Ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται πως έβαλε προσωρινά στο συρτάρι τα σχέδια για σημαντική κλιμάκωση των αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν, καθώς οι σύμβουλοί του προειδοποίησαν για τους σοβαρούς κινδύνους μιας νέας μεγάλης επίθεσης.
Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μια εκτεταμένη επανέναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων θα μπορούσε να εξαντλήσει επικίνδυνα τα διαθέσιμα μέσα αεράμυνας, αφήνοντας εκτεθειμένες τις αμερικανικές δυνάμεις και τις στρατιωτικές βάσεις στην περιοχή σε νέα ιρανικά αντίποινα.
Παράλληλα, στον Λευκό Οίκο επικρατεί προβληματισμός για τον κίνδυνο ευρύτερης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή, την αποξένωση σημαντικών συμμάχων στον Κόλπο, τις επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, αλλά και την επιδείνωση της ενεργειακής και προσφυγικής κρίσης.
Η κρίσιμη σύσκεψη στον Λευκό Οίκο
Η αλλαγή στάσης του Αμερικανού προέδρου φέρεται να ήρθε σε συνέχεια σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή με τη συμμετοχή ανώτατων συμβούλων και κορυφαίων μελών της κυβέρνησής του.
Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν, μεταξύ άλλων, στη συρρίκνωση των αποθεμάτων Patriot και άλλων συστημάτων αεράμυνας του Πενταγώνου.
Τρεις Αμερικανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν την προηγούμενη Παρασκευή στην Ιορδανία, όταν βαλλιστικός πύραυλος κατάφερε να διαπεράσει την αμερικανική αεράμυνα κατά τη διάρκεια μεγάλης επίθεσης με ιρανικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Νταν Κέιν, φέρεται να προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν τη στρατιωτική ικανότητα να εξαπολύσουν νέες ευρείας κλίμακας επιχειρήσεις, αλλά κάτι τέτοιο θα μείωνε σε επικίνδυνο βαθμό τα αναχαιτιστικά πυρομαχικά της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ.
Εκπρόσωπος του στρατηγού αρνήθηκε να σχολιάσει τις συμβουλές που παρέχει στον πρόεδρο.
«Όλες οι επιλογές παραμένουν στο τραπέζι»
Ο διευθυντής Επικοινωνίας του Λευκού Οίκου, Στίβεν Τσουνγκ, υποστήριξε ότι ο Τραμπ εξακολουθεί να προτιμά μια διπλωματική λύση, διατηρώντας ωστόσο όλες τις επιλογές ανοιχτές σε περίπτωση που το Ιράν συνεχίσει τις επιθέσεις στα Στενά του Ορμούζ ή εναντίον συμμάχων των ΗΠΑ.
Όπως ανέφερε, μετά τις βαριές κυρώσεις και τα επανειλημμένα πλήγματα που έχει δεχθεί, θα ήταν προς το συμφέρον της Τεχεράνης να επιδιώξει μια συμφωνία μέσω διαπραγματεύσεων.
Ο Τραμπ προσπαθεί εδώ και μήνες να καθορίσει την επόμενη κίνηση των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν, αλλά και να βρει τρόπο επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, καθώς οι τιμές των καυσίμων αυξάνονται μετά την αναζωπύρωση των εχθροπραξιών.
Οι διπλωματικές προσπάθειες έχουν καταρρεύσει, ενώ τα πρόσφατα αμερικανικά πλήγματα δεν φαίνεται να έχουν κάμψει τη στρατιωτική στάση του Ιράν.
Επιφυλάξεις ακόμη και στο στενό περιβάλλον του Τραμπ
Ελάχιστοι από τους στενούς συνεργάτες του Αμερικανού προέδρου φέρεται να θεωρούσαν συνετή μια μεγάλη κλιμάκωση.
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος εξέφρασε αμφιβολίες ότι η επανέναρξη μαζικών πολεμικών επιχειρήσεων θα ανάγκαζε το Ιράν να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Κατά την εκτίμησή του, οι επιθέσεις ενδέχεται να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα, συσπειρώνοντας την ιρανική κοινωνία και επιτρέποντας στην ηγεσία της χώρας να στρέφει την προσοχή σε έναν εξωτερικό εχθρό.
Οι συγκρούσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν παρουσίασαν ύφεση το Σάββατο, για πρώτη φορά έπειτα από δύο εβδομάδες, αν και η ένταση παρέμεινε υψηλή λόγω των εχθροπραξιών στην Υεμένη μεταξύ δυνάμεων που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία και των φιλοϊρανών Χούθι.
Έπειτα από 13 συνεχόμενες νύχτες αμερικανικών επιθέσεων στο Ιράν, οι αμερικανικές δυνάμεις δεν ανακοίνωσαν νέα νυχτερινά πλήγματα το Σάββατο.
«Είμαστε έτοιμοι»
Πριν από τη σύσκεψη της Παρασκευής, ο Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ήταν έτοιμες να εξαπολύσουν ακόμη σφοδρότερες επιθέσεις.
«Είμαστε οπλισμένοι και έτοιμοι. Είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε, αλλά συνομιλούμε μαζί τους», δήλωσε σε δημοσιογράφους.
Η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε σε μια κρίσιμη στιγμή, μετά την κατάρρευση μιας εύθραυστης εκεχειρίας και ενός μνημονίου κατανόησης, το οποίο αποσκοπούσε στην επιστροφή των ΗΠΑ και του Ιράν στις διαπραγματεύσεις για μια μακροπρόθεσμη συμφωνία σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Αξιωματούχοι του Πενταγώνου και Αμερικανοί στρατιωτικοί διοικητές εκτιμούσαν νωρίτερα ότι ο Τραμπ έκλινε προς την έγκριση της πρώτης φάσης μιας πολυεπίπεδης εκστρατείας βομβαρδισμών.
Το σχέδιο προέβλεπε πλήγματα σε παράκτια ραντάρ, εκτοξευτές αντιπλοϊκών πυραύλων, μικρά ιρανικά ταχύπλοα σκάφη και άλλες εγκαταστάσεις που, σύμφωνα με το Πεντάγωνο, χρησιμοποιούνται σε επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ.
Ενίσχυση των αμερικανικών δυνάμεων
Το Πεντάγωνο μετέφερε τις τελευταίες ημέρες επιπλέον στρατιωτικές δυνάμεις, οπλισμό και εφόδια στη Μέση Ανατολή, προετοιμαζόμενο για πιθανή κλιμάκωση.
Οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν επίσης καταστρέψει ή προκαλέσει ζημιές σε σιδηροδρομικές γέφυρες που χρησιμοποιούνται από αμάχους, αλλά παράλληλα επιτρέπουν στις ιρανικές δυνάμεις να μεταφέρουν εφόδια προς τις νότιες παράκτιες περιοχές.
Στα πιθανά σχέδια περιλαμβάνονταν ακόμη επιθέσεις κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων και πυρηνικών υποδομών του Ιράν.
Ο Τραμπ είχε δηλώσει την Πέμπτη στο Axios ότι εξέταζε το ενδεχόμενο μιας επίθεσης «μεγαλύτερης από οποιαδήποτε προηγούμενη», υποστηρίζοντας ότι βρισκόταν κοντά στη λήψη της τελικής απόφασης.
Ωστόσο, μέχρι αργά την Παρασκευή εμφανίστηκε να αλλάζει αυτά τα σχέδια, επηρεασμένος τουλάχιστον εν μέρει από τις προειδοποιήσεις των στρατιωτικών συμβούλων του.
Εξαντλούνται οι Patriot
Μια νέα μεγάλης κλίμακας επίθεση θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα προκαλούσε σφοδρότερα ιρανικά αντίποινα, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο την πίεση στις αμερικανικές αεράμυνες.
Οι αμερικανικές βάσεις στην Ιορδανία, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν δεχθεί έντονες ιρανικές επιθέσεις κατά τις τελευταίες δύο εβδομάδες.
Σύμφωνα με στοιχεία που είχαν δημοσιεύσει οι New York Times, μέχρι τα τέλη Απριλίου το Πεντάγωνο είχε χρησιμοποιήσει περισσότερους από 1.200 πυραύλους αναχαίτισης Patriot κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Το κόστος κάθε πυραύλου ξεπερνά τα 4 εκατομμύρια δολάρια, ενώ τα διαθέσιμα αποθέματα είχαν ήδη υποχωρήσει σε ανησυχητικά επίπεδα. Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι έκτοτε η κατάσταση έχει επιδεινωθεί.
Η εναλλακτική της διπλωματίας
Αρκετοί σύμβουλοι του Τραμπ, μεταξύ των οποίων και ο γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, υποστηρίζουν ότι υπάρχει μια λιγότερο επικίνδυνη εναλλακτική: η συνέχιση των διαπραγματεύσεων και η άσκηση μακροχρόνιας οικονομικής πίεσης στο Ιράν.
Παραμένει, πάντως, ασαφές αν βρίσκονται σε εξέλιξη ουσιαστικές συνομιλίες και αν μπορεί να ξεπεραστεί η εσωτερική διαφωνία στην ιρανική κυβέρνηση σχετικά με το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας.
Ο ναυτικός αποκλεισμός που επέβαλαν εκ νέου οι ΗΠΑ σε πλοία τα οποία επιχειρούν να εισέλθουν ή να εξέλθουν από ιρανικά λιμάνια έχει αποφέρει ανάμεικτα αποτελέσματα.
Μετά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης στα μέσα Ιουνίου, το Ιράν κατάφερε να επαναλάβει μέρος των εξαγωγών πετρελαίου, κυρίως προς την Κίνα.
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε ότι η Κίνα έχει μειώσει τις αγορές ιρανικού αργού πετρελαίου κατά περίπου 40% τους τελευταίους μήνες, περιορίζοντας σημαντικά τα έσοδα της Τεχεράνης.
Την Παρασκευή, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε νέες κυρώσεις σε εννέα εταιρείες και τέσσερα πρόσωπα που συνδέονται με το επιχειρηματικό δίκτυο του Ιρανού χρηματοδότη Μπαμπάκ Ζαντζανί, ο οποίος βρίσκεται ήδη υπό καθεστώς κυρώσεων.
Το Ιράν σταμάτησε τις επιθέσεις κατά των χωρών του Κόλπου
Μετά τις παραπάνω εξελίξεις, το Ιράν σταμάτησε τις επιθέσεις κατά των γειτονικών του χωρών στον Κόλπο διότι οι Ηνωμένες Πολιτείες σταμάτησαν να βομβαρδίζουν το ιρανικό έδαφος, ανακοίνωσε ο εκπρόσωπος του ιρανικού στρατού επισημαίνοντας ότι η στρατηγική της Τεχεράνης βασίζεται στην «ανταπόδοση».
«Κατά τις δύο τελευταίες νύκτες, οι Αμερικανοί σταμάτησαν τις επιθέσεις του. Καθώς η στρατηγική μας βασίζεται ουσιαστικά στην ανταπόδοση, σταματήσαμε και από την πλευρά μας τις επιχειρήσεις μας» δήλωσε ο Μοχάμαντ Ακραμινία κατά την διάρκεια συνέντευξης στην κρατική τηλεόραση.
