Μια νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Psychology φέρνει μια διαφορετική οπτική για τη χρήση εφαρμογών με βίντεο στα social media. Αντί να θεωρείται απλώς κακή συνήθεια ή έλλειψη αυτοελέγχου, φαίνεται ότι για πολλούς ανθρώπους σχετίζεται με βαθύτερες ψυχολογικές δυσκολίες και κυρίως με τον φόβο της απόρριψης.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι άτομα με υψηλό επίπεδο άγχους προσκόλλησης, δηλαδή άνθρωποι που φοβούνται έντονα ότι θα απορριφθούν ή θα εγκαταλειφθούν είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν μια προβληματική σχέση με τα βίντεο μικρής διάρκειας. Αυτό το άγχος συνδέεται συχνά με εμπειρίες από την παιδική ηλικία, όταν η συναισθηματική ασφάλεια δεν ήταν σταθερή. Ως αποτέλεσμα, το άτομο μεγαλώνει με μια εσωτερική ανησυχία για το αν είναι αποδεκτό ή αγαπητό.
Τι είναι η αλεξιθυμία και σε τι μας εμποδίζει;
Αυτός ο φόβος δεν επηρεάζει μόνο τις σχέσεις, αλλά και τον τρόπο που κάποιος σκέφτεται και λειτουργεί στην καθημερινότητά του. Συγκεκριμένα, η εν λόγω μελέτη δείχνει ότι δύο βασικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο. Ο ένας είναι η δυσκολία συγκέντρωσης και ο άλλος η δυσκολία κατανόησης των ίδιων μας των συναισθημάτων, γνωστή και ως αλεξιθυμία.
Τα άτομα με αυξημένο άγχος βρίσκονται συχνά σε μια κατάσταση συνεχούς «επιφυλακής», αναζητώντας σημάδια απόρριψης γύρω τους. Αυτό καταναλώνει μεγάλο μέρος της προσοχής τους και κάνει πιο δύσκολο να συγκεντρωθούν ή να αποσπαστούν από κάτι που τους τραβά το ενδιαφέρον, όπως ένα ατελείωτο feed με βίντεο. Παράλληλα, όταν δεν μπορούν να αναγνωρίσουν ή να εκφράσουν εύκολα τα συναισθήματά τους, είναι πιο πιθανό να στραφούν σε εξωτερικούς τρόπους αποφόρτισης, όπως το scrolling.
Πώς το άγχος οδηγεί σε υπερβολική χρήση εφαρμογών με βίντεο στα social media
Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος. Ποιος είναι αυτός; Το άγχος επηρεάζει τη συγκέντρωση, η μειωμένη συγκέντρωση ενισχύει τη συναισθηματική σύγχυση και αυτή με τη σειρά της οδηγεί σε υπερβολική χρήση εφαρμογών. Οι πλατφόρμες με συνεχή ροή σύντομων και ελκυστικών βίντεο προσφέρουν μια εύκολη και άμεση «απόδραση» από αυτή την εσωτερική ένταση.
Το ενδιαφέρον είναι ότι όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη αυτούς τους δύο παράγοντες -τη συγκέντρωση και τη συναισθηματική επίγνωση- η άμεση σύνδεση μεταξύ άγχους και εθισμού μειώθηκε σημαντικά. Αυτό σημαίνει ότι ίσως το πρόβλημα δεν είναι το ίδιο το άγχος, αλλά το πώς επηρεάζει άλλες βασικές λειτουργίες του εγκεφάλου.
Ποια είναι τελικά η λύση;
Γι’ αυτό και οι ειδικοί τονίζουν ότι οι λύσεις δεν πρέπει να περιορίζονται μόνο στη μείωση του χρόνου οθόνης. Αντίθετα, προτείνουν παρεμβάσεις που βοηθούν τα άτομα να βελτιώσουν τη συγκέντρωσή τους και να αναπτύξουν μεγαλύτερη επίγνωση των συναισθημάτων τους, όπως η ψυχοθεραπεία ή τεχνικές mindfulness.
Συνολικά, η έρευνα δείχνει ότι για πολλούς ανθρώπους η υπερβολική χρήση εφαρμογών στα social media δεν είναι απλώς θέμα συνήθειας, αλλά ένας τρόπος διαχείρισης εσωτερικών δυσκολιών. Και αυτό αλλάζει τον τρόπο που θα έπρεπε να το αντιμετωπίζουμε. Ίσως εκτός από τα όρια που είναι σαφώς απαραίτητα, να χρειάζεται μεγαλύτερη κατανόηση του τι πραγματικά κρύβεται από πίσω.
* Πηγή: Vita
