Είναι εύκολο να κατηγορούμε την κοινωνία. Να μιλάμε για την έλλειψη αξιών, για την τοξικότητα, για την αδιαφορία, για την παρακμή της πολιτικής, της ενημέρωσης και της δημόσιας ζωής. Το δύσκολο, όμως, είναι να σταθούμε μπροστά στον καθρέφτη και να αναρωτηθούμε: μήπως η κοινωνία είμαστε εμείς;
Αντέχουμε να δούμε την αλήθεια;
Ποιους ψηφίζουμε; Με ποια κριτήρια επιλέγουμε εκείνους που διαχειρίζονται το μέλλον μας; Με γνώμονα τις αξίες, την αξιοκρατία και την ικανότητα ή με βάση το προσωπικό συμφέρον, τη συνήθεια και τις εύκολες υποσχέσεις;
Ποιους ακούμε; Δίνουμε χώρο σε ανθρώπους που έχουν γνώση, εμπειρία και επιχειρήματα ή σε εκείνους που φωνάζουν πιο δυνατά; Έχουμε μάθει να ξεχωρίζουμε την πληροφορία από τον θόρυβο ή αρκούμαστε σε ό,τι επιβεβαιώνει αυτά που ήδη πιστεύουμε;
Ποιους ακολουθούμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Τι αναδεικνύουμε με κάθε «like», κάθε κοινοποίηση, κάθε προβολή; Τα social media δεν δημιουργούν από μόνα τους τα πρότυπα. Εμείς τα δημιουργούμε. Ο αλγόριθμος δεν έχει συνείδηση· ανταποκρίνεται στις επιλογές μας. Όσο περισσότερο ανταμείβουμε το επιφανειακό, τόσο περισσότερο αυτό θα κυριαρχεί.
Το ίδιο συμβαίνει και στην πολιτική, στην ενημέρωση, στην καθημερινότητά μας. Οι επιλογές μας, μικρές και μεγάλες, διαμορφώνουν το συλλογικό αποτέλεσμα.
Γι’ αυτό ίσως η πιο άβολη ερώτηση δεν είναι «τι φταίει η κοινωνία;», αλλά «τι φταίει σε εμάς;» Μήπως, τελικά, έχουμε αυτό που μας αξίζει;
Η ερώτηση ακούγεται σκληρή. Όχι γιατί όλοι είμαστε ίδιοι ή συνυπεύθυνοι στον ίδιο βαθμό, αλλά γιατί μια δημοκρατία και μια κοινωνία κρίνονται από τις συλλογικές επιλογές των πολιτών της. Όταν οι πολλοί αδιαφορούν, οι λίγοι αποφασίζουν. Και όταν οι πολλοί επιβραβεύουν το λάθος, το λάθος γίνεται κανονικότητα.
Η αλλαγή δεν ξεκινά πάντα από τις μεγάλες επαναστάσεις. Ξεκινά από τις καθημερινές μας αποφάσεις. Από την ψήφο μας. Από την κριτική μας σκέψη. Από το ποιον εμπιστευόμαστε, ποιον ακούμε και ποιον κάνουμε πρότυπο.
Αν θέλουμε μια διαφορετική κοινωνία, ίσως πρέπει πρώτα να αντέξουμε να κοιταχτούμε στον καθρέφτη. Γιατί ο καθρέφτης δεν λέει ψέματα. Μας επιστρέφει απλώς την εικόνα που εμείς δημιουργήσαμε.
Και τότε γεννιέται το πιο δύσκολο ερώτημα από όλα: Αν δεν μας αρέσει η εικόνα που βλέπουμε στον καθρέφτη, έχουμε το θάρρος να αλλάξουμε πρώτα εμείς ή θα συνεχίσουμε να κατηγορούμε τον καθρέφτη για το είδωλό;
ΚΑΣΣΑΝΔΡΑ
