Η εικόνα ήταν γνώριμη, αλλά κάθε φορά μοιάζει καινούργια. Λίγο πριν ανάψουν τα φώτα της σκηνής, το Κολυμβητήριο Ραφήνας είχε ήδη γεμίσει από κόσμο. Οικογένειες με μικρά παιδιά, νέοι άνθρωποι, παρέες, ηλικιωμένα ζευγάρια, παππούδες και γιαγιάδες που μεγάλωσαν με τα τραγούδια του Μάριου Τόκα, όλοι έπαιρναν σιγά-σιγά τη θέση τους. Πολλοί κρατούσαν ακόμη και το γνώριμο καρεκλάκι της παραλίας.
Ύστερα από δεκαπέντε χρόνια συνεχών πολιτιστικών διοργανώσεων στον ίδιο χώρο, ο κόσμος γνωρίζει κάθε γωνιά του, αναφέρθηκε και η Δήμαρχος σε αυτό. Ξέρει πού του αρέσει να κάθεται, από πού θα μπει, πού θα συναντήσει φίλους. Το Κολυμβητήριο έχει πάψει προ πολλού να είναι μόνο μια αθλητική εγκατάσταση. Έχει γίνει ένας τόπος συνάντησης.
Το χθεσινό αφιέρωμα στον σπουδαίο Μάριο Τόκα, με τον Δημήτρη Μπάση και τη Ρίτα Αντωνοπούλου, δεν ήταν απλώς μια ακόμη συναυλία. Ήταν μια ακόμη απόδειξη ότι ο πολιτισμός μπορεί να ενώσει μια ολόκληρη κοινωνία. Περισσότεροι από χίλιοι άνθρωποι βρέθηκαν εκεί, με ελεύθερη είσοδο, για να τραγουδήσουν, να συγκινηθούν, να θυμηθούν, αλλά και να δημιουργήσουν καινούργιες αναμνήσεις.
Κάθε φορά που ολοκληρώνεται μια τέτοια διοργάνωση, ακούγεται σχεδόν πάντα η ίδια απορία: «Και τι κερδίζει ο Δήμος από όλα αυτά;». Ίσως, όμως, η ερώτηση να είναι λάθος. Δεν είναι ο Δήμος αυτός που πρέπει να κερδίζει. Είναι ο τόπος και οι άνθρωποί του.
Κερδίζει το παιδί που ακούει για πρώτη φορά μια μεγάλη ορχήστρα και ανακαλύπτει τη δύναμη της μουσικής. Κερδίζει ο παππούς και η γιαγιά που ξαναζούν, μέσα από ένα τραγούδι, στιγμές μιας ολόκληρης ζωής. Κερδίζει η οικογένεια που μπορεί να περάσει ένα ποιοτικό καλοκαιρινό βράδυ όλοι μαζί, χωρίς το οικονομικό κόστος να γίνει εμπόδιο. Κερδίζουν οι νέοι που μεγαλώνουν σε μια πόλη η οποία δεν τους προσφέρει μόνο υποδομές, αλλά και εμπειρίες.
Αυτή είναι η μεγαλύτερη αποστολή του πολιτισμού. Να ενώνει γενιές και να δημιουργεί κοινές αναμνήσεις. Να κάνει μια πόλη να αισθάνεται περισσότερο κοινότητα. Ο πολιτισμός όμως δεν προσφέρει μόνο συναίσθημα. Προσφέρει και προοπτική. Κάνει έναν τόπο εξωστρεφή. Τον κάνει γνωστό πέρα από τα γεωγραφικά του όρια. Τον μετατρέπει σε σημείο αναφοράς. Δημιουργεί επισκεψιμότητα.
Χτίζει μια εικόνα που δεν αγοράζεται με καμία διαφημιστική καμπάνια. Και γι’ αυτό δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε όλες τις πολιτιστικές διοργανώσεις με τον ίδιο τρόπο.
Υπάρχουν εκδηλώσεις που μπορεί να οργανώσει και να χρηματοδοτήσει ο ίδιος ο Δήμος, προσφέροντας δωρεάν συμμετοχή σε όλους τους πολίτες. Υπάρχουν όμως και παραγωγές πολύ υψηλότερων απαιτήσεων, με κόστος που κανένας μικρός δήμος δεν μπορεί να αναλάβει μόνος του. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τον ρόλο αναλαμβάνουν πολιτιστικά σωματεία ή ιδιώτες παραγωγοί, οι οποίοι επενδύουν δικούς τους πόρους, αναλαμβάνουν το οικονομικό ρίσκο και γι’ αυτό οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνται με εισιτήριο.
Και οι δύο δρόμοι είναι εξίσου σημαντικοί. Γιατί ο στόχος είναι κοινός. Να έρχεται ο πολιτισμός στον τόπο. Να γεμίζουν οι χώροι και να αποκτούν οι πολίτες πρόσβαση σε ποιοτικές παραγωγές. Να συνεχίζει μια πόλη να παράγει πολιτισμό.
Υπάρχουν μεγάλες παραγωγές, όπως η χθεσινή, που απαιτούν υψηλό επίπεδο οργάνωσης, εμπειρία και σημαντικούς οικονομικούς πόρους. Υπάρχουν όμως και μικρότερες, οικονομικότερες εκδηλώσεις που προσφέρουν την ίδια χαρά και την ίδια πολιτιστική αξία. Δεν είναι το ύψος του προϋπολογισμού που καθορίζει την επιτυχία μιας διοργάνωσης. Είναι η ποιότητά της, η συνέπειά της και ο σεβασμός προς τον πολίτη.
Το πραγματικό στοίχημα δεν είναι να κάνει ένας δήμος κάθε χρόνο την ακριβότερη εκδήλωση. Είναι να γνωρίζει μέχρι πού φτάνουν οι δυνατότητές του και να προσπαθεί κάθε φορά να ξεπερνά το δικό του ταβάνι. Και αυτό δεν αγοράζεται. Χτίζεται με εμπειρία, με σωστό σχεδιασμό, με ανθρώπους που γνωρίζουν πώς οργανώνεται μια παραγωγή.
Κυρίως όμως χτίζεται με ανθρώπους που αγαπούν πραγματικά τον πολιτισμό και πιστεύουν ότι αξίζει να επενδύεις σε αυτόν.
Ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή της χθεσινής βραδιάς ήταν τα λόγια της Αμαλίας Τόκα, η οποία ευχαρίστησε θερμά τη δημοτική αρχή για το αφιέρωμα στη μνήμη του μεγάλου δημιουργού και τον Βασίλη Σπαντούρο. Η Δήμαρχος, Δήμητρα Τσεβά, με έναν ουσιαστικό και ιδιαίτερα ανθρώπινο χαιρετισμό, ανέδειξε τη σημασία του πολιτισμού ως δύναμης που ενώνει την κοινωνία, ενώ εξαιρετική ήταν και η τοποθέτηση του Θωμά Μαυρογόνατου, Αντιδήμαρχου Πολιτισμου, ο οποίος έκανε μία ιστορική αναφορά στο μεγάλο δημιουργό και στα έργα του. Το παρόν έδωσαν και ο Αντιδήμαρχος Πολιτικής Προστασίας, Μπάμπης Ζαφειρόπουλος και ο Δημοτικός Σύμβουλος Κώστας Ξηντάρας.
Πίσω από αυτή τη βραδιά, όπως και πίσω από κάθε μεγάλη πολιτιστική διοργάνωση, υπήρξαν μήνες προετοιμασίας, σχεδιασμού, συντονισμού και αθόρυβης δουλειάς. Η εκδήλωση οργανώθηκε, σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Πολιτισμού και Αθλητισμού του Δήμου Ραφήνας–Πικερμίου, συνεχίζοντας μια διαδρομή που έχει μετατρέψει το Δημοτικό Κολυμβητήριο σε έναν από τους σημαντικότερους καλοκαιρινούς πολιτιστικούς χώρους της Ανατολικής Αττικής.
Οι πόλεις δεν αποκτούν ταυτότητα μόνο από τα έργα που κατασκευάζουν. Την αποκτούν και από τις στιγμές που χαρίζουν στους ανθρώπους τους. Από τα τραγούδια που ενώνονται με τις αναμνήσεις. Από τα παιδιά που μεγαλώνουν μέσα στον πολιτισμό. Από τους ηλικιωμένους που νιώθουν ότι εξακολουθούν να συμμετέχουν ενεργά στην κοινωνική ζωή. Από τις οικογένειες που βρίσκουν έναν λόγο να βρεθούν μαζί. Από τις εικόνες που ταξιδεύουν και κάνουν έναν τόπο γνωστό για τους σωστούς λόγους.
Γι’ αυτό ο πολιτισμός δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια παράλληλη δραστηριότητα ενός δήμου. Πρέπει να βρίσκεται στην κορυφή των προτεραιοτήτων του. Γιατί οι δρόμοι, τα πεζοδρόμια και τα κτίρια είναι απαραίτητα. Βελτιώνουν την καθημερινότητα. Ο πολιτισμός όμως κάνει κάτι ακόμη μεγαλύτερο. Δίνει ψυχή σε έναν τόπο.
Και οι πόλεις που έχουν ψυχή είναι εκείνες που οι άνθρωποι αγαπούν, θυμούνται και θέλουν πάντα να επιστρέφουν.
