Πίσω από τις διακηρύξεις «μερίσματος ανάπτυξης για όλους» η πραγματικότητα των οικονομικών εξαγγελιών Μητσοτάκη στη ΔΕΘ αποκαλύπτει μια εντελώς διαφορετική εικόνα. Η κυβερνητική πολιτική αποτυγχάνει να δώσει ουσιαστικές απαντήσεις στις καθημερινές πιέσεις που υφίστανται τα νοικοκυριά και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις προσφέροντας ελάχιστες ή καθυστερημένες παροχές.
Τα μέτρα μοιάζουν να αδυνατούν να προσφέρουν ουσιαστική ανακούφιση στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, ο αναπληρωτής υπουργός Νίκος Παπαθανάσης και οι υφυπουργοί Θάνος Πετραλιάς και Δημήτρης Μαρκόπουλος, παρουσίασαν τις παρεμβάσεις για ελεύθερους επαγγελματίες, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αγρότες, συνταξιούχους, οικογένειες με παιδιά, εργαζομένους στον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα, ιδιοκτήτες και ενοικιαστές, εξειδικεύοντας τα μέτρα που ανακοινώθηκαν στη Θεσσαλονίκη.
«Κουμπαράς» με ρίσκο απόδοσης
H θεσμοθέτηση του λεγόμενου «κουμπαρά για τη νέα γενιά» εισάγει ένα νέο εργαλείο στη φαρέτρα της εγχώριας δημογραφικής και κοινωνικής πολιτικής. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν κλειστό λογαριασμό ο οποίος ανοίγει κατά τα δύο πρώτα έτη από τη γέννηση του παιδιού με τη δέσμευση των κεφαλαίων έως την ενηλικίωσή του στο 18ο έτος.
Πίσω όμως από το ωραίο περιτύλιγμα, στην εξειδίκευση των μέτρων, ο περιβόητος «κουμπαράς», που υποσχέθηκε η κυβέρνηση, ο οποίος παρουσιάστηκε με την υπόσχεση ότι το παιδί θα λάβει πάνω από 60.000 ευρώ στα 18 του έτη, αποδεικνύεται στην πράξη ένα επενδυτικό προϊόν με ρίσκο απόδοσης στα αμερικανικά πρότυπα (βλέπε: Trump Accounts) που ανοίγει παράλληλα μια μεγάλη συζήτηση για το εισοδηματικό χάσμα στη δυνατότητα αποταμίευση.
Συγκεκριμένα, «με ετήσια κατάθεση 1.200 ευρώ από τον γονέα και 1.200 ευρώ από το κράτος (σύνολο 24.000) που θα αυξάνεται κατά 10% κάθε πενταετία, σε 18 έτη θα έχει κατατεθεί κεφάλαιο 49.304 ευρώ που με τους τόκους αναμένεται να ξεπερνά τις 60.000 ευρώ και αναλόγως την απόδοση του επενδυτικού προϊόντος μπορεί να ξεπεράσει και τις 70.000 ευρώ ή και περισσότερα σε βάθος 18 ετών, ανάλογα με το επενδυτικό προϊόν που θα επιλέξει η οικογένεια».
Το μέγιστο ποσό που μπορεί να εισφέρει ο γονέας ετησίως ανέρχεται σε έως 10.000 ευρώ με την κύρια ένσταση να είναι ότι οι οικογένειες με υψηλότερα εισοδήματα θα έχουν τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν στο έπακρο το μέτρο, διευρύνοντας το χάσμα πλούτου για τα παιδιά κατά την ενηλικίωσή τους.
Ο ρυθμός καταβολής μπορεί να είναι μηνιαίος με πάγια εντολή (π.χ. 100 ευρώ τον μήνα) ή όποτε επιθυμεί ο γονέας. Σε περίπτωση που κάποιο έτος ο γονέας δεν καταβάλλει ποσό, ο λογαριασμός συνεχίζει κανονικά να είναι ενεργός και να τοκίζεται, απλώς δεν εισφέρει και το κράτος για το εν λόγω έτος. Τα ποσά της κρατικής συνεισφοράς θα πιστώνονται περιοδικά στους λογαριασμούς από το Υπουργείο Οικονομικών.
Κάθε τέκνο μπορεί να έχει έναν επενδυτικό λογαριασμό. Για να ανοίξει ο λογαριασμός θα πρέπει τουλάχιστον ένας εκ των δύο γονέων να είναι φορολογικός κάτοικος Ελλάδας και δεν εφαρμόζονται εισοδηματικά ή περιουσιακά κριτήρια.
«Τα ποσά του επενδυτικού λογαριασμού θα επενδύονται υποχρεωτικά σε αμοιβαία κεφάλαια, μετοχές, εταιρικά ομόλογα που διαπραγματεύονται στην οργανωμένη αγορά ή κρατικά ομόλογα. Οι επενδύσεις μπορούν να λαμβάνουν χώρα μόνο μέσω οργανωμένων αγορών της Ελλάδος και της ΕΕ (αποκλείονται τρίτες χώρες).
Τα επενδυτικά προϊόντα μπορούν να ποικίλουν ως προς το ρίσκο της απόδοσης που μπορεί να επιλέξει ο γονέας. Θα υπάρχει κοινό υπόδειγμα γνωστοποίησης, ενιαίος συνολικός δείκτης κόστους και ενιαία μεθοδολογία υπολογισμού για όλους τους τύπους παρόχων, ώστε κάθε οικογένεια να συγκρίνει τα προϊόντα σε κοινή βάση. Ο γονέας έχει δυνατότητα δωρεάν μεταφοράς σε άλλα εγκεκριμένα επενδυτικά προϊόντα μεταξύ των παρόχων».
Ο επενδυτικός λογαριασμός θα προσφέρεται από τραπεζικά ιδρύματα, ασφαλιστικές εταιρίες ή Επιχειρήσεις Παροχής Επενδυτικών Υπηρεσιών (ΕΠΕΥ) που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και για να συμπεριληφθούν στο πρόγραμμα θα λαμβάνουν ειδική έγκριση (σε συνεργασία με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και την Τράπεζα της Ελλάδος όπου απαιτείται) ότι πληρούνται οι απαραίτητοι όροι του προϊόντος.
Στόχος είναι το πρώτα επενδυτικά προϊόντα να είναι διαθέσιμα από τις αρχές του 2027 ώστε να καλύψουν βρέφη έως 2 ετών (δηλαδή που γεννήθηκαν το 2025 ή 2026).
Το «φιλοδώρημα» στους συνταξιούχους
Η υφιστάμενη μόνιμη οικονομική ενίσχυση των συνταξιούχων αυξάνεται από τα 300 στα 400 ευρώ καθαρά. Παράλληλα διευρύνεται η περίμετρός της, ώστε να καλύπτει το σύνολο των συνταξιούχων ηλικίας άνω των 65 ετών. Σύμφωνα με την παρουσίαση, προστίθενται περίπου 270.000 δικαιούχοι, με τον συνολικό αριθμό να φτάνει τα 2,2 εκατομμύρια.
Όμως, εκτός του επιδόματος των 400 ευρώ, μένουν πάνω από 300.000 δικαιούχοι, όσοι είναι κάτω των 65 ετών που αντιμετωπίζουν επίσης αυξημένες ανάγκες και αντιμετωπίζονται ως συνταξιούχοι δεύτερης κατηγορίας.
Σε σχέση με τις αυξήσεις στις κύριες συντάξεις που ανακοινώθηκαν, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Ενιαίου Δικτύου Συνταξιούχων, εκτιμάται ότι αυτές, δύσκολα θα υπερβούν το 2,6%. Όμως ο πληθωρισμός, με βάση τα τελευταία επίσημα στοιχεία, «τρέχει» με 3,7%! Άρα, «οι όποιες αυξήσεις, για άλλη μία χρονιά θα υπολείπονται του πληθωρισμού…».
Σύμφωνα με το ΥΠΕΘΟ για συνταξιούχο με φορολογητέο ετήσιο εισόδημα 10.000 ευρώ και μηνιαίο καθαρό εισόδημα 823 ευρώ, η εκτιμώμενη αύξηση λόγω ΑΕΠ και πληθωρισμού είναι 208 ευρώ τον χρόνο. Για εισόδημα 14.000 ευρώ και καθαρή μηνιαία σύνταξη 1.086 ευρώ, η αύξηση της σύνταξης υπολογίζεται σε 284 ευρώ. Για εισόδημα 20.000 ευρώ και μηνιαίο καθαρό εισόδημα 1.476 ευρώ η αύξηση της σύνταξης υπολογίζεται στα 374 ευρώ. Για εισόδημα 24.000 ευρώ και καθαρή σύνταξη 1.716 ευρώ η αύξηση φτάνει τα 449 ευρώ.
Προφανώς οι δύο τελευταίες κατηγορίες αφορά τη μειοψηφία των συνταξιούχων.
Καμία αναφορά δεν έγινε από τον πρωθυπουργό για επιστροφή της 13ης και της 14ης σύνταξης ακέραιας σε κύριες και επικουρικές στους συνταξιούχους. Αν και έχουν περάσει 15 ολόκληρα χρόνια από τη συγκεκριμένη περικοπή, «εντούτοις ο κ. Μητσοτάκης συνεχίζει να θεωρεί ότι δεν υπάρχει ‘δημοσιονομικός χώρος’ για μια τέτοια απόφαση», σχολιάζει το ΕΝΔΙΣΥ.
«Είναι προφανές ότι οι συνταξιούχοι δεν μπορούν να αρκεστούν σε ένα επίδομα 400 ευρώ. Είναι τέτοια η πίεση που ασκεί η ακρίβεια, ώστε η φτωχοποίησή τους, γίνεται ολοένα και πιο έντονη. Όμως ο πρωθυπουργός της χώρας, αυτό δεν το καταλαβαίνει, για αυτό και έδωσε την τεράστια αύξηση του 1,09 ευρώ ημερησίως», σημειώνει με παράπονο η Ένωση.
Το επίδομα στους δημοσίους υπαλλήλους δεν είναι 13ος μισθός
Για πρώτη φορά μετά από 14 χρόνια, ανακοινώθηκε από τον πρωθυπουργό, η καταβολή επιδόματος Χριστουγέννων, ύψους 500 ευρώ, η οποία αφορά 720.000 εργαζόμενους στο Δημόσιο Τομέα. Πρόκειται για μια πρόσθετη παροχή που δεν θα χορηγηθεί άμεσα, αλλά στα τέλη του 2027, δηλαδή σε 15 μήνες και η οποία, εφεξής, θα λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό των συντάξιμων αποδοχών.
Στο καθαρό εισόδημα, η ενίσχυση αυτή μεταφράζεται σε λιγότερα από 30 ευρώ καθαρά τον μήνα και σε καμία περίπτωση δεν δίνει απάντηση στο πάγιο αίτημα για ουσιαστική επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού, αφήνοντας άθικτη τη συστηματική υποτίμηση των μισθών στο Δημόσιο.
Το έκτακτο επίδομα ύψους 500 ευρώ, μικτά, μία φορά το χρόνο από τον Δεκέμβριο του 2027, δεν αποτελεί μισθολογική αναβάθμιση για αξιοπρεπείς μισθούς καθώς ο πληθωρισμός «καταπίνει» τις αυξήσεις και δεν αποκαθιστά τις απώλειες των εισοδημάτων των δημοσίων υπαλλήλων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, ο μέσος μισθός των δημοσίων υπαλλήλων στην Ελλάδα βρίσκεται στην τελευταία θέση στην ΕΕ σε όρους αγοραστικής δύναμης.
Δύο παραδείγματα
Δημόσιος υπάλληλος 40 ετών, με δύο παιδιά και καθαρό μισθό 1.447 ευρώ, εμφανίζεται να έχει το 2027: καθαρή επίδραση από το δώρο Χριστουγέννων: 327 ευρώ, όφελος από την αύξηση που συνδέεται με τον κατώτατο: 235 ευρώ, συνολικό όφελος: 562 ευρώ
Για 49χρονο δημόσιο υπάλληλο με τρία παιδιά και καθαρό μισθό 1.832 ευρώ, το όφελος είναι πολύ μεγαλύτερο λόγω της φορολογικής ελάφρυνσης των τρίτεκνων: δώρο Χριστουγέννων: 311 ευρώ καθαρή επίδραση, μισθολογική αύξηση: 280 ευρώ, φορολογική μείωση: 1.353 ευρώ και συνολικό όφελος: 1.944 ευρώ
Ελεύθεροι Επαγγελματίες: Αλλαγές με «αστερίσκους»
Ακόμα και στις ρυθμίσεις που αφορούν το τεκμαρτό εισόδημα για τους ελεύθερους επαγγελματίες, οι αλλαγές συνοδεύονται από σημαντικούς «αστερίσκους». Παρά τις επιμέρους προσαρμογές (όπως για τα ταξί), η «τσιμπίδα» της τεκμαρτής φορολόγησης παραμένει ενεργή για σημαντική μερίδα επαγγελματιών.
Με βάση το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα θα συνεχίσει να φορολογείται περίπου το 40% των επιτηδευματιών, καθώς δεν εμπίπτουν στην περίμετρο των αλλαγών στο σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης, που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός.
Φορολογικές παρεμβάσεις για αγρότες περιλαμβάνει το νέο πακέτο μέτρων με αιχμή τον μηδενισμό του συντελεστή φορολόγησης για συγκεκριμένη κατηγορία αγροτών. Για τους αγρότες, το μέτρο του μηδενισμού του συντελεστή φορολόγησης έως τις 20.000 ευρώ αφορά 47.091 από τους συνολικά 245.907 κατ’ επάγγελμα αγρότες.
Η κατάργηση των κριτηρίων του κύκλου εργασιών και της μισθοδοσίας του προσωπικού, τα οποία χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό του τεκμαρτού εισοδήματος των ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων αφορά έως 155.000 φυσικά πρόσωπα με ατομικές επιχειρήσεις, σε σύνολο περίπου 390.000 επιτηδευματιών.
Αγρότες σε απόγνωση και μετά τη ΔΕΘ
Οι αγρότες υποδέχθηκαν τις εξαγγελίες με έντονο σκεπτικισμό. Οι εκπρόσωποι των παραγωγών τόνισαν ότι τα μέτρα δεν αγγίζουν την ρίζα των προβλημάτων τους. Θεωρούν ότι οι εξαγγελίες έχουν κυρίως επικοινωνιακό χαρακτήρα ενόψει των επερχόμενων εκλογών. Αγροτικοί σύλλογοι υποστηρίζουν ότι ο μηδενισμός του φόρου για ένα μέρος των αγροτών δεν αρκεί για να κρατήσει τον κόσμο στην ύπαιθρο.
