Στη μεγαλύτερη αισθητική και συμβολική μεταμόρφωση από την εισαγωγή του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος το 2002 προχωρά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ).
Περισσότερα από είκοσι χρόνια μετά τα πρώτα χαρτονομίσματα ευρώ, η Φρανκφούρτη ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δρομολογεί την πρώτη ριζική ανανέωση των χαρτονομισμάτων ευρώ από την αρχική τους κυκλοφορία, στοχεύοντας σε μια πιο σύγχρονη αισθητική
Ο επανασχεδιασμός των τραπεζογραμματίων δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική ή εικαστική ανανέωση, αλλά μια βαθιά πολιτική και πολιτισμική διαδικασία, σύμφωνα με το όραμα των υπευθύνων, στο οποίο καλούνται να συμμετάσχουν ενεργά οι ίδιοι οι Ευρωπαίοι πολίτες.
Οι νέες προτάσεις από την ΕΚΤ
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα παρουσίασε τον Ιούλιο προτάσεις για νέα χαρτονομίσματα, με σχέδια που σηματοδοτούν σαφή ρήξη με εκείνα που κυκλοφορούν σήμερα.
Ανάμεσα στις προτάσεις που έφτασαν στον τελικό, αναδείχθηκαν δύο βασικά θέματα: ο ευρωπαϊκός πολιτισμός και ο πλούτος της φύσης. Για την πρώτη επιλογή, η ΕΚΤ προτείνει να απεικονιστούν προσωπικότητες που άφησαν το αποτύπωμά τους στην ιστορία της τέχνης, της μουσικής, της επιστήμης και της λογοτεχνίας. Για τη δεύτερη, ποτάμια και πουλιά.
Στις προτάσεις για τα τραπεζογραμμάτια εμφανίζονται προσωπικότητες όπως η Μαρία Κιουρί, o Λούντβιχ βαν Μπετόβεν, o Λεονάρντο ντα Βίντσι, η Μαρία Κάλλας, ο Μιγκέλ Θερβάντες.
«Είμαστε στη διαδικασία της πρώτης πλήρους οπτικής ανανέωσης των χαρτονομισμάτων του ευρώ, με νέα θέματα, μοτίβα και σχέδια, με στόχο τα μελλοντικά χαρτονομίσματα να έρθουν ακόμη πιο κοντά στους Ευρωπαίους», δήλωσε (Euronews) η διευθύντρια χαρτονομισμάτων της ΕΚΤ, Ντόρις Σνέεμπεργκερ.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν λαμβάνει τις αποφάσεις κεκλεισμένων των θυρών. Μέσω διαδικτυακών δημοσκοπήσεων και ερευνών πεδίου σε όλες τις χώρες της Ευρωζώνης, οι πολίτες καλούνται να εκφράσουν την άποψή τους για τα νέα χαρτονομίσματα.
Η δημόσια έρευνα θα παραμείνει ανοιχτή έως την 21η Σεπτεμβρίου 2026. Παράλληλα, μια ανεξάρτητη εταιρεία ερευνών θα διεξαγάγει ξεχωριστή έρευνα σε ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα πολιτών της ζώνης του ευρώ.
Θα εξαφανιστούν τα μετρητά;
«Κανείς δεν θα ανακαίνιζε ένα σπίτι που πρόκειται σύντομα να κατεδαφιστεί», τόνισε (Euronews) η Σνέεμπεργκερ. Καθώς οι πληρωμές γίνονται ολοένα και πιο ψηφιακές, η ΕΚΤ επιδιώκει να ενισχύσει τον ρόλο των χαρτονομισμάτων ως της κύριας μορφής «δημόσιου χρήματος» που έχουν στη διάθεσή τους οι πολίτες.
Παράλληλα, με την εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ, μιας νέας ηλεκτρονικής μορφής πληρωμής σε δημόσιο χρήμα που ενδέχεται να είναι διαθέσιμη από το 2029, η ΕΚΤ θέλει να αντικρούσει τις ψευδείς αναφορές που κυκλοφορούν περί εξαφάνισης των μετρητών προς όφελος του νέου ψηφιακού νομίσματος.
Πέραν όμως της αισθητικής, ο επανασχεδιασμός του ευρώ υπαγορεύεται από επιτακτικές πρακτικές ανάγκες:
- Καταπολέμηση της παραχάραξης: Η τεχνολογία εκτύπωσης και τα υλικά ασφαλείας έχουν σημειώσει αλματώδη πρόοδο τα τελευταία είκοσι χρόνια. Τα νέα χαρτονομίσματα θα ενσωματώνουν ολογράμματα τελευταίας γενιάς, ειδικά μελάνια και μικροεγγραφές που θα καθιστούν την κιβδηλεία σχεδόν αδύνατη.
- Περιβαλλοντικό αποτύπωμα: Στο πλαίσιο των στόχων της ΕΕ για την κλιματική ουδετερότητα, τα νέα τραπεζογράμματα σχεδιάζονται με γνώμονα τη βιωσιμότητα. Εξετάζονται υλικά με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και φιλικότερες προς το περιβάλλον μεθόδους παραγωγής και ανακύκλωσης.
- Προσβασιμότητα: Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για τα άτομα με προβλήματα όρασης, με την ενσωμάτωση πιο έντονων αναγλύφων και διακριτών χρωματικών αντιθέσεων.
Κάπως έτσι τα μετρητά παραμένουν θεμελιώδες δημόσιο αγαθό. Εξασφαλίζουν την ιδιωτικότητα των συναλλαγών, παρέχουν άμεση πρόσβαση σε ρευστότητα χωρίς την ανάγκη τεχνολογικών υποδομών και αποτελούν το μοναδικό μέσο πληρωμής που είναι καθολικά προσβάσιμο σε όλους.
Το χρονοδιάγραμμα και τα επόμενα βήματα
Η πορεία προς την κυκλοφορία των νέων χαρτονομισμάτων είναι μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο και ακρίβεια. Μετά την ολοκλήρωση των διαβουλεύσεων και την επιλογή της τελικής θεματικής ενότητας, ακολουθεί διαγωνισμός σχεδιασμού για τους καλλιτέχνες, τεχνικές δοκιμές, παραγωγή δοκιμαστικών σειρών και, τέλος, η μαζική εκτύπωση.
Τα νέα χαρτονομίσματα αναμένεται να αρχίσουν να εισάγονται σταδιακά στην κυκλοφορία τα επόμενα χρόνια, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για το κοινό μας νόμισμα.
