Εθνικό Απολυτήριο: Υποσχέσεις εκσυγχρονισμού ή νέοι φραγμοί;
Το ζήτημα του Εθνικού Απολυτηρίου, που πρόκειται να αντικαταστήσει τις Πανελλαδικές Εξετάσεις από το 2029, έχει ανοίξει έναν ευρύ διάλογο στην εκπαιδευτική κοινότητα αλλά και στην κοινωνία. Ανάμεσα σε εκείνους που τοποθετούνται δημόσια είναι και ο Βασίλης Μότσακος, δημοτικός σύμβουλος Ραφήνας–Πικερμίου και εκπαιδευτικός, ο οποίος με ανάρτησή του στα social media αναδεικνύει τόσο τις υποσχέσεις όσο και τις σκιές του νέου συστήματος.
Γράφει ο Βασίλης Μότσακος, δημοτικός σύμβουλος στον Δήμο Ραφήνας–Πικερμίου και εκπαιδευτικός.
Ακολουθεί η ανάρτησή του:
Εθνικό Απολυτήριο: Ένα εγχείρημα με υποσχέσεις, αλλά και βαριές σκιέςΗ αντικατάσταση των Πανελλαδικών Εξετάσεων από το Εθνικό Απολυτήριο από το 2029 παρουσιάζεται από το Υπουργείο Παιδείας ως μια βαθιά τομή προς την αντικειμενικότητα, τη διαφάνεια και τη μείωση του άγχους των μαθητών. Ωστόσο, πίσω από τις εξαγγελίες, το νέο σύστημα αναδεικνύει αντιφάσεις και ανισότητες που απειλούν να ακυρώσουν στην πράξη τον διακηρυγμένο του στόχο.
Τα θετικά στοιχεία του Εθνικού Απολυτηρίου
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το νέο πλαίσιο περιέχει ορισμένα προοδευτικά στοιχεία:
• Αξιολόγηση τριετίας: Η συνολική εικόνα του μαθητή σε όλο το Λύκειο μπορεί να αποτυπώνει πιο σφαιρικά την πορεία του.
• Τράπεζα Θεμάτων: Η ύπαρξη ενιαίων θεμάτων υπόσχεται μεγαλύτερη διαφάνεια και αποτροπή της αυθαιρεσίας.
• Ψηφιακή αξιολόγηση: Ο περιορισμός των ανθρώπινων λαθών στη βαθμολόγηση μπορεί να ενισχύσει την αξιοπιστία.
• Πιστοποιήσεις: Η αναγνώριση δεξιοτήτων πέρα από τα στενά σχολικά όρια μπορεί να δώσει ώθηση στη διασύνδεση εκπαίδευσης – αγοράς εργασίας.
Όλα τα παραπάνω δείχνουν μια πρόθεση για εκσυγχρονισμό. Όμως, παραμένει το κρίσιμο ερώτημα: πόσο ισότιμα θα έχουν οι μαθητές πρόσβαση σε αυτά τα εργαλεία;
Οι βαριές σκιές: Ανισότητες και στρεβλώσεις
1. Υπερβαθμολόγηση
Με το 26% των μαθητών να εμφανίζονται ως αριστούχοι (2023–2024), η αξιοπιστία των σχολικών βαθμών είναι ήδη τραυματισμένη. Αν δεν υπάρξει σαφής και δίκαιος μηχανισμός ελέγχου, η αξιολόγηση τριετίας κινδυνεύει να ενισχύσει την υπερβαθμολόγηση, αντί να τη μειώσει.
2. Ταξικοί φραγμοί
Όπως επισημαίνει και η Alfavita, το Εθνικό Απολυτήριο ενδέχεται να γίνει μια νέα μορφή ταξικού αποκλεισμού. Μαθητές των ιδιωτικών σχολείων:
• αποκτούν πιστοποιήσεις εντός προγράμματος,
• προετοιμάζονται φροντιστηριακά από πολύ νωρίς,
• έχουν επιπλέον εφόδια όπως το IB για εισαγωγή σε ΑΕΙ.
Αντίθετα, οι μαθητές των δημόσιων σχολείων καλούνται να πληρώσουν από την τσέπη τους για γλωσσομάθειες και δεξιότητες, με κόστος που μπορεί να ξεπεράσει τα €1.000 ανά πιστοποίηση.
3. Μισθολογικό χάσμα εκπαιδευτικών
Ένα τόσο απαιτητικό σύστημα δεν μπορεί να στηριχθεί σε εκπαιδευτικούς που παραμένουν από τους χαμηλότερα αμειβόμενους στην Ευρώπη.
• Στην Ελλάδα, οι δάσκαλοι αμείβονται με €13.104 ετησίως στην αρχή και μόλις €17.352 μετά από 15 χρόνια.
• Στη Γερμανία, οι αντίστοιχοι μισθοί φτάνουν τις €77.547 και €76.317 αντίστοιχα (ΟΟΣΑ, 2023).
Η διαφορά αυτή (~€60.000 τον χρόνο) δεν δείχνει μόνο την οικονομική ανισότητα, αλλά και τη χαμηλή επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο του ελληνικού σχολείου.
Τι πραγματικά διακυβεύεται
Το Εθνικό Απολυτήριο φιλοδοξεί να γίνει «διαβατήριο» αντικειμενικότητας. Όμως, χωρίς:
• δωρεάν και καθολική πρόσβαση σε πιστοποιήσεις,
• αναβάθμιση των δημόσιων σχολείων,
• ενίσχυση των μισθών και της κατάρτισης των εκπαιδευτικών,
• εξισορρόπηση ανισοτήτων ανάμεσα σε δημόσια και ιδιωτικά σχολεία, κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν μηχανισμό που θα αναπαράγει ανισότητες, αντί να τις μειώνει.
Συμπέρασμα
Το Εθνικό Απολυτήριο είναι ένα εγχείρημα που, στα χαρτιά, μπορεί να προσφέρει περισσότερη διαφάνεια και αξιοπιστία. Ωστόσο, στην πράξη, τα θετικά του επισκιάζονται από τις κοινωνικές ανισότητες και τις οικονομικές πραγματικότητες της ελληνικής εκπαίδευσης.
Αν δεν συνοδευτεί από γενναίες πολιτικές στήριξης των μαθητών και των εκπαιδευτικών, θα παραμείνει μια υποσχετική μεταρρύθμιση, περισσότερο εργαλείο αποκλεισμού παρά ισότητας.
