Τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό, το να ζει ένας νέος από 18 έως 34 στο πατρικό θεωρείται αδυναμία «απογαλακτισμού» από τους γονείς, που συνδέεται με αισθήματα ντροπής σε έναν κόσμο που δίνει έμφαση στην ανεξαρτησία και τον ατομικισμό. Ισχύει όμως πράγματι αυτό ή υπάρχει και μια άλλη οπτική;
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat για το 2024, το 49% των Ευρωπαίων νέων ζει με τουλάχιστον έναν γονέα. Στην Ελλάδα το ποσοστό (67,3%) είναι 18,3 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η Ελλάδα είναι 5η υψηλότερη στην ΕΕ, πίσω μόνο από Κροατία, Σλοβακία, Πολωνία και Ιταλία. Στη Δανία και τη Φινλανδία μόλις περίπου 2 στους 10 νέους 18-34 ζουν με τους γονείς τους, έναντι σχεδόν 7 στους 10 στην Ελλάδα.
Ενδιαφέρον είναι ότι ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι σχεδόν ταυτόσημος με το ποσοστό 49% των Αμερικανών κάτω των 30 που μένουν με έναν γονέα. Βέβαια, στην περίπτωση των ΗΠΑ το ηλικιακό εύρος είναι μικρότερο.
Ορισμένοι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι το πραγματικό ποσοστό είναι χαμηλότερο και επισημαίνουν ότι η έρευνα της Ομοσπονδιακής Τράπεζας δεν διαχωρίζει τις περιπτώσεις όπου τα παιδιά ζουν στο σπίτι των γονιών τους από εκείνες όπου οι γονείς ζουν στο σπίτι των παιδιών τους.
Κατά τη Washington Post το διαρκώς υψηλότερο κόστος ζωής αναδιαμορφώνει τα ορόσημα της πρώιμης ενήλικης ζωής στις ΗΠΑ, με τη διάμεση τιμή κατοικίας να παραμένει πάνω από τις 400.000 δολάρια.
Τα ενοίκια βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα σε πόλεις σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ πολλοί απόφοιτοι πανεπιστημίων είναι επιβαρυμένοι με φοιτητικά δάνεια δεκάδων χιλιάδων δολαρίων.
Ακόμη και όταν αυτοί οι νέοι ενήλικες πληρώνουν ενοίκιο στους γονείς τους, αυτό είναι συνήθως πολύ χαμηλότερο από το κόστος που θα είχαν αν ζούσαν μόνοι τους.
Όχι πλέον ταμπού
Ωστόσο, σύμφωνα με τη The Washington Post, η διαμονή στο πατρικό θεωρείται συχνά ένδειξη οικονομικής σύνεσης και, για ορισμένους, μια μακροπρόθεσμη επιλογή.
Οι Αμερικανοί νέοι λένε ότι το να ζει κανείς στο πατρικό του το 2026 δεν συνοδεύεται πλέον από το κοινωνικό στίγμα που είχε κάποτε, επειδή η ζωή έχει γίνει τόσο ακριβή.
Περίπου το 55% των νέων ενηλίκων που επέστρεψαν στο πατρικό τους δήλωσαν ότι το έκαναν από οικονομική ανάγκη, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της εταιρείας χρηματοοικονομικών υπηρεσιών Thrivent.
Τόσο πολλοί γονείς και ενήλικα παιδιά ζουν πλέον μαζί, ώστε αυτό αρχίζει να μεταμορφώνει πτυχές της αμερικανικής κοινωνίας, υπογραμμίζει το δημοσίευμα. Οι αλλαγές αυτές αφορούν από την ηλικία που οι νεότερες αμερικανικές γενιές δημιουργούν οικογένεια, μέχρι και τον τρόπο που οι κατασκευαστικές εταιρείας σχεδιάζουν σπίτια.
Αντί να το κρύβουν, ορισμένοι προβάλλουν πλέον τη ζωή τους ως «κόρες που μένουν στο σπίτι» ή «γιοι που μένουν στο σπίτι» μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Εξάλλου, η συγκατοίκηση παππούδων, γονιών και παιδιών αποτελούσε ανέκαθεν συνηθέστερη πρακτική στα ισπανόφωνα, ασιατικά και αφροαμερικανικά νοικοκυριά, καθώς και στις οικογένειες μεταναστών.
Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ακόμη περισσότεροι νέοι ηλικίας περίπου 20 ετών επέστρεψαν στο πατρικό τους. Υποτίθεται ότι θα ήταν μια προσωρινή λύση. Στη συνέχεια όμως ήρθαν ο πληθωρισμός-ρεκόρ και οι διψήφιες αυξήσεις στα ενοίκια.
Τον Ιούλιο του 2020, το 52% των Αμερικανών ηλικίας 18 έως 29 ετών ζούσαν με τουλάχιστον έναν γονέα, σύμφωνα με ανάλυση του Pew Research Center. Ήταν η πρώτη φορά από τη Μεγάλη Ύφεση που η πλειονότητα των νέων ενηλίκων στη χώρα ζούσε με τους γονείς της. Το ποσοστό αυτό πιθανότατα έχει μειωθεί έκτοτε, όμως για αρκετούς ανθρώπους αυτή η κατάσταση συνεχίστηκε.
Η συγκατοίκηση με τους γονείς έγινε η «κυρίαρχη μορφή διαβίωσης στην Αμερική για αυτή την ηλικιακή ομάδα», λέει ο Λόρενς Στάινμπεργκ, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Temple και συγγραφέας του βιβλίου You and Your Adult Child.
Πολιτείες όπως η Καλιφόρνια και η Νέα Υόρκη έχουν τα τελευταία χρόνια χαλαρώσει τους κανονισμούς για την κατασκευή βοηθητικών κατοικιών (Accessory Dwelling Units – ADUs). Πρόκειται για μικρά αυτόνομα σπιτάκια που κατασκευάζουν πολλοί στις ΗΠΑ εντός του οικοπέδου τους για να μένουν οι παππούδες. Ωστόσο, αυτά πλέον χρησιμοποιούνται για να στεγάσουν ενήλικα παιδιά που δυσκολεύονται οικονομικά.
Η κατασκευαστική εταιρεία Villa Homes στην Καλιφόρνια έχει πλέον συνηθίσει αυτού του είδους τους πελάτες. Η εταιρεία βλέπει ολοένα και περισσότερες οικογένειες να προσθέτουν ανεξάρτητες βοηθητικές κατοικίες για τα ενήλικα παιδιά ή άλλους συγγενείς τους, ώστε να μείνουν εκεί για λίγα χρόνια και να εξοικονομήσουν χρήματα για την αγορά της πρώτης τους κατοικίας.
Όταν ένα ραντεβού περνά από το πατρικό
Η Washington Post παραθέτει μάλιστα και παραδείγματα οικογενειών που ξεπερνούν τις όποιες επιπλοκές φέρνουν γονείς και παιδιά ξανά στο ίδιο σπίτι.
Η 33χρονη Κάρμεν Τζόνσον απολαμβάνει να ζει με τους γονείς της στο Ντιτρόιτ από την αρχή της πανδημίας του κορονοϊού. Δεν πληρώνει ενοίκιο, μοιράζεται τα έξοδα για τα ψώνια του σπιτιού και επενδύει τα χρήματα που εξοικονομεί στη μουσική της καριέρα και στο μελλοντικό της σπίτι. Όπως λέει, είναι πολύ καλύτερο από το να δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα στο παλιό της διαμέρισμα στο Λος Άντζελες.
«Ο κορονοϊός άλλαξε τα πάντα», λέει η Τζόνσον. «Ήταν μια ευλογία μεταμφιεσμένη.»
Δεν ντρέπεται που ζει με τους γονείς της, ούτε κρίνει άλλους ανθρώπους που κάνουν το ίδιο. Ωστόσο, δεν θα το αποκάλυπτε απαραίτητα σε ένα πρώτο ραντεβού, εκτός αν τη ρωτούσαν ευθέως.
Το να φέρει επίσης κάποιον στο σπίτι απαιτεί δεν είναι μια εύκολη εύκολη. «Σκέφτομαι: “Εντάξει, θα είναι ο μπαμπάς μου στο σαλόνι και θα βλέπει τηλεόραση;”», λέει.
Μερικές φορές, αυτού του είδους οι υπολογισμοί γίνονται και από την αντίθετη πλευρά. Η Τζέσικα Σούζιο, 52χρονη χήρα από το Μίσιγκαν, προσπαθεί τα τελευταία χρόνια να ξαναμπεί στον χώρο των γνωριμιών. Όμως, με τους δύο γιους της, και οι δύο γύρω στα 25, να εξακολουθούν να ζουν στο σπίτι, το να φέρει έναν νέο σύντροφο στο σπίτι είναι άβολο για όλους, όπως λέει.
Η Σούζιο χαίρεται που οι γιοι της μένουν μαζί της και εκείνοι συμβάλλουν στα έξοδα του νοικοκυριού πληρώνοντάς της ένα μικρό ενοίκιο.
«Όταν ήταν μικρότεροι, ονειρευόμουν τη μέρα που θα έμενα μόνη», λέει. «Τελικά όμως έχω αρχίσει να εκτιμώ πραγματικά το γεγονός ότι έμειναν.»
Ο Κέβιν Γκρόλιγκ, κτηματομεσίτης στην Ουάσιγκτον, παρατήρησε ότι οι πελάτες του ανέβαλλαν τη μετακόμισή τους σε μικρότερα σπίτια επειδή τα ενήλικα παιδιά τους εξακολουθούσαν να μένουν μαζί τους. Για τον ίδιο, το σημαντικότερο βήμα είναι να συμφωνείται το χρονοδιάγραμμα αποχώρησης πριν ακόμη το παιδί επιστρέψει στο σπίτι.
Απ’ ότι φαίνεται για πολλές νέους μπορεί η διαμονή με τους γονείς να μην αποτελεί ένδειξη αποτυχίας, αλλά μια συνειδητή οικονομική επιλογή. Το ερώτημα είναι αν πρόκειται για μια προσωρινή λύση ή μια νέα κανονικότητα που διαμορφώνεται από τις οικονομικές συνθήκες σε Αμερική και Ευρώπη.
*Κύρια φωτογραφία: Νεαρή Αμερικανίδα μαζί με την μητέρα της στο πατρικό της (πηγή: Washington Post)
