Οι δασικές πυρκαγιές που μαίνονται αυτό το καλοκαίρι σε ολόκληρη την Ευρώπη έχουν φέρει στην επιφάνεια έναν ενδεχομένως θανατηφόρο κίνδυνο κάτω από το καμένο έδαφος: σκουριασμένες βόμβες και νάρκες από τον Α΄ και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι οποίες απειλούν τους πυροσβέστες που επιχειρούν για την κατάσβεση των πυρκαγιών.
Ορισμένα από τα παλιά πυρομαχικά έχουν ήδη εκραγεί εξαιτίας των υψηλών θερμοκρασιών. Εκρήξεις έχουν καταγραφεί στη Γαλλία, το Βέλγιο, τη Γερμανία και την Ολλανδία, όπου ομάδα πυροτεχνουργών κλήθηκε να ελέγξει δάσος που απειλούνταν από πυρκαγιά, κοντά σε περιοχή όπου είχαν σημειωθεί σφοδρές μάχες το 1944.
Η κλιματική αλλαγή φαίνεται να επιδεινώνει το πρόβλημα. Όπως εξηγούν ειδικοί, οι σταθερές θερμοκρασίες και οι προβλέψιμες βροχοπτώσεις για δεκαετίες κρατούσαν μεγάλο μέρος των θαμμένων πυρομαχικών σε αδράνεια. Πλέον, όμως, οι πυρκαγιές μπορούν όχι μόνο να προκαλέσουν την έκρηξή τους, αλλά και να κάψουν τη βλάστηση που τα έκρυβε, φέρνοντάς τα στην επιφάνεια.
Οι φωτιές αποκαλύπτουν τα παλιά πεδία μάχης
Όπως αναφέρει το AP, στη Γαλλία, μεγάλη πυρκαγιά κοντά στο Μπορντό αποκάλυψε αποθηκευμένα πυρομαχικά που εκτιμάται ότι χρονολογούνται από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στην ανατολική βελγική επαρχία της Λιέγης ακούστηκαν πρόσφατα «σποραδικές εκρήξεις», με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης να προσαρμόζουν τις επιχειρήσεις τους, λαμβάνοντας υπόψη την πιθανότητα ύπαρξης πυρομαχικών θαμμένων στο έδαφος.
Η περιοχή των Υψηλών Φεν, στα σύνορα Βελγίου και Γερμανίας, υπήρξε ένα από τα πεδία των σφοδρών μαχών του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Εκεί σημειώθηκε μέρος της Μάχης των Αρδεννών, ενώ στην ευρύτερη περιοχή βρίσκονται τα ίχνη και άλλων μαχών.
Ο ιστορικός Μπερνάρ Κολάρντ, ο οποίος μελετά τα πρώην πεδία μάχης, έχει εντοπίσει κατά καιρούς όλμους, πολυβόλα, κράνη, αντικείμενα στρατιωτών, ακόμη και ανθρώπινο σκελετό. Όπως λέει, όποιος μπαίνει σε ένα τέτοιο δάσος δεν μπορεί να γνωρίζει πού ακριβώς βρίσκονται τα εκρηκτικά.
Ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα αυξημένος όταν ξεσπούν πυρκαγιές, καθώς η θερμότητα μπορεί να ενεργοποιήσει παλιά πυρομαχικά που παρέμεναν για δεκαετίες θαμμένα.
Χιλιάδες κλήσεις κάθε χρόνο
Το πρόβλημα δεν είναι καινούργιο για το Βέλγιο. Οι υπηρεσίες πυροτεχνουργών δέχονται περισσότερες από 3.000 κλήσεις κάθε χρόνο για τον εντοπισμό και την εξουδετέρωση εκρηκτικών που έχουν απομείνει από τους δύο παγκόσμιους πολέμους.
Συνολικά, οι βελγικές αρχές απομακρύνουν και καταστρέφουν κάθε χρόνο περίπου 200 έως 250 τόνους πυρομαχικών.
Ιδιαίτερα γνωστή είναι η περιοχή γύρω από την Υπρ, όπου οι αγρότες έχουν ονομάσει τη διαδικασία εντοπισμού των πολεμικών καταλοίπων κατά το όργωμα της γης «σιδερένια συγκομιδή», καθώς το έδαφος εξακολουθεί να αποκαλύπτει βλήματα και άλλα πυρομαχικά περισσότερα από έναν αιώνα μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Δεν είναι μόνο οι πυρκαγιές
Η κλιματική αλλαγή και τα ακραία καιρικά φαινόμενα φέρνουν στην επιφάνεια πολεμικά κατάλοιπα και με άλλους τρόπους.
Η ξηρασία και η υποχώρηση της στάθμης των ποταμών και των λιμνών έχουν αποκαλύψει παλιά πυρομαχικά που βρίσκονταν για δεκαετίες κάτω από το νερό.
Στον Δούναβη, στη Σλοβακία, η πτώση της στάθμης αποκάλυψε δύο ναυτικές νάρκες, τις οποίες η αστυνομία απομάκρυνε και κατέστρεψε με ελεγχόμενη έκρηξη. Στην Ουγγαρία, οι αρχές έκλεισαν τη γέφυρα Μαργαρίτας στη Βουδαπέστη όταν εμφανίστηκε βόμβα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στη βάση της, καθώς υποχωρούσαν τα νερά.
Ανάλογο περιστατικό σημειώθηκε και στον Ρήνο, στη Γερμανία, όπου η χαμηλή στάθμη αποκάλυψε επίσης βόμβα από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η Ευρώπη αρχίζει να αντιμετωπίζει ξανά τις συνέπειες πολέμων που συνέβησαν πριν από δεκαετίες. Η κλιματική αλλαγή, λένε, λειτουργεί πλέον ως παράγοντας που «ξεθάβει» και επανενεργοποιεί ένα επικίνδυνο κομμάτι του ευρωπαϊκού παρελθόντος.
