Ο Έρωτας, ο Δίας και η Δανάη σε ένα αγγείο του 5ου αιώνα π.Χ.

Date:

Share post:

Σύμφωνα με το μύθο, ο βασιλιάς του Άργους Ακρίσιος έκλεισε την κόρη του, τη Δανάη, σε έναν υπόγειο θάλαμο ενισχυμένο με χαλκό για να μη γεννήσει το παιδί που, σύμφωνα με το χρησμό, θα τον σκότωνε και θα έπαιρνε το θρόνο του.

Όμως, ο Δίας, ερωτευμένος με την ωραία πριγκίπισσα, έπεσε από τη στέγη του κελιού της σαν χρυσή βροχή και έφτασε στην αγκαλιά της. Καρπός της ένωσής τους ήταν ο Περσέας, ιδρυτής των Μυκηνών.

Στο εικονιζόμενο βοιωτικό αγγείο η Δανάη, μισοξαπλωμένη σε αμφικέφαλη κλίνη (με μαξιλάρια και στις δύο πλευρές) με καταστόλιστα σκεπάσματα, ανασηκώνει ελαφρά το κεφάλι κοιτώντας, γεμάτη ένταση και προσμονή, τη χρυσή βροχή (που αποδίδεται με στιγμές επίθετου λευκού χρώματος) να πέφτει πάνω στο στήθος της.

Φορά πτυχωτό ιμάτιο που αφήνει γυμνό τον άνω κορμό της, δίχτυ στα μαλλιά που κοσμείται με στιγμές, διπλό περιδέραιο, περίτεχνα ενώτια και κλειστά δετά υποδήματα.

Η γυμνότητα του στήθους της κόρης, άγνωστη στα αττικά παραδείγματα που απεικονίζουν το μύθο, αποτελεί σαφή υπαινιγμό στο «γάμο» της, ενώ τα πλούσια κοσμήματα και τα υποδήματά της, που θα μπορούσαν να ταυτιστούν με τις νυμφίδες (νυμφικά γυναικεία υποδήματα), παραπέμπουν επίσης στο στολισμό της ως μελλόνυμφης.

Εξάλλου, η ίδια η εμφάνιση του θεού ως χρυσής βροχής αποτελεί υπενθύμιση στο προγαμιαίο λουτρό της νύφης, το οποίο επίσης συμβολίζει η υδρία που κρέμεται στον τοίχο του θαλάμου.

Η προθυμία του κοριτσιού να δεχτεί το θεό υπογραμμίζεται από το υψωμένο προς τη χρυσή βροχή δεξί της χέρι, υποδηλώνεται όμως και από την αναδίπλωση του ιματίου στην κοιλιά της, που σχηματίζει κόλπο, λέξη που και στην αρχαιότητα είχε πολλαπλές σημασίες.

Ο διάχυτος ερωτισμός που διαποτίζει την παράσταση συμπληρώνεται από την παρουσία του νεαρού γυμνού σγουρόμαλλου Έρωτα στην άλλη όψη του αγγείου.

Το αγόρι δε γεφυρώνει μόνον την ουράνια με τη γήινη σφαίρα συνοδεύοντας την κόρη στη μετάβασή της προς τη σεξουαλική ωριμότητα, αλλά, καθώς ιππεύει κατσίκα, ζώο εξημερωμένο, συμβολίζει παράλληλα την τιθάσευσή της με το γάμο.

Έτσι, η Δανάη στο εικονιζόμενο αγγείο αποτελεί μια παραδειγματική νύφη, πρότυπο για κάθε κορίτσι στο κατώφλι του γάμου.

Παρόλο που οι συνθήκες εύρεσης του κρατήρα δεν είναι γνωστές, το μικρό του μέγεθος μάλλον αποκλείει τη χρήση του σε συμπόσια ως σκεύους μίξης κρασιού και νερού.

Το γαμήλιο θέμα που τον κοσμεί συνηγορεί υπέρ της άποψης ότι ίσως δόθηκε ως δώρο σε μια νύφη ή τοποθετήθηκε ως εμβληματικό κτέρισμα στον τάφο νεαρής γυναίκας που έφυγε πρόωρα από τη ζωή, χωρίς να προλάβει να γευτεί τις χαρές του γάμου ή της μητρότητας.

Στην τελευταία μάλιστα περίπτωση, η τραγικότητα του θανάτου της άωρης αυτής νεκρής θα υπογραμμιζόταν από την υπενθύμιση ότι ο ιδεατός γάμος που απεικονίζεται στον κρατήρα λαμβάνει χώρα «εν τυμβήρει θαλάμω» (Σοφοκλής, Αντιγόνη, στ. 946).

 

*Το ανωτέρω κείμενο της δρος Χριστίνας Αβρονιδάκη, αρχαιολόγου που εργάζεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, προέρχεται (όπως και οι φωτογραφίες του αγγείου) από το διαδικτυακό τόπο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου (namuseum.gr).

Ο εικονιζόμενος βοιωτικός ερυθρόμορφος κωδωνόσχημος κρατήρας (χρονολογείται περί το 430 π.Χ.) ανήκει στη Συλλογή Αγγείων και Μικροτεχνίας του ΕΑΜ, αποδίδεται δε στο εργαστήριο του Ζωγράφου του Μεγάλου Αθηναϊκού Κανθάρου.

spot_img

Related articles

120 χρόνια περίμενε το Καλλιμάρμαρο κάποιον να πει: «Ρε παιδιά, μήπως να το πλύνουμε;»

Χρειάστηκαν 120 ολόκληρα χρόνια και κάτι παραπάνω... για να συμβεί κάτι που, αν το σκεφτείς ψύχραιμα, είναι από...

Το επιτελικό κράτος Μητσοτάκη καλύφθηκε πάλι με στάχτη και ο Τσίπρας προειδοποιεί ήρθε η ώρα ο λαός να του στείλει 112 για να απομακρυνθεί

Και ενώ στο Μαξίμου νόμιζαν ότι τον Αύγουστο που ναι παχιές οι μύγες θα προετοιμάσουν ανενόχλητοι τα παχιά...

Διακοπές: Η ακρίβεια αλλάζει τις συνήθειες των τουριστών – «Η εστίαση είναι η μεγάλη χαμένη της περιόδου»

Με άδεια τραπέζια, περιορισμένες παραγγελίες και έναν λογαριασμό που ολοένα μεγαλώνει βρίσκεται αντιμέτωπος ο κλάδος της εστίασης, καθώς η ακρίβεια...

Ο Τσίπρας στη ΔΕΘ ανοίγει την προεκλογική περίοδο – Το πρόγραμμα της ΕΛΑΣ και το μήνυμα στο ΠΑΣΟΚ: το ΄27 δεν είναι ΄23

Τις τελευταίες ημέρες του Αύγουστου ο Αλέξης Τσίπρας θα έχει ολοκληρώσει και θα έχει κλείσει ένα σημαντικό κύκλο...