Η εικόνα που παρουσίασε η κυβέρνηση στη Βουλή μετά τις αποκαλύψεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν ήταν μόνο απογοητευτική, ήταν και ενδεικτική του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνεται η σημερινή εξουσία την έννοια της λογοδοσίας.
Αντί για εξηγήσεις, είδαμε υπουργούς να αποποιούνται ευθυνών, να «κουνάνε το δάχτυλο» σε όσους τολμούν να ρωτούν και να επιχειρούν να υποβαθμίσουν τη σοβαρότητα μιας υπόθεσης που, όπως όλα δείχνουν, άγγιξε την ίδια την καρδιά του κράτους δικαίου. Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, μιλώντας στη Βουλή, υποστήριξε ότι «όλα έγιναν με βάση τη νομιμότητα» και πως δεν υπάρχει τίποτα το μεμπτό. Ορισμένοι βουλευτές της πλειοψηφίας έσπευσαν μάλιστα να κατηγορήσουν την αντιπολίτευση για «υπερβολές», επιχειρώντας να αντιστρέψουν την πραγματικότητα.
Την ίδια στιγμή, τα κόμματα της αντιπολίτευσης έκαναν λόγο για «παρακράτος», για «απόπειρα χειραγώγησης κρίσιμων θεσμών» και για «ντροπή της Δημοκρατίας», ζητώντας ξεκάθαρες απαντήσεις. Οι αναφορές σε στημένες διαγωνιστικές διαδικασίες και διαρροές κωδικών μεταξύ αναδόχων για ένα έργο εκατομμυρίων, δεν είναι μια απλή υπερβολή ή ένα στιγμιαίο λάθος στη διαχείριση. Είναι ένα ακόμη επεισόδιο σε μια μακρά αλυσίδα υποθέσεων που σηματοδοτούν τη σταδιακή αποσάθρωση των θεσμών.
Τα τελευταία χρόνια, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας έχει βρεθεί αντιμέτωπη με μια σειρά από αποκαλύψεις που, σε οποιαδήποτε άλλη χώρα με στοιχειώδη πολιτική ευαισθησία, θα είχαν προκαλέσει παραιτήσεις, αν όχι πολιτικούς σεισμούς.
Η υπόθεση των υποκλοπών, με την ΕΥΠ να παρακολουθεί δημοσιογράφους, επιχειρηματίες και πολιτικά πρόσωπα – μεταξύ αυτών και τον τότε αρχηγό του ΠΑΣΟΚ – παραμένει ακόμη και σήμερα θολή και ανεξιχνίαστη, με τον ίδιο τον Πρωθυπουργό να επιλέγει τη σιωπή ή την υπεκφυγή. Το πολύκροτο σκάνδαλο των απευθείας αναθέσεων σε ημέτερους με πρόσχημα την πανδημία, το φιάσκο με τις διπλές καταγραφές θανάτων στα νοσοκομεία, η εξίσου σκοτεινή υπόθεση με τις πλατφόρμες τύπου Pass που λειτούργησαν εκτός νομοθετικού πλαισίου, οι παρεμβάσεις σε ανεξάρτητες αρχές και η συστηματική απαξίωση της Δικαιοσύνης, συνθέτουν μια εικόνα ενός πολιτικού συστήματος που λειτουργεί χωρίς λογαριασμό προς κανέναν.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η σημερινή υπόθεση με τον ΟΠΕΚΕΠΕ μοιάζει να είναι το «κερασάκι στην τούρτα» ή, καλύτερα, η κορυφή ενός παγόβουνου που σκάει πια με ορμή στην επιφάνεια. Ένα έργο 48 εκατομμυρίων ευρώ, μια διαδικασία γεμάτη σκιές, διαρροές κωδικών μεταξύ των ενδιαφερόμενων και απίθανες συγκυρίες που οδηγούν σε αλλεπάλληλες ακυρώσεις και αναθέσεις. Κι όμως, αντί για απαντήσεις, το μόνο που καταγράφεται είναι μια άρνηση ανάληψης ευθύνης. Η κυβέρνηση συμπεριφέρεται σαν να μην τρέχει τίποτα, ενώ οι υπουργοί επαναλαμβάνουν τη φράση «όλα έγιναν νόμιμα» σε μια προσπάθεια να διασκεδάσουν τις εντυπώσεις.
Η κοινοβουλευτική διαδικασία που ακολούθησε ήταν ενδεικτική: ένταση, φωνές, ανταλλαγή βαριών κατηγοριών, αλλά καμία διάθεση να δοθούν πειστικές εξηγήσεις. Είναι πια σαφές πως το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο το περιεχόμενο του κάθε σκανδάλου, αλλά η αντίληψη ότι η εξουσία δεν έχει υποχρέωση να λογοδοτεί. Αντί για παραδοχή σφαλμάτων, έχουμε μετακύλιση ευθυνών, σιωπή ή επίθεση σε όσους ασκούν κριτική.
Και αυτή ίσως είναι η μεγαλύτερη απειλή για τη Δημοκρατία. Η κανονικοποίηση της αδιαφάνειας, η ανοχή στο ψεύδος και η πεποίθηση ότι όποιος ελέγχει την εξουσία μπορεί να την προστατεύει με κάθε τρόπο – ακόμη και σε βάρος της ίδιας της κοινωνίας.
ΜΑΡΚΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ
