Η πολυαναμενόμενη κινηματογραφική μεταφορά της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν εντυπωσιάζει με το θέαμα, αλλά απομακρύνεται αισθητά από το ομηρικό έπος.
Αυτό υποστηρίζει ο καθηγητής Κλασικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Armand D’Angour, σε ανάλυσή του, στην οποία εξετάζει κατά πόσον η νέα υπερπαραγωγή παραμένει πιστή στο αρχαίο κείμενο.
Οι φίλοι του «Αρχοντα των Δαχτυλιδιών» θα αισθανθούν οικεία
Σύμφωνα με τον καθηγητή, ο Νόλαν δεν επιχείρησε να αποδώσει όλα όσα καθιστούν την «Οδύσσεια» διαχρονική, όπως η νοσταλγία του Οδυσσέα για την πατρίδα, η ευφυΐα του και η δεξιοτεχνία του στον λόγο.
Αντίθετα, επέλεξε να εστιάσει στην περιπέτεια και να τη μετατρέψει σε μια θεαματική κινηματογραφική εμπειρία, σχεδιασμένη για τη μεγάλη οθόνη IMAX.
Σύγχρονη επική φαντασία
Η ταινία παρουσιάζεται ως μια υπερπαραγωγή γεμάτη εντυπωσιακά οπτικά εφέ, αιματηρές μάχες, έναν τρομακτικό Κύκλωπα και μια θεαματική αναπαράσταση του Δούρειου Ιππου και της άλωσης της Τροίας.
Οπως σημειώνει ο D’Angour, οι φίλοι του «Αρχοντα των Δαχτυλιδιών» θα αισθανθούν οικεία, καθώς η αισθητική παραπέμπει περισσότερο στη σύγχρονη επική φαντασία παρά στην αρχαιοελληνική λογοτεχνία.
Ο καθηγητής επισημαίνει ότι ο Νόλαν διατηρεί τη δομή των αναδρομών, όμως μετατρέπει τις αφηγήσεις του Οδυσσέα σε αντικειμενική πραγματικότητα, αφαιρώντας την αμφιβολία που υπάρχει στο ομηρικό κείμενο για το αν ο ήρωας λέει όλη την αλήθεια.
Παρότι η ταινία ξεκινά, όπως και το έπος, με τον Τηλέμαχο ν’ αναζητά τον πατέρα του, αρκετές από τις πιο συγκινητικές σκηνές έχουν περικοπεί ή συντομευθεί.
Ανάμεσά τους η συγκλονιστική αναγνώριση του Οδυσσέα από τον γηραιό σκύλο Αργο, καθώς και η περίφημη σκηνή στην οποία η Πηνελόπη δοκιμάζει την ταυτότητα του συζύγου της μέσω του μυστικού του γαμήλιου κρεβατιού.
Παράλληλα, ο κινηματογραφικός Οδυσσέας, τον οποίο υποδύεται ο Ματ Ντέιμον, παρουσιάζεται περισσότερο ως πολεμιστής παρά ως ο πανέξυπνος και πανούργος ήρωας του Ομήρου.
«Καθόλου ελληνικά στοιχεία»
Οι θεοί διατηρούνται στην ταινία, αλλά με πιο ρεαλιστική προσέγγιση. Η Αθηνά, την οποία υποδύεται η Zendaya, εμφανίζεται με τρόπο που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να αποτελεί προβολή του ίδιου του Οδυσσέα και όχι πραγματική θεϊκή παρουσία.
Ο D’Angour ξεχωρίζει επίσης τη χρήση του αρχαίου ελληνικού αυλού (aulos) στη μουσική επένδυση της ταινίας, θεωρώντας την μια διακριτική αναφορά στον μουσικό κόσμο της αρχαιότητας, παρότι οι ραψωδοί του Ομήρου απουσιάζουν από το φιλμ.
Ο καθηγητής καταλήγει ότι η ταινία θα διχάσει τους θεατές. Οι ειδικοί στις κλασικές σπουδές θα εντοπίσουν αρκετές παραλείψεις και αλλαγές, ενώ το ευρύ κοινό πιθανότατα θα απολαύσει το εντυπωσιακό θέαμα.
Οπως σημειώνει: «Η Οδύσσεια του Νόλαν δεν επρόκειτο ποτέ να είναι η Οδύσσεια του Ομήρου. Εχει ελάχιστα ομηρικά και καθόλου ελληνικά στοιχεία.
»Ωστόσο, ως μια θεαματική κινηματογραφική υπερπαραγωγή, βασισμένη στο πλαίσιο της μεγάλης ιστορίας του νόστου, είναι πιθανό να κατακτήσει τη δική της θέση στο πάνθεον του κινηματογράφου».
