«Μπορείς να ξεγελάς όλους τους ανθρώπους για λίγο καιρό και μερικούς ανθρώπους για όλο τον καιρό, αλλά δεν μπορείς να ξεγελάς όλους τους ανθρώπους για όλο τον καιρό».
Η φράση που αποδίδεται στον Αβραάμ Λίνκολν δεν είναι απλώς μια ιστορική ρήση. Είναι ένας κανόνας που η πραγματικότητα επιβεβαιώνει ξανά και ξανά.
Για κάποιο διάστημα μπορεί να χτίζονται αφηγήματα. Μπορεί να διακινούνται μισές αλήθειες, υπεκφυγές και δικαιολογίες. Μπορεί να επιχειρείται η μετατόπιση της συζήτησης αλλού, η γνωστή «μπάλα στην εξέδρα», με την ελπίδα ότι ο χρόνος θα σβήσει τις ευθύνες και τις αντιφάσεις. Δεν τις σβήνει.
Αντιθέτως, όσο συσσωρεύονται γεγονότα, αποφάσεις, δηλώσεις και συμπεριφορές, τόσο πλησιάζει η στιγμή της λογοδοσίας. Και όταν κάποιοι άνθρωποι βλέπουν ότι έχουν ξεπεραστεί τα όρια, ότι η στοχοποίηση, οι υπαινιγμοί, οι συκοφαντίες ή οι απειλές δεν σταματούν, τότε είναι απολύτως φυσικό να αναζητούν πλέον την προστασία που τους παρέχει ο νόμος.
Οι εξώδικες δηλώσεις, οι αγωγές ή οι μηνύσεις δεν αποτελούν πολιτική αντιπαράθεση. Αποτελούν το επόμενο βήμα όταν κάποιοι επιμένουν να αγνοούν τα όρια που θέτουν η αλήθεια, η νομιμότητα και ο σεβασμός προς τους άλλους.
Γιατί δεν μπορείς επ’ άπειρον να απειλείς. Δεν μπορείς επ’ άπειρον να εκτοξεύεις κατηγορίες χωρίς αποδείξεις. Δεν μπορείς επ’ άπειρον να μεταθέτεις τη συζήτηση αλλού, ελπίζοντας ότι κανείς δεν θα ζητήσει λογαριασμό.
Κάποια στιγμή οι ισχυρισμοί πρέπει να αποδεικνύονται. Κάποια στιγμή οι ευθύνες πρέπει να αναλαμβάνονται. Και κάποια στιγμή οι λέξεις αποκτούν συνέπειες. Η ώρα εκείνη φαίνεται πως πλησιάζει. Και τότε δεν θα μιλούν οι εντυπώσεις, οι διαρροές ή οι απειλές. Θα μιλούν τα στοιχεία, τα γεγονότα και αν χρειαστεί και οι αρμόδιες αρχές.
Γιατί μπορείς να κοροϊδέψεις πολλούς για λίγο καιρό. Μπορείς να κοροϊδέψεις λίγους για πολύ καιρό. Δεν μπορείς όμως να κοροϊδεύεις τους πάντες για πάντα. Και κυρίως δεν μπορείς να απαιτείς να μένουν όλοι σιωπηλοί για πάντα.
