Στους Παγκόσμιους Αγώνες Ανθρωποειδών Ρομπότ που πραγματοποιήθηκαν τον περασμένο μήνα στην Κίνα, τα ρομπότ χόρεψαν, έκαναν πυγμαχία, πήδηξαν και έτρεξαν. Ορισμένα, μάλιστα, κατάφεραν στα 100 μέτρα να κινηθούν ταχύτερα από τον Γιουσέιν Μπολτ.
Μόλις δύο ημέρες μετά το τέλος των αγώνων, ωστόσο, ο κινεζικός στρατός έβγαζε τα δικά του συμπεράσματα.
Η επίσημη εφημερίδα του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (PLA Daily) κάλεσε τους ερευνητές να επιταχύνουν τη μεταφορά τεχνολογιών αιχμής από τα εργαστήρια στα στρατιωτικά πεδία εκπαίδευσης, με στόχο την ανάπτυξη ρομποτικών «μαχητών».
Σύμφωνα με έρευνα του Reuters, που εξέτασε περισσότερες από 100 προκηρύξεις στρατιωτικών προμηθειών, ακαδημαϊκές μελέτες, πατέντες, επίσημες εκδόσεις, κυβερνητικά έγγραφα και υλικό αμυντικών εταιρειών, το κινεζικό αμυντικό σύστημα επιταχύνει την έρευνα για τη στρατιωτική χρήση ανθρωποειδών ρομπότ και σχεδιάζει τη μελλοντική ανάπτυξή τους σε πολεμικές επιχειρήσεις.
Στρατιωτικά ιδρύματα δοκιμάζουν ήδη ανθρωποειδή ρομπότ με βάση τις απαιτήσεις του πεδίου της μάχης, προμηθεύονται συστήματα και τεχνολογίες για την εκπαίδευσή τους και μελετούν τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να επιχειρούν στο πλευρό στρατιωτών.
Η προσπάθεια αυτή ενισχύθηκε ιδιαίτερα το 2025 και το 2026, με έμφαση στην αντίληψη του περιβάλλοντος από τα ρομπότ, τη δυνατότητα χειρισμού αντικειμένων και τη συλλογή δεδομένων εκπαίδευσης.
Η Κίνα κυριαρχεί στην αγορά ανθρωποειδών ρομπότ
Οι κινεζικές εταιρείες αντιπροσώπευαν περίπου το 95% των παγκόσμιων αποστολών ανθρωποειδών ρομπότ το 2025, σύμφωνα με την BofA Global Research.
Η εμπορική αυτή κυριαρχία προσφέρει στον κινεζικό στρατό πρόσβαση σε μια ταχύτατα αναπτυσσόμενη βιομηχανία, την ώρα που αναπτύσσει παράλληλα δικές του στρατιωτικές εφαρμογές.
Η στροφή αυτή έρχεται καθώς τα αυτόνομα και ημιαυτόνομα συστήματα αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο ρόλο στα σύγχρονα πεδία μάχης.
Στον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας, για παράδειγμα, ημιαυτόνομα drones που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για πλοήγηση και εντοπισμό στόχων έχουν αλλάξει δραστικά τις επιχειρήσεις αναγνώρισης και επίθεσης, ενώ ρομπότ χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά εφοδίων και την απομάκρυνση τραυματιών.
«Το να πηγαίνουν εκεί όπου δεν θέλουμε να στέλνουμε ανθρώπους είναι ένας από τους πιο ισχυρούς λόγους για την ανάπτυξη ρομπότ», εξηγεί ο καθηγητής Μηχανολογίας και Αεροδιαστημικής στο UCLA, Ντένις Χονγκ.
Όπως σημειώνει, εάν η απώλεια ενός ρομπότ μπορεί να αποτρέψει την απώλεια ανθρώπινης ζωής, τότε το ρομπότ μπορεί να θεωρηθεί «αναλώσιμο».
Προς το παρόν, πάντως, το Reuters δεν εντόπισε στοιχεία που να δείχνουν ότι η Κίνα έχει εντάξει ένοπλα ανθρωποειδή ρομπότ σε επιχειρησιακές μονάδες του στρατού.
Τα σημερινά συστήματα εξακολουθούν να έχουν υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις και να εμφανίζουν προβλήματα αξιοπιστίας έξω από ελεγχόμενες επιδείξεις, ενώ ένα πραγματικό πεδίο μάχης παρουσιάζει πολύ περισσότερες και απρόβλεπτες μεταβλητές.
Το σενάριο μάχης μέσα στις πόλεις
Η Κίνα έχει ήδη αρχίσει να επεξεργάζεται συγκεκριμένα σενάρια για τη χρήση ανθρωποειδών ρομπότ στον αστικό πόλεμο.
Μελέτη ερευνητών του Εθνικού Πανεπιστημίου Αμυντικής Τεχνολογίας της Κίνας (NUDT), τον Αύγουστο του 2025, περιέγραφε μια επιθετική δύναμη στην οποία έξι «ρομπότ μάχης» — ανθρωποειδή, ρομποτικοί σκύλοι ή μη επανδρωμένα οχήματα — θα μοιράζονταν σε δύο ομάδες εφόδου.
Σε συνεργασία με στρατιώτες, τα ρομπότ θα αναλάμβαναν την εκκαθάριση ενός κτιρίου που βρίσκεται υπό τον έλεγχο του εχθρού, όροφο προς όροφο και δωμάτιο προς δωμάτιο.
Το σενάριο αφορούσε τεχνολογίες που, σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης, θα μπορούσαν να είναι διαθέσιμες μέσα στα επόμενα πέντε έως δέκα χρόνια.
Δεν διευκρινιζόταν, πάντως, με ποιους κανόνες εμπλοκής θα λειτουργούσαν τα ρομπότ, τι είδους όπλα θα έφεραν ή με ποιον τρόπο θα αντιμετώπιζαν την παρουσία αμάχων.
Η βελτίωση της ισορροπίας, της αντίληψης και της αντοχής τους θα μπορούσε να καταστήσει τα ανθρωποειδή ρομπότ ιδιαίτερα χρήσιμα σε κτίρια, σήραγγες και εσωτερικούς χώρους πλοίων.
Από την υποστήριξη στην «κύρια μάχη»
Σε άρθρο της PLA Daily τον Ιούλιο του 2025 διατυπωνόταν η εκτίμηση ότι οι αποστολές ανθρωποειδών ρομπότ θα μπορούσαν στο μέλλον να εξελιχθούν από υποστηρικτικές επιχειρήσεις σε κύριες πολεμικές αποστολές.
Το ίδιο άρθρο εξεταζόταν ακόμη και το ενδεχόμενο ένα ρομπότ να λάβει άδεια να πυροβολήσει εναντίον ζωντανού στόχου, αφού προηγουμένως αυτός έχει ταυτοποιηθεί από άνθρωπο.
Τον Δεκέμβριο, η Ανατολική Διοίκηση Θεάτρου Επιχειρήσεων του κινεζικού στρατού δημοσίευσε βίντεο δημιουργημένο με τεχνητή νοημοσύνη, στο οποίο στρατιωτικά ρομπότ — μεταξύ αυτών ανθρωποειδή και τετράποδα, εμφανίζονταν να υπερνικούν την άμυνα της Ταϊβάν σε ένα υποθετικό μελλοντικό σενάριο σύγκρουσης.
Η Κίνα, πάντως, δεν είναι η μόνη χώρα που διερευνά τη χρήση ανθρωποειδών ρομπότ στον πόλεμο.
Ο αμερικανικός στρατός ξεκίνησε πέρυσι διαγωνισμό για την ανάπτυξη «στρατιωτικοποιημένων ανθρωποειδών δυνατοτήτων», οι οποίες στο μέλλον θα μπορούσαν να λειτουργούν μαζί με στρατιώτες.
Διείσδυση πίσω από τις εχθρικές γραμμές
Το ενδιαφέρον του κινεζικού στρατού για τα ανθρωποειδή άρχισε να ενισχύεται ήδη από το 2024. Έναν χρόνο αργότερα, το NUDT παρουσίαζε πλέον ξεκάθαρα τα ανθρωποειδή ρομπότ ως εργαλεία του πεδίου της μάχης.
Σε πανεπιστημιακό διαγωνισμό τον Ιούνιο του 2025 πραγματοποιήθηκε άσκηση που προσομοίωνε «διείσδυση πίσω από τις εχθρικές γραμμές». Τα ρομπότ έπρεπε να εισέλθουν σε μία περιοχή, να τη χαρτογραφήσουν και να εντοπίσουν στόχους.
Άλλα σενάρια προέβλεπαν τη χρήση τους για ελέγχους ταυτότητας, επιθεωρήσεις και περιπολίες ασφαλείας σε στρατιωτικές βάσεις.
Οι διαγωνισμοί αυτοί περιγράφονταν από το κινεζικό στρατιωτικό πανεπιστήμιο ως πεδία δοκιμών ώστε τα ανθρωποειδή να μπορέσουν τελικά να «κινηθούν προς το πεδίο της μάχης».
Παράλληλα, οι σχετικές στρατιωτικές προμήθειες αυξάνονται. Τον Μάιο του 2025, ο κινεζικός στρατός προκήρυξε διαγωνισμό για την αγορά ανθρωποειδούς ρομπότ, μαζί με την εγκατάσταση και την τεχνική εκπαίδευση που απαιτούνταν για τη χρήση του.
Τον Ιούνιο του 2026 προβλέφθηκε επίσης κονδύλι περίπου 300.000 δολαρίων για ένα σύστημα συλλογής και κατηγοριοποίησης δεδομένων από κάμερες, ραντάρ και αισθητήρες κίνησης, ώστε να χρησιμοποιηθούν για την εκπαίδευση ανθρωποειδών ρομπότ.
Μέχρι το 2026, η ανάπτυξη ανθρωποειδών είχε περάσει πλέον από τα στρατιωτικά πανεπιστήμια και στην κινεζική αμυντική βιομηχανία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Fuxi, ανθρωποειδές ρομπότ της κρατικής αμυντικής εταιρείας Norinco. Σύμφωνα με την εταιρεία, το Fuxi μπορεί να χρησιμοποιηθεί για καθήκοντα φρούρησης, αναγνώριση υπό οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες, «έξυπνες» περιπολίες και επικίνδυνες αποστολές. Μπορεί επίσης να συνδεθεί με σύστημα τηλεχειρισμού της Norinco, επιτρέποντας σε έναν άνθρωπο να ελέγχει το ρομπότ από απόσταση.
Η λύση αυτή περιορίζει προς το παρόν την ανάγκη τα ρομπότ να λαμβάνουν όλες τις αποφάσεις αυτόνομα — ένα από τα σημαντικότερα τεχνολογικά και ηθικά εμπόδια στην ανάπτυξή τους.
Ο Μάλκολμ Ντέιβις, αναλυτής στο Australian Strategic Policy Institute, εκτιμά ότι τα ανθρωποειδή ρομπότ δεν αποτελούν ακόμη πρακτικά συστήματα μάχης.
«Σε πέντε έως δέκα χρόνια», ωστόσο, όπως σημειώνει, «θα μπορούσαν κάλλιστα να είναι».
Τα ηθικά διλήμματα του ρομποτικού πολέμου
Ακόμη και αν σήμερα τα περισσότερα συστήματα βασίζονται στον τηλεχειρισμό, η μελλοντική αυτόνομη χρήση τους δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα. Το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο απαιτεί από τις ένοπλες δυνάμεις να διακρίνουν μεταξύ μαχητών και αμάχων και να μην επιτίθενται σε τραυματισμένους ή σε όσους παραδίδονται.
Η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού έχει προειδοποιήσει ότι τα αυτόνομα όπλα μπορεί να δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν αξιόπιστα μια παράδοση, καθώς η εκτίμησή της μπορεί να εξαρτάται από το πλαίσιο, τη συμπεριφορά και την πρόθεση ενός ανθρώπου.
Το αμερικανικό Πεντάγωνο απαιτεί τα αυτόνομα όπλα να περνούν από νομικό έλεγχο και ρεαλιστικές δοκιμές, ενώ οι διοικητές και οι χειριστές πρέπει να διατηρούν την κατάλληλη ανθρώπινη κρίση όσον αφορά τη χρήση βίας.
Από την πλευρά του, το κινεζικό υπουργείο Άμυνας έχει δηλώσει ότι τα όπλα που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη πρέπει να παραμένουν υπό ανθρώπινο έλεγχο.
Οι επιφυλάξεις αυτές, πάντως, δεν έχουν ανακόψει την κινεζική έρευνα.
Όπως έχει επισημάνει ο Γουάνγκ Γιονγκχούα, ερευνητής στην Ακαδημία Στρατιωτικών Επιστημών της Κίνας, τα ανθρωποειδή εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα στην κίνηση, την αντίληψη και την «ευφυΐα» τους.
Για να εξελιχθούν σε συστήματα που θα μπορούν να χρησιμοποιούνται μαζικά στον πόλεμο, θα απαιτηθούν τεχνολογικά άλματα, χαμηλότερο κόστος κατασκευής και δυνατότητα βιομηχανικής παραγωγής σε μεγάλη κλίμακα.
Εάν όμως αυτές οι προϋποθέσεις εκπληρωθούν, όπως εκτιμά, «τα ανθρωποειδή ρομπότ θα κατακλύσουν το πεδίο της μάχης».
