010 κάθε καλοκαίρι ο ιός του Δυτικού Νείλου “περνάει” από πουλιά σε κουνούπια, με την παρουσία του να είναι ανάλογη των θερμοκρασιών και των πληθυσμών των κουνουπιών.
Ας δούμε τώρα, πόσα είδη κουνουπιών υπάρχουν ανάμεσα μας.
Το κουνούπι “Τίγρης”, το “Ανωφελές” και το “Αιγυπτιακό”
Την τελευταία διετία έχω γίνει σταθερή τροφή του Ασιατικού Κουνουπιού Τίγρης (Aedes albopictus), στις βόλτες που κάνω με τους σκύλους μου, οι οποίοι με πάνε σε παρκάκια με γκαζόν.
Κάθε τσίμπημα, γίνεται φουσκάλα που με την ώρα μεγαλώνει, μαζί με τη διάθεση μου να βγάλω με τα νύχια μου το δέρμα μου. Έτσι, ζω αγκαλιά με τη γνωστή αντιισταμινική γέλη, ενώ έχω προμηθευτεί και ένα αντικουνουπικό σπρέι.
Θα καταλάβεις πως σε έχει τσιμπήσει Τίγρης αν αποκτήσεις φουσκάλα και δη χαμηλά στα πόδια, νωρίς το πρωί ή/και αργά το απόγευμα. Το συγκεκριμένο είδος είναι δυνητικά φορέας ιών, όπως ο Δάγκειος και ο Ζίκα.
Προς το παρόν, στην Ελλάδα τα κρούσματα των συγκεκριμένων τροπικών νόσων είναι εισαγόμενα -δεν υπάρχει εγχώρια μετάδοση.
Τα σημάδια που αφήνει ο Τίγρης είναι μεγάλα, καθώς το σάλιο του περιέχει πρωτεΐνες στις οποίες δεν είναι συνηθισμένο το ανοσοποιητικό μας σύστημα. Έτσι, προκαλείται πιο έντονη αλλεργική αντίδραση (κνησμός, πρήξιμο) σε σχέση με το κοινό κουνούπι.
Ένα άλλο κουνούπι που υπάρχει είναι το Ανωφελές (Anopheles) Κουνούπι. Πρόκειται για αυτόχθον είδος (ιστορικά ζει στη χώρα μας), κάνει επιθέσεις τη νύχτα και το σούρουπο και είναι κύριος φορέας της ελονοσίας. Συναντάται σε αγροτικές περιοχές, υγροβιότοπους, λίμνες και στάσιμα γλυκά νερά.
Υπάρχει και το Αιγυπτιακό Κουνούπι, που προς το παρόν δεν είναι εγκατεστημένο στην ηπειρωτική Ελλάδα. Είναι τροπικό είδος, που παραδοσιακά υπήρχε στη Μεσόγειο έως τα μέσα του 20ου αιώνα. Έκτοτε δεν έχουν καταγραφεί σταθεροί πληθυσμοί του είδους, στην ελληνική επικράτεια.
Το κουνούπι του ιού του Δυτικού Νείλου
Πάμε τώρα, και στο κουνούπι που ευθύνεται για τη μετάδοση του ιού του Δυτικού Νείλου, που έγινε η νέα απειλή των κατοίκων της Αττικής.
Είναι το κλασικό -το “παραδοσιακό”- κουνούπι, που έρχεται να σε ξυπνήσει όταν πας για ύπνο (με το βουητό που παράγουν οι φτερούγες του, όταν πετάει δίπλα στα αυτιά σου), του οποίου η επίσημη ονομασία είναι Culex pipiens.
“Χτυπάει” τη νύχτα, δηλαδή, από το σούρουπο έως την αυγή και -όχι ότι σε ενδιαφέρει ιδιαίτερα, αλλά- έχει ομοιόμορφο καφέ-γκρι ή κιτρινωπό χρώμα (όχι τις ασπρόμαυρες ρίγες του Τίγρη).
Πώς μολύνεται το κουνούπι που εν συνεχεία μολύνει τον άνθρωπο
Το κουνούπι λοιπόν, δεν γεννιέται με τον ιό, ούτε ο ιός μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω του τσιμπήματος.
Αυτό που συμβαίνει είναι ότι
- τσιμπάει ένα μολυσμένο πτηνό, που είναι ο φυσικός φορέας του ιού
- ο ιός πολλαπλασιάζεται μέσα στο κουνούπι και όταν ολοκληρώνει τον κύκλο πολλαπλασιασμού του μέσα στο σώμα του εντόμου, φτάνει στους σιελογόνους αδένες
- το δια βίου (δηλαδή, για από 2 έως 4 εβδομάδες) μολυσμένο κουνούπι μεταφέρει τον ιό σε κάθε τσίμπημα σε άνθρωπο ή ζώο. Έτσι, μπορεί να μολύνει πολλούς ανθρώπους και ζώα.
Σε όλες τις περιπτώσεις τα θηλυκά κουνούπια είναι αυτά που κάνουν τις επιθέσεις, καθώς χρειάζονται το αίμα μας για να αποκτήσουν (εκατοντάδες τη φορά) απογόνους.
Κάθε φορά λοιπόν, που χρειάζονται αίμα για να γεννήσουν τα αυγά τους, τσιμπάνε νέο ξενιστή. Ειρήσθω εν παρόδω, τα θηλυκά κουνούπια γεννούν τα αυγά τους ακόμα και σε ελάχιστο πόσιμο νερό, είτε πρόκειται για πιάτο γλάστρας, είτε για μπολ με το νερό του σκύλου ή της γάτας, με το 80% των εστιών να είναι σε αυλές και μπαλκόνια.
Σε κάθε τσίμπημα, εγχέει σάλιο στον άνθρωπο για να μην πήξει το αίμα. Έτσι, μεταδίδει τον ιό.
Εν τω μεταξύ, ο άνθρωπος δεν μπορεί να μολύνει το κουνούπι με τον ιό του Δυτικού Νείλου. Δηλαδή, αν έχεις μολυνθεί και σε τσιμπήσει μη μολυσμένο κουνούπι, δεν παθαίνει κάτι, αφού ως επί το πλείστον ο ιός αυτός δεν αναπτύσσει αρκετά υψηλά επίπεδα στο ανθρώπινο αίμα.
Γίνεται κατανοητό πως ο κύκλος του ιού στη φύση συντηρείται αποκλειστικά ανάμεσα στα πουλιά και τα κουνούπια.
Τι να κάνεις αν έχεις σκύλο
Όλα τα κουνούπια μπορούν να απειλήσουν τον σκύλο μας, οπότε καλό είναι να είμαστε συνεπείς με τα αντιπαρασιτικά και πιο συγκεκριμένα, τα ειδικά κτηνιατρικά απωθητικά. Βλέπεις, η διροφιλαρίωση (σκουλήκι της καρδιάς) είναι μια επικίνδυνη ασθένεια που μεταδίδουν τα κουνούπια στα κατοικίδια.
