Οι κουκκίδες αυτής της εικόνας βρίσκονται τόσο μακριά ώστε το φως τους χρειάστηκε πάνω από 12 δισεκατομμύρια χρόνια για να φτάσει στη Γη –κάτι που σημαίνει πως πρόκειται για αρχαία αντικείμενα που εμφανίστηκαν στα πρώτα ένα δισεκατομμύριο χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη.
Οι «μικρές κόκκινες κουκκίδες», όπως βάφτισαν οι αστρονόμοι αυτά τα μυστηριώδη σώματα, ανακαλύπτονται κατά εκατοντάδες μετά την εκτόξευση του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb της NASA το 2022 -λες και η παιδική ηλικία του Σύμπαντος Σύμπαν σημαδεύτηκε από μια κρίση ιλαράς.
Μια σειρά πρόσφατων μελετών δείχνει ότι μυστήριο των μικρών κόκκινων κουκκίδων πλησιάζει τη λύση του: πρόκειται πιθανώς για ένα νέο είδος ουράνιου σώματος, μια γιγάντια σφαίρα αερίου, μεγαλύτερη από το Ηλιακό Σύστημα, μέσα στην οποία κρύβεται μια μαύρη τρύπα.
Τα παράξενα αντικείμενα, τα οποία ορισμένοι αποκαλούν «άστρα μελανών οπών», ίσως μετεξελίχθηκαν αργότερα στις γιγάντιες μαύρες τρύπες που κρύβονται στα κέντρα όλων των γαλαξιών και καθορίζουν την εξέλιξή τους. Με άλλα λόγια, οι κουκίδες ίσως είναι τα έμβρυα των πρώτων γαλαξιών στο Σύμπαν.
«Πιστεύω ότι πλησιάζουμε στην απάντηση» σχολίασε στο περιοδικό Science η Τζένι Γκριν, αστροφυσικός του Πανεπιστημίου του Πρίνστον.
«Σίγουρα μπορώ να φανταστώ ότι ο Γαλαξίας μας ήταν κάποτε μια μικρή κόκκινη κουκίδα» είπε.
Επιστροφή στο νεαρό Σύμπαν
Οι αρχικές υποψίες ότι οι μικρές κόκκινες κουκκίδες είναι ανώριμοι γαλαξίες διαψεύστηκαν από το μικρό μέγεθός τους, τόσο μικρό ώστε ακόμα και το James Webb δεν μπορεί να διακρίνει λεπτομέρειες.
Μια δεύτερη εξήγηση ήταν ότι οι κουκκίδες είναι μαύρες τρύπες που αρπάζουν αέρια από το περιβάλλον τους και το στριφογυρίζουν με ασύλληπτη ταχύτητα πριν το καταπιούν, οπότε το αέριο θερμαίνεται και εκπέμπει ισχυρή ακτινοβολία. Το σενάριο αυτό διαψεύστηκε τον Μάιο όταν διαπιστώθηκε ότι τα σώματα δεν εκπέμπουν ακτίνες Χ όπως αναμενόταν.
Τώρα, μια νέα μελέτη του Πανεπιστημίου του Κολοράντο στο Μπόλντερ, η οποία παρουσιάστηκε ως προδημοσίευση στο ηλεκτρονικό αποθετήριο arXiv, επαναφέρει ένα σενάριο που είχε αρχικά προταθεί πριν από 20 χρόνια.
Τα πρώτα άστρα του Σύμπαντος, υπολογίζουν οι ερευνητές, είχαν πελώριες διαστάσεις λόγω της αφθονίας πρώτων υλών -του υδρογόνου και του ήλιου από το οποίο αποτελείτο σχεδόν αποκλειστικά το νεογέννητο Σύμπαν.
Όταν αυτά τα γιγάντια άστρα έφτασαν στο τέλος της ζωής τους, ο πυρήνας τους κατέρρευσε και μετατράπηκε σε μαύρη τρύπα, αφήνοντας πίσω του το εξωτερικό στρώμα αερίου. Η αλληλεπίδραση του αερίου με τη μαύρη τρύπα κάνει το όλο σύστημα να λάμπει με κοκκινωπό φως. «Βασικά, το αέριο είναι αδιαφανές και γι΄αυτό ακτινοβολεί ως άστρο» εξήγησε η Γκριν.
Αν οι μικρές κόκκινες κουκίδες είναι πράγματι «άστρα μελανών οπών», η ανακάλυψη θα εξηγούσε πώς σχηματίστηκαν οι πρώτες μαύρες τρύπες στο Σύμπαν, γύρω από τις οποίες σχηματίστηκαν αργότερα οι πρώτοι γαλαξίες.
Υπάρχει όμως και μια ακόμα έκπληξη: ερευνητές του Πανεπιστημίου του Τσίνγκουα στην Κίνα ανέφεραν αυτό τον μήνα ότι εντόπισαν μικρές κόκκινες κουκκίδες στη σχετικά μικρή απόσταση των 2,5 δισεκατομμυρίων ετών φωτός, οι οποίες προφανώς σχηματίστηκαν όταν το Σύμπαν είχε ήδη ωριμάσει.
Μια πιθανή εξήγηση είναι η διαδικασία σχηματισμού πελώριων άστρων συνεχίζεται μέχρι και σήμερα σε κάποιες περιοχές του Σύμπαντος, αντίθετα από ό,τι προέβλεπαν οι αστροφυσικοί. Περαιτέρω παρατηρήσεις αναμένεται να επιβεβαιώσουν ή να διαψεύσουν τις ενδείξεις ότι τα σώματα αυτά κρύβουν μαύρες τρύπες στην καρδιά τους.
