Όσο πιο ακριβή είναι η ζωή, τόσο πιο δύσκολο είναι για τους ανθρώπους να πετύχουν τους στόχους τους, λέει στο Bloomberg o Ις Λάκι, ένας από τους ριψοκίνδυνους επενδυτές της Gen Z, που σήμερα έχει δική του επιχείρηση συναλλαγών. Η Gen Z δεν λειτουργεί όπως οι γονείς της.
Ο Ις Λάκι δεν είναι ο μόνος. Για τη γενιά που το πρόβλημα στέγασης είναι κυρίως πρόβλημα έλλειψης χρημάτων, ο πληθωρισμός τρέχει και η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί να ακυρώσει θέσεις εργασίας, ο τζόγος είναι μια διέξοδος. Είτε αυτός αφορά στοιχηματισμό για αθλητικούς αγώνες, είτε μετοχές meme, είτε υψηλού ρίσκου επενδύσεις. Οι οποίες, όμως, αν σου βγουν, αποδίδουν πολλαπλάσια από τις προσεκτικές, ασφαλείς επενδύσεις. Άλλωστε, πια, εξαιτίας του διαδικτύου, η διαφορά ανάμεσα στον τζόγο και την επένδυση έχει θολώσει πολύ.
Οι νέοι βλέπουν τα οικονομικά επικίνδυνα πράγματα ως λύση
Ο Ις Λάκι άνοιξε τον πρώτο λογαριασμό σε χρηματιστηριακή στο όνομα της μητέρας του σε ηλικία 16 ετών. Και μέσα στην πανδημία κατάφερε να χτίσει μια μικρή περιουσία. Εκμεταλλεύθηκε την άνοδο μετοχών meme, έπαιξε, έχασε, διάβασε, παρακολούθησε βίντεο στο YouTube, και τελικά τα κατάφερε.
«Παλιότερα μπορούσες να αγοράσεις ένα σπίτι μόνο με ένα υψηλό ή μεσαίο έως υψηλό εισόδημα», λέει. «Σήμερα δεν γίνεται αυτό. Και νομίζω ότι καθώς οι άνθρωποι αρχίζουν να το συνειδητοποιούν αυτό, τότε πρέπει να εξετάσουμε, ποια είναι τα μέσα για να αυξήσω την καθαρή μου περιουσία;»
Πλέον στις ΗΠΑ το μερίδιο όγκου μετοχών των ιδιωτών επενδυτών έχει διπλασιαστεί. Αλλά κυρίως αφορούν βραχυπρόθεσμα συμβόλαια, όπου τα στοιχήματα φαίνονται φθηνά αλλά είναι πολύ πιο ασταθή. Τα κρυπτονομίσματα επίσης έχουν φανατικούς οπαδούς, παρά τις επιβεβαιωμένες απάτες. Και βέβαια ανθούν και τα αθλητικά στοιχήματα. Κάποιος μπορεί να στοιχηματίσει ακόμη και σε πιο χαρακτηρισμό θα χρησιμοποιήσει ο Ντόναλντ Τραμπ εναντίον των πολιτικών αντιπάλων του. Ή πόσα tweets θα κάνει ο Έλον Μασκο κάθε εβδομάδα.
Τζόγος σαν αστείο
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η παιχνιδοποίηση του trading έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο. Ο Λάκι και άλλοι της Gen Z δεν βλέπου κάτι κακό σε αυτό το είδος τζόγου. Πιστεύουν ότι τα πιο επικίνδυνα στοιχήματα είναι μια ορθολογική απάντηση στην κατάσταση της αμερικανικής οικονομίας. Διότι η ανισότητα πλούτου επιδεινώνεται, το όνειρο της ιδιοκτησίας κατοικίας είναι όλο και πιο απρόσιτο και η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να αντικαταστήσει πολλές θέσεις εργασίας υψηλού εισοδήματος.
Η απόδοση ενός αμοιβαίου κεφαλαίου δεν είναι αρκετή για την Gen Z. Ούτε καν το 11% που αποδίδει ετησίως ο δείκτης S&P 500. Αυτές οι αποδόσεις δεν είναι τίποτα για κάποιον που ξεκινάει από το μηδέν.
Η επιλογή μιας ασφαλούς επένδυσης δεν εγγυάται πλέον την πορεία προς το αμερικανικό όνειρο
«Μια απόδοση 10% θα είναι λίγο καλύτερη με υψηλότερο κεφάλαιο για να ξεκινήσω», λέει ο Λάκι. «Αλλά για αυτό που προσπαθώ να κάνω στους οικονομικούς μου στόχους, έπρεπε να δω πολύ υψηλότερες αποδόσεις από αυτό».
Η Gen Z έχει μόνη επιλογή το ρίσκο
Έρευνα της Ρυθμιστικής Αρχής Χρηματοπιστωτικής Βιομηχανίας των ΗΠΑ, διαπίστωσε ότι περίπου το ένα τρίτο των επενδυτών, και το 62% όσων είναι κάτω των 35 ετών, δήλωσαν ότι πρέπει να αναλάβουν μεγάλα ρίσκα για να επιτύχουν τους οικονομικούς τους στόχους. Μεταξύ των μελών της Gen Z, το 29% ανέφερε ότι αγόρασε μετοχές meme ή άλλες viral επενδύσεις. Το 43% διαπραγματεύτηκε δικαιώματα προαίρεσης και το 22% επένδυσε χρησιμοποιώντας δανεισμένα κεφάλαια. Σε μελέτη της ασφαλιστικής Northwestern Mutual Life Insurance Co., το 80% και το 75% της Γενιάς Z και των millennials, αντίστοιχα, δήλωσαν ότι έλκονται από κερδοσκοπικές επενδύσεις επειδή αισθάνονται οικονομικά πίσω.
Πρόσφατες μελέτες υποδεικνύουν ότι αυτό το είδος ανάληψης κινδύνου μπορεί να είναι ιδιαίτερα δημοφιλές μεταξύ των ανθρώπων που έχουν μόλις αποκοπεί από την ιδιοκτησία κατοικίας. Όταν η στέγαση γίνεται λιγότερο προσιτή, τα νοικοκυριά στο χαμηλότερο και υψηλότερο εισοδηματικό πεντημόριο αποσύρονται από τα επικίνδυνα περιουσιακά στοιχεία. Εκείνα που βρίσκονται στη μέση, έστω και με κάποιες αποταμιεύσεις, επιλέγουν το ρίσκο.
Πραγματική ανάγκη λόγω ακρίβειας; Δικαιολογία; Οι απόψεις διίστανται.
Ο 30χρονος Γου λέει: «Φαίνεται ότι η Gen Z προσπαθεί με τον τζόγο να αποκτήσει πρόσβαση στη στέγαση. Και το κάνει μόλις συνειδητοποιήσει ότι η παραδοσιακή μέθοδος της σκληρής εργασίας, της αποταμίευσης, της πραγματοποίησης μιας ασφαλούς επένδυσης δεν εγγυάται πλέον την πορεία προς το αμερικανικό όνειρο».
Οικονομικό χάσμα και social media
Μελέτες έδειξαν ότι οι ανισότητες στον πλούτο έχουν διευρυνθεί με την πάροδο του χρόνου. Και το χάσμα μεγαλώνει όσο αλλάζουν οι γενιές. Η Gen Z, σήμερα, είναι στο τελευταίο σκαλοπάτι. Ο Τίμοθι Φονγκ, καθηγητής κλινικής ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες, ειδικεύεται σε εθιστικές συμπεριφορές όπως οι διαταραχές τζόγου. Λέει ότι η άνοδος των εκφυλιστικών διαταραχών πηγάζει λιγότερο από την ανάγκη για οικονομική σταθερότητα και περισσότερο από την επιθυμία να απολαύσουν τη στιγμή και να μιμηθούν τον πολυτελή τρόπο ζωής που έχει γίνει πανταχού παρών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
«Οι νέοι βλέπουν τα οικονομικά επικίνδυνα πράγματα ως λύση», λέει, και «όχι ως κάτι στο οποίο πρέπει να εισέλθουν προσεκτικά». Ωστόσο, συμφωνεί ότι εν μέσω ανησυχιών για την κλιματική αλλαγή, την τεχνητή νοημοσύνη και την προσιτή τιμή, η αποδοχή του κινδύνου είναι κοινωνικό φαινόμενο.
Από την ελπίδα, στην καταστροφή
Ο Πρέστον Κουτς στα 19α γενέθλιά του έκανε μεγάλη επιτυχία. Μια μια μετοχή μικροκεφαλαιοποίησης που ανακάλυψε στο Reddit εκτοξεύτηκε κατά 10% μέσα σε 20 λεπτά. Είχε επενδύσει σε αυτήν ολόκληρη τη ζωή του, ύψους 3.000 δολαρίων.
«Ένιωθα σαν ιδιοφυΐα. Απλώς δημιούργησα χρήματα από το τίποτα». Για χρόνια κυνηγούσε ανάλογες αποδόσεις με μετοχές χαμηλής αξίας, κρυπτονομίσματα και δικαιώματα προαίρεσης. Όσο έχανε, τόσο μεγαλύτερο ρίσκο αναλάμβανε. Σχεδόν καταστράφηκε το 2025, όταν οι αμερικανικοί δασμοί προκάλεσαν μαζικές εκπτώσεις στο χρηματιστήριο. Εξακολουθεί να προτιμά να επιλέγει μετοχές από το να επενδύει σε δείκτες, οι οποίοι, όπως λέει, ανησυχεί ότι είναι πολύ συγκεντρωμένοι στην άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης.
Έρευνα του Μπραντ Μπάρμπερ, ομότιμου καθηγητή χρηματοοικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ντέιβις, διαπίστωσε ότι λιγότερο από το 1% των ημερήσιων επενδυτών είναι σταθερά κερδοφόροι. Δείχνουν προτίμηση για στοιχήματα με μακροπρόθεσμες προοπτικές, που συχνά συνοδεύονται από κόστη που διαβρώνουν τα κέρδη.
Η αντίφαση της Gen Z
Σύμφωνα με την Άλισον Σράγκερ, ανώτερη συνεργάτιδα στο think tank πολιτικής του Manhattan Institute, επισημαίνει μια αντίφαση στην καρδιά του φαινομένου μεταξύ της Gen Z. Εκτός από τις εφαρμογές συναλλαγών, έχει καταγραφεί ότι σε άλλα θέματα αποφεύγουν το ρίσκο: Βγαίνουν ραντεβού και πίνουν λιγότερο. Είναι λιγότερο πιθανό να μετακινηθούν, να αλλάξουν δουλειά ή να ξεκινήσουν μια επιχείρηση.
Για τη Σράγκερ, ροπή της Gen Z προς τον τζόγο δεν συνδέεται με την έλλειψη ευκαιριών στη σημερινή οικονομία. Πιστεύει ότι είναι μέρος μιας τάσης πολλαπλών γενεών στην οποία η παραγωγική ανάληψη ρίσκου έχει μειωθεί εν μέρει καθώς η κοινωνία γίνεται πλουσιότερη.
«Η ανησυχία μου είναι ότι, αν έτσι διοχετεύουν οι άνθρωποι τις ριψοκίνδυνες δραστηριότητές τους, και αυτές έχουν χαμηλή πιθανότητα να αποδώσουν, αυτό εδραιώνεται», λέει. Και προσθέτει: «Ανησυχώ ότι αυτό θα κάνει τους ανθρώπους μη παραγωγικούς, να μην αναλαμβάνουν παραγωγικό ρίσκο».
Οι εκπρόσωποι της Gen Z, Κουτς και Λάκι, το βλέπουν διαφορετικά. Θεωρούν τις δραστηριότητές τους ένα ενδιάμεσο βήμα προς τις πραγματικές τους φιλοδοξίες. Ο Κουτς ονειρεύεται μια start-up επιχείρηση σε σεληνιακές υποδομές. Ο Λάκι δεν είναι τόσο συγκεκριμένος. Θέλει να επενδύσει «σε μια ευκαιρία που θα εμφανιστεί στον δρόμο μου, η οποία είναι απτή σε αντίθεση με τους αριθμούς που υπάρχουν στο διαδίκτυο». Θέλει επίσης να συνταξιοδοτηθεί πρόωρα.
«Θέλω να έχω την ελευθερία στη ζωή μου να επιδιώξω οτιδήποτε θα ήθελα να επιδιώξω», λέει. «Σε μια καπιταλιστική κοινωνία, πρέπει να αγοράσεις την ελευθερία σου».
