Κορέα: Πώς ένας λαός έγινε δύο χώρες
Για χιλιάδες χρόνια η Κορέα ήταν μία χώρα. Ένας λαός με κοινή γλώσσα, κοινή ιστορία και κοινό πολιτισμό. Οι κάτοικοί της δεν μπορούσαν να φανταστούν ότι μέσα σε λίγες δεκαετίες η πατρίδα τους θα χωριζόταν στα δύο και ότι η διαίρεση αυτή θα παρέμενε μέχρι σήμερα.
Το 1910 η Κορέα βρέθηκε κάτω από την κατοχή της Ιαπωνικής Αυτοκρατορίας. Για 35 χρόνια οι Κορεάτες έζησαν υπό ένα σκληρό αποικιακό καθεστώς. Η γλώσσα τους περιορίστηκε, η εθνική τους ταυτότητα καταπιέστηκε και οι φυσικοί και οικονομικοί πόροι της χώρας αξιοποιήθηκαν προς όφελος του Τόκιο. Για πολλούς Κορεάτες, εκείνη η περίοδος παραμένει μέχρι σήμερα μια ανοιχτή πληγή.
Όταν ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος έφτασε στο τέλος του το 1945 και η Ιαπωνία παραδόθηκε, οι Κορεάτες πίστεψαν πως η ελευθερία είχε επιτέλους επιστρέψει. Όμως η μοίρα της χώρας τους επρόκειτο να καθοριστεί από δύο νέες υπερδυνάμεις.
Από τον βορρά εισήλθαν τα στρατεύματα της Σοβιετικής Ένωσης. Από τον νότο οι αμερικανικές δυνάμεις. Η γραμμή του 38ου παραλλήλου χαράχθηκε πρόχειρα στον χάρτη ως μια προσωρινή λύση για την παράδοση και τον αφοπλισμό των ιαπωνικών στρατευμάτων. Κανείς τότε δεν φανταζόταν ότι αυτή η γραμμή θα μετατρεπόταν σε ένα από τα πιο επικίνδυνα σύνορα του πλανήτη.
Στο μεταξύ, ο κόσμος άλλαζε. Οι παλιοί σύμμαχοι του πολέμου μετατρέπονταν σε αντιπάλους. Ο Ψυχρός Πόλεμος είχε αρχίσει. Από τη μία πλευρά οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι δυτικοί σύμμαχοί τους. Από την άλλη η Σοβιετική Ένωση και το κομμουνιστικό μπλοκ. Η Κορέα βρέθηκε ακριβώς πάνω στη γραμμή αυτής της παγκόσμιας αντιπαράθεσης.
Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών προσπάθησε να προωθήσει τη διεξαγωγή ενιαίων εκλογών σε ολόκληρη την κορεατική χερσόνησο, ώστε να δημιουργηθεί ένα ενιαίο κράτος. Ωστόσο, η πρόταση δεν έγινε αποδεκτή από τη σοβιετική πλευρά και οι πολιτικές συνθήκες της εποχής δεν επέτρεψαν μια κοινή λύση. Έτσι, το 1948 γεννήθηκαν δύο διαφορετικά κράτη: η Βόρεια Κορέα στον βορρά και η Νότια Κορέα στον νότο. Και οι δύο κυβερνήσεις δήλωναν ότι εκπροσωπούν τη μοναδική νόμιμη Κορέα.
Η σύγκρουση ήταν πλέον σχεδόν αναπόφευκτη.
Τα ξημερώματα της 25ης Ιουνίου 1950, οι δυνάμεις της Βόρειας Κορέας πέρασαν τα σύνορα και εισέβαλαν στον νότο. Ο Πόλεμος της Κορέας είχε ξεκινήσει. Μέσα σε λίγες ημέρες η Σεούλ έπεσε. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, με απόφαση του ΟΗΕ, παρενέβησαν στρατιωτικά υπέρ της Νότιας Κορέας. Λίγους μήνες αργότερα, η Κίνα μπήκε στον πόλεμο στο πλευρό της Βόρειας Κορέας.
Η κορεατική χερσόνησος μετατράπηκε σε πεδίο μάχης των μεγάλων δυνάμεων. Πόλεις ισοπεδώθηκαν, οικογένειες διαλύθηκαν και εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους ή εκτοπίστηκαν. Όταν τελικά υπογράφηκε η ανακωχή το 1953, τα σύνορα είχαν επιστρέψει σχεδόν στο ίδιο σημείο από όπου ξεκίνησε ο πόλεμος.
Ελληνική Παρουσία στον Πόλεμο της Κορέας
Λίγοι γνωρίζουν ότι χιλιάδες Έλληνες πολέμησαν στην Κορέα, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από την πατρίδα τους. Όταν ξέσπασε ο πόλεμος το 1950, η Ελλάδα ανταποκρίθηκε στο κάλεσμα του ΟΗΕ και απέστειλε εκστρατευτικό σώμα αποτελούμενο από τάγμα πεζικού και αεροπορική μοίρα μεταγωγικών αεροσκαφών. Συνολικά σχεδόν 5.000 Έλληνες στρατιώτες υπηρέτησαν στην κορεατική χερσόνησο κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Το ελληνικό τάγμα έγινε γνωστό ως «Τάγμα Σπάρτη» (Sparta Battalion), μια ονομασία που δεν δόθηκε τυχαία. Οι Έλληνες διακρίθηκαν σε μερικές από τις δυσκολότερες μάχες του πολέμου, πολεμώντας συχνά απέναντι σε αριθμητικά υπέρτερες δυνάμεις. Η πειθαρχία, η αντοχή και η μαχητικότητά τους εντυπωσίασαν τους συμμάχους τους, οι οποίοι συχνά τους παρομοίαζαν με τους αρχαίους Σπαρτιάτες. Το Τάγμα Σπάρτη τιμήθηκε με υψηλές διακρίσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Νότια Κορέα για τη δράση του στο πεδίο της μάχης.
Η ελληνική συμμετοχή είχε όμως και βαρύ τίμημα. Συνολικά 196 Έλληνες στρατιωτικοί έχασαν τη ζωή τους και εκατοντάδες τραυματίστηκαν. Παρ’ όλα αυτά, η συμβολή της Ελλάδας παραμένει ιδιαίτερα τιμημένη στη Νότια Κορέα μέχρι σήμερα, όπου μνημεία και τελετές μνήμης υπενθυμίζουν ότι, σε μια από τις πιο δύσκολες στιγμές της ιστορίας της χώρας, Έλληνες στρατιώτες βρέθηκαν στην άλλη άκρη του κόσμου για να πολεμήσουν στο πλευρό της.
Μάλιστα, σε αρκετές αναφορές βετεράνων και στρατιωτικών ιστορικών, οι άνδρες του Τάγματος Σπάρτη χαρακτηρίστηκαν ως οι «νέοι Σπαρτιάτες», ένας συμβολικός τίτλος που συνέδεε τη δράση τους στα υψώματα της Κορέας με την ιστορική κληρονομιά των Θερμοπυλών και της αρχαίας Σπάρτης.
Από τότε πέρασαν περισσότερα από εβδομήντα χρόνια.
Στον νότο αναπτύχθηκε μία από τις πιο ισχυρές οικονομίες του κόσμου, με εταιρείες, τεχνολογία και πολιτιστική επιρροή που ξεπερνούν τα σύνορα της Ασίας. Στον βορρά δημιουργήθηκε ένα από τα πιο κλειστά πολιτικά συστήματα του πλανήτη, με αυστηρό έλεγχο της πληροφορίας και περιορισμένη επαφή με τον έξω κόσμο.
Κι όμως, παρά τις τεράστιες διαφορές που τους χωρίζουν σήμερα, οι άνθρωποι στις δύο πλευρές των συνόρων εξακολουθούν να μοιράζονται μια κοινή ιστορία χιλιάδων ετών. Μια ιστορία που θυμίζει ότι η διαίρεση της Κορέας δεν ήταν αποτέλεσμα κάποιου αρχαίου μίσους μεταξύ δύο λαών, αλλά προϊόν των μεγάλων γεωπολιτικών συγκρούσεων του 20ού αιώνα. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά αποτυπώματα που άφησε πίσω του ο Ψυχρός Πόλεμος και το οποίο παραμένει ζωντανό μέχρι σήμερα.
@sm
