Γιατί το μεσογειακό μας διαμάντι μένει στάσιμο όταν η Ευρώπη μετατρέπει τις περιοχές Natura 2000 σε πρότυπα βιώσιμης ανάπτυξης;
Στην πρόσφατη ημερίδα του συλλόγου «Φίλοι Εθνικού Πάρκου Σχινιά» με θέμα «Εθνικό Πάρκο Σχινιά – Καλοκαίρι 2026: Κίνδυνοι και Προστασία», προσπάθησα να αναδείξω με την ομιλία μου μια πικρή αλήθεια: ο Σχινιάς παραμένει εγκλωβισμένος σε μια σειρά από «παράδοξα» που εξηγούν γιατί, εδώ και δεκαετίες, μένουμε στάσιμοι.
Παράδοξο 1ο: Ενώ ο ΟΦΥΠΕΚΑ γιορτάζει την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος με δεκάδες βιωματικές και εκπαιδευτικές δράσεις σε όλη τη χώρα (Πάρνηθα, Όιτη, Ροδόπη), στον Σχινιά η σχέση των πολιτών με το οικοσύστημα εξαντλείται σχεδόν αποκλειστικά σε δράσεις καθαρισμού. Είναι άδικο η επαφή μας με αυτό το σπάνιο πευκοδάσος να περιορίζεται μόνο στο να μαζεύουμε σκουπίδια.
Παράδοξο 2ο: Το ΦΕΚ 395Δ του 2000 ορίζει σαφή και αυστηρά μέτρα: αντιπυρική θωράκιση, απομάκρυνση οχημάτων, φιλική περίφραξη, περιβαλλοντική εκπαίδευση. Είκοσι έξι χρόνια μετά, η εφαρμογή τους παραμένει σχεδόν ανύπαρκτη.
Παράδοξο 3ο: Σε όλη την Ευρώπη, οι περιοχές Natura 2000 αποτελούν πόλο έλξης και προστασίας, όχι πεδίο μάχης ή δικαιολογία για εγκατάλειψη: Στη Σλοβενία (Λίμνη Γιάσνα / Εθνικό Πάρκο Triglav), η ανέγγιχτη φύση μετατράπηκε σε πόλο έλξης χωρίς περιττές πολυτέλειες, παρά μόνο με σεβασμό στο τοπίο. Στη Γερμανία (Μέλανας Δρυμός), το «Μονοπάτι των Κορυφών» επιτρέπει σε εκατομμύρια επισκέπτες να κινούνται σε ξύλινους υπερυψωμένους διαδρόμους χωρίς να αφήνουν αποτύπωμα στο δάσος. Στην Ιταλία (Abruzzo), την Αυστρία (Hohe Tauern), την Ισπανία (Alto Tajo) και την Πολωνία (Białowieża), η διαχείριση βασίζεται σε προκαθορισμένη είσοδο, πύλες ενημέρωσης, τοπικούς φύλακες-ξεναγούς και ήπιες μετακινήσεις.
Ο άνθρωπος δεν αποκλείεται — οργανώνεται !!
Σε καμία προηγμένη χώρα δεν εισέρχεται κανείς σε δάσος Natura 2000 ανεξέλεγκτα. Η «ολική απαγόρευση» δεν αποτελεί λύση. Αν απαγορεύεις το άναρχο παρκάρισμα, οφείλεις να προσφέρεις στον πολίτη έναν οργανωμένο, εναρμονισμένο χώρο αναψυχής.
Άλλωστε, τόσο η πρόσφατη μελέτη της διαΝΕΟσις και του ΟΦΥΠΕΚΑ (Ιούλιος 2024), όσο και το κοστολογημένο Σχέδιο Δράσης του ΕΚΒΥ (Μουσείο Γουλανδρή) με εξασφαλισμένες χρηματοδοτήσεις από το Πράσινο Ταμείο και το πρόγραμμα LIFE, καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα: οι προστατευόμενες περιοχές δεν είναι τροχοπέδη, αλλά το πολυτιμότερο κεφάλαιο για βιώσιμο τουρισμό. Το μόνο που λείπει για να φυτευτούν οι 2.000 κουκουναριές, να φτιαχτεί το σύστημα πυρόσβεσης και να εφαρμοστεί η ελεγχόμενη διαχείριση επισκεπτών είναι η πολιτική βούληση.
Ο Σχινιάς μπορεί και πρέπει να σωθεί. Ας φροντίσουμε ώστε η συζήτηση για το 2027 να μην αφορά πλέον «κινδύνους και προστασία», αλλά το πώς ζούμε και απολαμβάνουμε δημιουργικά τη φύση και να έχει θέμα: «Εθνικό Πάρκο Σχινιά 2027: Ζώντας και Απολαμβάνοντας τη Φύση».
Έφη Σπανού
Αρχιτέκτονας μηχανικός Ε.Μ.Π.
Δημοτική Σύμβουλος παράταξης ΕΜΕΙΣ-ΜΑΡΑΘΩΝΑΣ
Μέλος του συλλόγου «Φίλοι Εθνικού Πάρκου Σχινιά».
