Μια νέα, υψηλού ρίσκου τακτική φαίνεται ότι εφαρμόζουν οι πετρελαϊκές εταιρείες της Μέσης Ανατολής προκειμένου να συνεχίσουν τις εξαγωγές μέσω του Στενού του Ορμούζ, παρά τον πόλεμο και την απειλή ιρανικών επιθέσεων: μεγάλα δεξαμενόπλοια απενεργοποιούν τα συστήματα εντοπισμού τους και πραγματοποιούν νυχτερινούς διάπλους με τη συνοδεία του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του υπερδεξαμενόπλοιου που, σύμφωνα με το CNN, στις 25 Ιουλίου έδεσε στον πετρελαϊκό τερματικό σταθμό Mesaieed του Κατάρ και τέσσερις ημέρες αργότερα, φορτωμένο με αργό πετρέλαιο, πέρασε από το Στενό του Ορμούζ.
Στις 31 Ιουλίου, λίγο μετά τις 14:00 και ενώ βρισκόταν ανοικτά του Ντουμπάι, ξαφνικά «εξαφανίστηκε» από τα συστήματα παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας. Το πλοίο είχε απενεργοποιήσει τον πομπό AIS, ο οποίος μεταδίδει την ταυτότητα, την ταχύτητα, την πορεία και τη θέση ενός πλοίου.
Το σήμα του εμφανίστηκε ξανά στις 10:00 το πρωί της 1ης Αυγούστου, όταν το δεξαμενόπλοιο βρισκόταν πλέον στην άλλη πλευρά του Ορμούζ. Το ίδιο πλοίο είχε δεχθεί έναν μήνα νωρίτερα επίθεση με ιρανικό drone, το οποίο όμως δεν εξερράγη.
Πώς λειτουργούν οι «σκοτεινές» διελεύσεις
Με τη συνδρομή του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, πετρελαϊκές εταιρείες από τη Σαουδική Αραβία, το Κουβέιτ, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ναυλώνουν δεξαμενόπλοια που κλείνουν τους πομπούς τους και μεταφέρουν πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο, μέσω του Ορμούζ, στον Κόλπο του Ομάν.
Εκεί πραγματοποιούνται μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο, με το αργό να περνά σε άλλα τάνκερ που περιμένουν για να το μεταφέρουν στους τελικούς πελάτες. Τα πρώτα πλοία επιστρέφουν στη συνέχεια μέσω του στενού στον Περσικό Κόλπο. Με αυτόν τον τρόπο, μεγάλο μέρος του ασφαλιστικού κόστους και του κινδύνου μιας ιρανικής επίθεσης μεταφέρεται από τους εμπορικούς μεταφορείς στις πετρελαιοπαραγωγές χώρες και τις ΗΠΑ.
Η πρακτική φαίνεται ήδη να έχει σημαντική επίδραση στις πραγματικές ποσότητες πετρελαίου που περνούν από το Ορμούζ. Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας, η ροή έχει διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 8 έως 9 εκατ. βαρέλια ημερησίως, περίπου διπλάσια από αυτή που υποδεικνύουν οι εκτιμήσεις αναλυτών και εταιρειών παρακολούθησης πλοίων που βασίζονται στα δεδομένα των πομπών AIS.
Μάλιστα, περίπου το 80% της κίνησης στο Στενό του Ορμούζ τις τελευταίες δύο εβδομάδες φέρεται να πραγματοποιείται πλέον «στο σκοτάδι», με τα πλοία να κινούνται κοντά στις ακτές του Ομάν και όσο το δυνατόν μακρύτερα από το Ιράν. Η μέθοδος, πάντως, δεν καθιστά τα πλοία αόρατα στα ραντάρ, ενώ τα δεδομένα παρακολούθησης επηρεάζονται και από παρεμβολές GPS.
Μεταφορτώσεις πετρελαίου στη μέση της θάλασσας
Μετά τον διάπλου, τα δεξαμενόπλοια αγκυροβολούν δίπλα σε άλλα τάνκερ. Δορυφορικές εικόνες τα έχουν καταγράψει να πραγματοποιούν μεταφόρτωση πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο ανοικτά των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Παράλληλα, οι χώρες της περιοχής αναζητούν τρόπους να παρακάμψουν το Ορμούζ. Η Σαουδική Αραβία έχει εκτρέψει περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, ενώ άλλα 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως από παραγωγούς της Μέσης Ανατολής διοχετεύονται πλέον μέσω εναλλακτικών διαδρομών.
Την ίδια ώρα, Βραζιλία, Γουιάνα και Βενεζουέλα έχουν προσθέσει συνολικά πάνω από 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως στην παγκόσμια παραγωγή, ενώ και οι ΗΠΑ έχουν αυξήσει την προσφορά κατά εκατοντάδες χιλιάδες βαρέλια ημερησίως.
Προσωρινή λύση
Η νέα τακτική προσφέρει μια προσωρινή «βαλβίδα ασφαλείας» στην παγκόσμια αγορά, ωστόσο τα περιθώρια στενεύουν. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου έχουν μειωθεί έως και κατά 1,9 δισ. βαρέλια.
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη διαθέσει 400 εκατ. βαρέλια από τα στρατηγικά τους αποθέματα, ενώ και η Κίνα έχει καταφύγει στα δικά της αποθέματα, περιορίζοντας παράλληλα σημαντικά τις εισαγωγές αργού.
Η πίεση είναι ακόμη μεγαλύτερη στα καύσιμα. Διυλιστήρια στη Μέση Ανατολή έχουν υποστεί ζημιές από τον πόλεμο, οι ρωσικές εξαγωγές έχουν περιοριστεί και η Κίνα συγκρατεί τις δικές της εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων. Ως αποτέλεσμα, βενζίνη, ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλές τιμές.
Την ίδια στιγμή, η αλλαγή στρατηγικής της Ουάσιγκτον προς έναν παρατεταμένο ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών έχει οδηγήσει τις τιμές του πετρελαίου σταδιακά υψηλότερα, πλησιάζοντας τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Έτσι, οι «σκοτεινοί» διάπλοι και οι μεταφορτώσεις στη θάλασσα έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής να αποτρέψουν ένα ακόμη μεγαλύτερο σοκ στην παγκόσμια αγορά. Δεν αποτελούν, όμως, μόνιμη λύση όσο ο πόλεμος συνεχίζεται και δεν υπάρχει συμφωνία για το καθεστώς του Στενού του Ορμούζ.
news247.gr
