Όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι φτάνουν στα όριά τους εξαιτίας της αυξημένης πίεσης, των υπερβολικών απαιτήσεων και της εξουθένωσης που προκαλούν οι σύγχρονες εργασιακές συνθήκες. Η ανάγκη για άδεια λόγω άγχους, κατάθλιψης ή άλλων προβλημάτων ψυχικής υγείας δεν αποτελεί προσπάθεια αποφυγής της εργασίας, αλλά μια αναγκαία μορφή προστασίας της υγείας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Η περίπτωση της Κένταλ ΜακΓκιλ δείχνει πώς ένας εργαζόμενος μπορεί να οδηγηθεί σε αδιέξοδο όταν οι απαιτήσεις αυξάνονται χωρίς την απαραίτητη υποστήριξη. Η επιλογή της να πάρει άδεια δεν ήταν μια «φυγή» από τις ευθύνες της, αλλά μια προσπάθεια να αποκαταστήσει την ισορροπία της και να μπορέσει να επιστρέψει στην εργασία της με καλύτερη ψυχική κατάσταση.
Η αυξανόμενη χρήση αδειών ψυχικής υγείας αποκαλύπτει ένα ευρύτερο πρόβλημα: πολλοί εργαζόμενοι καλούνται να ανταποκριθούν σε ολοένα μεγαλύτερα βάρη, ενώ οι επιχειρήσεις συχνά αναζητούν τρόπους να μειώσουν το κόστος. Η συζήτηση, επομένως, δεν πρέπει να εστιάζει στο αν οι εργαζόμενοι ζητούν «πολλά», αλλά στο γιατί τόσοι άνθρωποι αναγκάζονται να ζητούν χρόνο για να προστατεύσουν την υγεία τους.
Πριν από κάθε κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον προϊστάμενό της, η ΜακΓκιλ καθόταν μπροστά σε ένα παράθυρο και έπαιρνε βαθιές ανάσες για να ηρεμήσει. «Άρχισα απλώς να νιώθω τρομερά άσχημα», λέει. «Ήδη έκανα θεραπεία και μιλούσα κατά διαστήματα για αυτό το θέμα με τον θεραπευτή μου. Και κάποια στιγμή είπα: “Δεν πρόκειται να επιστρέψω στη δουλειά”».
Ανάγκη για επανεκκίνηση
Έτσι, την περασμένη άνοιξη, η ΜακΓκιλ πήρε άδεια έξι εβδομάδων.Χρησιμοποίησε αυτόν τον χρόνο για να κάνει «τίποτα», περνώντας ώρες στη βεράντα της, ζωγραφίζοντας και παίζοντας με τον γιο της.
«Ήταν η επανεκκίνηση που χρειαζόμουν», λέει, τονίζοντας ότι πήρε άδεια επειδή υπέφερε από έντονο άγχος και εξάντληση, όχι επειδή ήταν τεμπέλα. «Νιώθω ότι επανήλθα στη φυσιολογική μου κατάσταση». Όταν η εργασιακή πίεση υποχώρησε, κατάφερε να παραμείνει στη θέση της για ακόμη έναν χρόνο πριν προχωρήσει στο επόμενο βήμα της καριέρας της.
Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι ζητούν άδειες όχι μόνο για σοβαρές περιπτώσεις όπως διατροφικές διαταραχές, εξαρτήσεις ή αυτοκτονικές σκέψεις, αλλά και για κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε τον Μάιο από τους ειδικούς εργατικού δικαίου της εταιρείας Littler Mendelson, περίπου το 67% των εργοδοτών στις ΗΠΑ αναφέρει αύξηση στις άδειες και στα αιτήματα προσαρμογής που σχετίζονται με την ψυχική υγεία τον τελευταίο χρόνο. Το ποσοστό φτάνει το 74% στις μεγάλες επιχειρήσεις, σύμφωνα με το Bloomberg.
Ο δικηγόρος εργασιακών θεμάτων Τζεφ Νόβακ υποστηρίζει ότι οι απουσίες στους χώρους εργασίας έχουν «εκτοξευθεί». Όμως η αύξηση αυτή δεν είναι ένδειξη κατάχρησης από τους εργαζόμενους· είναι ένδειξη ότι περισσότεροι άνθρωποι αναγνωρίζουν πλέον τα όριά τους και ζητούν τη βοήθεια που δικαιούνται. «Οι άδειες παραμένουν σε υψηλά επίπεδα από την περίοδο μετά την Covid. Πρόκειται για μια σταθερή αλλαγή και όχι για μια προσωρινή αναστάτωση», λέει.
Για όσους αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας, μια άδεια έως και 12 εβδομάδων μέσω μπορεί να αποτελέσει σωτήρια λύση. Πολλοί εργαζόμενοι λένε ότι αυτή η δυνατότητα τούς βοήθησε να αποφύγουν την πλήρη εξουθένωση ή ακόμη χειρότερες συνέπειες.
«Μπορώ να πω ότι το 100% των ανθρώπων που έχω δει πήραν άδεια επειδή πραγματικά τη χρειάζονταν», λέει η Μπίμπιαμ ΜακΚίνεϊ, 32χρονη θεραπεύτρια γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας στην Ουάσινγκτον.
Τι βρίσκεται πίσω από αυτό;
Ωστόσο, το πραγματικό ζήτημα δεν είναι ότι οι εργαζόμενοι «φεύγουν» από τη δουλειά, αλλά ότι πολλοί χώροι εργασίας έχουν γίνει υπερβολικά απαιτητικοί. Η αύξηση των αιτημάτων άδειας αντικατοπτρίζει χρόνια συσσωρευμένη πίεση, αυξημένα φορτία εργασίας και την ανάγκη των ανθρώπων να προστατεύσουν την υγεία τους πριν φτάσουν σε σημείο κατάρρευσης.
«Οι άνθρωποι έχουν πλέον μεγαλύτερη επίγνωση του πότε δυσκολεύονται και καταλαβαίνουν ότι χρειάζονται αυτή την άδεια», λέει η σύμβουλος εταιρικής ευεξίας Έριν Κλίφορντ. Και αυτό είναι θετικό, γιατί δείχνει ότι η ψυχική υγεία αντιμετωπίζεται επιτέλους ως πραγματικό ζήτημα υγείας και όχι ως προσωπική αδυναμία.
Ένας βασικός λόγος που αυξήθηκαν οι άδειες ψυχικής υγείας είναι ότι κατά τη διάρκεια της πανδημίας πολλές εταιρείες προώθησαν περισσότερο την ευεξία και την αυτοφροντίδα. Ενίσχυσαν προγράμματα υποστήριξης εργαζομένων, πρόσφεραν πρόσβαση σε συμβούλους ψυχικής υγείας και βελτίωσαν τις παροχές υγείας. Αυτές οι αλλαγές βοήθησαν να μειωθεί το στίγμα γύρω από την ψυχική υγεία και έδωσαν στους εργαζόμενους το θάρρος να ζητήσουν βοήθεια.
Παράλληλα, η περίοδος της έλλειψης εργατικού δυναμικού έδειξε στις επιχειρήσεις ότι η φροντίδα των εργαζομένων είναι κρίσιμη για τη διατήρηση προσωπικού. Όμως σήμερα, καθώς η αγορά εργασίας αλλάζει, αρκετές εταιρείες επανεξετάζουν αυτές τις πολιτικές, ενώ ταυτόχρονα απαιτούν από λιγότερους εργαζόμενους να παράγουν περισσότερα.
