Οι διπλωματικές προσπάθειες για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ φαίνεται πως κερδίζουν έδαφος, με το Ιράν και τις ΗΠΑ να εκπέμπουν σήματα ότι σύντομα θα μπορούσε να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ Τεχεράνης και Ομάν.
Καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει αποκαλύψει λεπτομέρειες, ωστόσο τις τελευταίες ώρες διαφαίνεται κινητικότητα, με το Al Jazeera να σταχυολογεί τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από τη συμφωνία.
Από την πλευρά του Ιράν, ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαήλ Μπαγκάεϊ, δήλωσε ότι οι συνομιλίες «επικεντρώνονται στη δημιουργία ασφαλών ναυτιλιακών οδών, διασφαλίζοντας παράλληλα τα κυριαρχικά δικαιώματα και τα συμφέροντα ασφαλείας του Ιράν και του Ομάν».
Το Reuters, επικαλούμενο ανώτερη ιρανική πηγή που συμμετείχε στις συνομιλίες, ανέφερε ότι διεξάγονται συζητήσεις σχετικά με ένα προσωρινό σχέδιο και ότι το Ιράν επιθυμεί τον έλεγχο της εισερχόμενης ναυτιλίας και την ορατότητα της εξερχόμενης κυκλοφορίας, με δυνατότητα παρέμβασης εάν χρειαστεί. Η λωρίδα εξόδου θα εκτείνεται μεταξύ Ιράν και Ομάν, με άδεια εξόδου να χορηγείται μέσω Ομάν μετά από ενημέρωση της Τεχεράνης.
Η πηγή δήλωσε στο Reuters ότι το Ιράν «είναι απίθανο να αλλάξει τη θέση του», καθώς έχει ήδη εγκαταλείψει την αρχική του απαίτηση για πλήρη έλεγχο της κυκλοφορίας και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Το AP, επικαλούμενο δύο περιφερειακούς αξιωματούχους, ανέφερε ένα παρόμοιο πλαίσιο, με πλοία που εισέρχονται μέσω μιας διαδρομής που ελέγχεται από το Ιράν και εξέρχονται μέσω μιας διαδρομής του Ομάν. Ανέφερε επίσης ότι θα χρεώνονται τέλη υπηρεσιών για την ασφάλεια και την προστασία του περιβάλλοντος και πρόσθεσε ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα συνδέεται με την άρση του αποκλεισμού των ΗΠΑ στα λιμάνια του Ιράν.
Εν τω μεταξύ, το ιρανικό Press TV ανέφερε επίσης ότι οι συνομιλίες στοχεύουν στη δημιουργία ενός «μεσαίου διαδρόμου» στο στενό που θα αντικαταστήσει τις υπάρχουσες βόρειες και νότιες διαδρομές.
Τα μηνύματα που έρχονται από την πλευρά των ΗΠΑ είναι πως η συμφωνία είναι πολύ κοντά. «Υπάρχει πιθανότητα να καταλήξουμε σήμερα ή αύριο σε συμφωνία για να ξανανοίξει το στενό και να κατευθυνθούμε προς εξομάλυνση», είπε νωρίτερα χθες ο αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ στο τηλεοπτικό δίκτυο CNBC.
Συμφωνία 60 ημερών μεταξύ Ομάν και Ιράν για το Ορμούζ – Τι περιλαμβάνει
Κατά τον αμερικανικό ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios, που επικαλείται δυο «πηγές στην περιοχή», συζητείται συμφωνία για προσωρινή διευθέτηση, διάρκειας 60 ημερών, ανάμεσα στο Ομάν και στο Ιράν.
Η προκαταρκτική συμφωνία, η οποία, κατά το ρεπορτάζ, μπορεί να ανακοινωθεί εντός της ημέρας, προβλέπει πως όλα τα πλοία που εισέρχονται στο στενό θα ακολουθούν τη βόρεια διαδρομή, στα ιρανικά χωρικά ύδατα, και όλα όσα εξέρχονται θα περνούν από τα χωρικά ύδατα του Ομάν, χωρίς χρέωση, σε συντονισμό με το Ιράν.
Δεν θα χρεώνονται διόδια ή τέλη κατά τη διάρκεια της περιόδου των 60 ημερών.
Τα μέρη θα εργαστούν για την απομάκρυνση ναυτικών ναρκών από τη μεσαία λωρίδα του στενού εντός 30 ημερών.
Μετά την εκκαθάριση της μεσαίας λωρίδας κυκλοφορίας, θα χρησιμοποιείται για εισερχόμενη και εξερχόμενη κυκλοφορία βάσει των όρων μιας μόνιμης συμφωνίας που θα είναι προϊόν διαπραγμάτευσης μεταξύ του Ομάν και του Ιράν.
Σε τι φάση βρίσκονται στρατιωτικά ΗΠΑ και Ιράν;
Τους μήνες του πολέμου στο Ιράν, οι ΗΠΑ έχουν ξοδέψει 37.5 δισεκατομμύρια δολάρια. Το μεγαλύτερο ποσοστό αυτού του ποσού έχει πάει σε πυρομαχικά.
Aνεξάρτητες αναλύσεις που έχουν γίνει επί των πυρομαχικών των ΗΠΑ, όπως για παράδειγμα αυτή του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (Strategic and International Studies -CSIS), παρουσιάζουν αξιοσημείωτες μειώσεις στο Ιράν.
Συγκεκριμένα, σε ό,τι αφορά τα συστήματα αεράμυνας:
To σύστημα Patriot είχε απόθεμα 2.330 πυραύλων πριν το πόλεμο με το Ιράν, με τις εκτιμήσεις να αναφέρουν πως χρησιμοποιήθηκαν από 1.060–1.430 -αξίας 4.000.000 ο καθένας-, για την αναχαίτιση drones και πυραύλων.
Τα αναχαιτιστικά THAAD έχουν ραντάρ τα οποία εντοπίζουν βαλλιστικούς πυραύλους από απόσταση σχεδόν 1.000 χιλιομέτρων και στέλνουν τα δεδομένα στο σύστημα ελέγχου πυρός, όπου γίνεται η ανάλυση για την πιθανή πορεία τους και δίνεται εντολή εκτόξευσης, έχουν περιορισμένη παγκόσμια διαθεσιμότητα.
Στο Ιράν, σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών, έχει γίνει χρήση του 50 έως 80% του αποθέματος.
Οι πύραυλοι κρουζ Tomahawk (Tomahawk cruise missiles -TLAM) είναι κατευθυνόμενοι και εκτοξεύονται από υποβρύχια και πλοία του πολεμικού ναυτικού. Μπορούν να πλήξουν στόχους σε απόσταση 1,600 χιλιομέτρων με ακρίβεια και “κουβαλούν” εκρηκτική κεφαλή βάρους 500 κιλών. Είναι από τα πιο αξιόπιστα και ακριβά συστήματα αεράμυνας.
Η αναπλήρωση των περισσότερων από των 1.000 που έχουν χρησιμοποιηθεί στο Ιράν, μπορεί να γίνει έως το 2030, στο καλό σενάριο.
Τα αντιβαλλιστικά συστήματα SM-3/SM-6 επίσης χρησιμοποιήθηκαν τα μάλα, με τους ειδικούς να εκτιμούν πως “έφυγε” το 50% του αποθέματος. Εν αντιθέσει με τα άλλα σχετικά συστήματα, που έχουν ως στόχο άλλους πυραύλους στην ατμόσφαιρα, το Standard Missile-3 εκτοξεύεται από πλοία του πολεμικού ναυτικού και καταστρέφει τον “εχθρό” στο διάστημα (σε εξωατμοσφαιρικό ύψος).
Το Standard Missile-6 είναι από τα πιο πολυλειτουργικά και προηγμένα συστήματα του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ: κάνει τις καταρρίψεις εντός της ατμόσφαιρας και πλήττει στόχους που είναι πλοία, χερσαίοι ή και άλλοι πύραυλοι.
Σε αυτά τα τέσσερα πυρομαχικά, οι ΗΠΑ δαπάνησαν ποσοστό μεγαλύτερο του μισού του προπολεμικού αποθέματός τους, ενώ “θυσίασαν” το 1/3 άλλων.
Για να καλυφθούν τα κενά, εκτιμάται πως θα χρειαστεί διάστημα από 1 έως 5 χρόνια, ανάλογα με το σύστημα, καθώς υπάρχουν μεγάλοι χρόνοι παράδοσης. Συγκεκριμένα, για τους σύνθετους πυραύλους χρειάζονται τουλάχιστον 3 χρόνια.
Διευκρινίζεται πως οι ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν πυρομαχικά για το Ιράν, αλλά θα έχουν πρόβλημα αν τυχόν προκύψει άλλη “υψηλής έντασης” σύγκρουση αλλού.
Αυτός είναι ο λόγος που ο Τραμπ έχει δώσει έμφαση στις ταχείες αυξήσεις της παραγωγής.
Στο στρατόπεδο του Ιράν, παρά τα σημαντικά πλήγματα που έχει δεχτεί κατά τη διάρκεια του πολέμου, έχει δηλώσει ότι οι εργασίες για την ενίσχυση της στρατιωτικής ισχύος έχουν ενταθεί.
«Έχουμε αξιοποιήσει στο έπακρο την ευκαιρία του μνημονίου συνεννόησης και κάθε στιγμή της εκεχειρίας», δήλωσε ο εκπρόσωπος του στρατού Μοχάμεντ Ακραμίνια στην κρατική τηλεόραση αυτή την εβδομάδα σύμφωνα με το Al Jazeera, αναφερόμενος σε ένα Μνημόνιο Συνεργασίας που υπεγράφη με τις ΗΠΑ τον Ιούνιο, το οποίο έχει πλέον ανασταλεί.
Είπε ότι καταβλήθηκαν προσπάθειες για την ένταξη υφιστάμενου εξοπλισμού στις ένοπλες δυνάμεις και την εισαγωγή νέου εξοπλισμού, καθώς και για την επισκευή και ανάκτηση κατεστραμμένων συστημάτων ή την κατασκευή νέων συστημάτων.
Ο ταξίαρχος δήλωσε επίσης ότι drones νέας γενιάς έχουν χρησιμοποιηθεί σε μάχη και οι προδιαγραφές τους θα ανακοινωθούν αργότερα.
Τον περασμένο μήνα, ο υπηρεσιακός υπουργός Άμυνας του Ιράν, Ματζίντ Έμπν-ε Ρεζά, δήλωσε ότι η παραγωγή πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών «δεν είχε σταματήσει ούτε για μια μέρα» και ότι η παραγωγή μη επανδρωμένων αεροσκαφών είχε φτάσει τρεις φορές τα προπολεμικά επίπεδα. Δεν έδωσε όμως κανένα στοιχείο.
«Παρά το ότι έγιναν μάρτυρες κορυφαίοι διοικητές, οι ένοπλες δυνάμεις όχι μόνο δεν έχασαν τη συνοχή τους, αλλά αντιμετώπισαν τον εχθρό με πολλές εκπλήξεις χάρη στην ταχύτητα, την πρωτοβουλία και την υψηλή τακτική τους ικανότητα», δήλωσε ο υπηρεσιακός υπουργός.
Και ο εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης, Χοσεΐν Μοχέμπι, δήλωσε στα τέλη του περασμένου μήνα ότι η παραγωγή πυραύλων του Ιράν αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας, ενώ η ακρίβεια των πυραύλων είχε βελτιωθεί χρησιμοποιώντας τις γνώσεις που αποκτήθηκαν στη μάχη.
Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης τον Ιούνιο ανέφεραν ότι το Ιράν διατηρούσε περίπου το 70% του προπολεμικού πυραυλικού αποθέματός του και περίπου το 40% του οπλοστασίου των μη επανδρωμένων αεροσκαφών του – μια ένδειξη ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να αντέξει μήνες ακόμη σε ασύμμετρο πόλεμο στα Στενά του Ορμούζ και σε άλλα πεδία.
Η αεράμυνα του Ιράν έχει υποβαθμιστεί, αλλά οι Φρουροί της Επανάστασης και ο στρατός έχουν αναφέρει ότι κατέρριψαν πυραύλους κρουζ, καθώς και μη επανδρωμένα αεροσκάφη μάχης και επιτήρησης MQ-9, MQ-1 και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη μονής κατεύθυνσης «Lucas» του αμερικανικού στρατού σε όλο το νότιο Ιράν τον τελευταίο μήνα.
Την περασμένη εβδομάδα, το πρακτορείο ειδήσεων Reuters, επικαλούμενο ανώνυμες πηγές, ανέφερε ότι το Ιράν θα μπορούσε σύντομα να παραλάβει την πρώτη αποστολή έως και 400 κινεζικής κατασκευής εκτοξευτών πυραύλων αεράμυνας ώμου, οι οποίοι φέρεται να θα διέλθουν μέσω Πακιστάν. Η Κίνα και το Πακιστάν απέρριψαν το δημοσίευμα, ενώ το Ιράν δεν σχολίασε.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η κυβέρνηση Τραμπ απείλησε για άλλη μια φορά με επικείμενα πλήγματα στις πολιτικές υποδομές του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των σταθμών παραγωγής ενέργειας και των πετροχημικών εταιρειών, σε μια προσπάθεια να αναγκάσει την Τεχεράνη να συνάψει συμφωνία.
Ο Τραμπ στη συνέχεια ακύρωσε ξαφνικά τις επιθέσεις και αύξησε τις προοπτικές μιας νέας συμφωνίας, επαναλαμβάνοντας το μοτίβο που είχε ακολουθήσει τους τελευταίους μήνες.
Στο ίδιο, αντιφατικό πνεύμα, κινήθηκαν και οι σημερινές δηλώσεις του (νωρίς το πρωί ώρα Ελλάδας) ότι ή τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν «πολύ σύντομα», ή το Ιράν θα υποστεί «πολύ δυνατά» πλήγματα, κατά τη διάρκεια συνέντευξής του στο Fox News.
«Είχαμε πολύ καλές συνομιλίες», υποστήριξε ο αμερικανός πρόεδρος, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Καλιφόρνια (δυτικά), επαναλαμβάνοντας εξάλλου πως το Ιράν επιδιώκει συμφωνία.
«Έχω χρόνο», είπε ακόμα ο ρεπουμπλικάνος πρόεδρος ερωτηθείς σχετικά με τον πόλεμο, που διαρκεί πάνω από πέντε μήνες, ενώ οι βουλευτικές εκλογές του μέσου της προεδρικής θητείας πλησιάζουν και, όπως όλα δείχνουν, δεν φέρνουν γι’ αυτόν και τα πιο αισιόδοξα μηνύματα.
