Τις τελευταίες μέρες παρακολούθησα τη συζήτηση που έγινε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών ενόψει της φετινής Διάσκεψης του ΟΗΕ για το Κλίμα – της γνωστής COP30 – που θα γίνει τον Νοέμβριο στη Βραζιλία. Και θεώρησα σωστό να γράψω δύο λόγια. Όχι ως ειδικός επιστήμονας, αφού αρκετά δεν ήμουν σε θέση να τα καταλάβω. Αλλά ως άνθρωπος που ζει και εργάζεται στην αυτοδιοίκηση, κοντά στον κόσμο και τις καθημερινές του αγωνίες.
Του Βασίλη Σπαντούρου
Γιατί όταν μιλάμε για “πράσινη μετάβαση”, για “κλιματική ουδετερότητα” και για “ανθεκτικότητα”, πρέπει πρώτα απ’ όλα να θυμόμαστε ότι όλα αυτά ξεκινούν από κάτω προς τα πάνω. Από τους Δήμους, τις Περιφέρειες, τις γειτονιές, τα σχολεία, τους τοπικούς παραγωγούς. Από ανθρώπους που ζουν κάθε μέρα τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής – και όχι από αόρατα επιτελεία πίσω από κλειστές πόρτες.
Είναι ωραίο να μιλάμε για ευρωπαϊκές στρατηγικές, για αριθμούς και στόχους, αλλά αν όλα αυτά δεν “κουμπώνουν” στην πραγματικότητα των τοπικών κοινωνιών, δεν έχουν καμία τύχη. Δεν μπορεί η τοπική αυτοδιοίκηση να είναι απλώς το χέρι που υλοποιεί, όταν δεν έχει λόγο και ρόλο στον σχεδιασμό. Δεν γίνεται να της ζητάμε να σηκώσει το βάρος χωρίς εργαλεία, χωρίς σταθερή χρηματοδότηση, χωρίς ουσιαστική συμμετοχή.
Πράσινη μετάβαση χωρίς τους Δήμους και τις Περιφέρειες δεν γίνεται. Γιατί αυτοί είναι που ξέρουν πού πονάει κάθε περιοχή, πού χρειάζεται υποδομή, πού κινδυνεύει ο κόσμος από πυρκαγιές ή πλημμύρες, πού μπορούν να ανθίσουν λύσεις που βασίζονται στη φύση ή στην τοπική εμπειρία. Κι αυτοί είναι που μπορούν να πείσουν τους πολίτες να αλλάξουν τρόπο ζωής – με ειλικρίνεια και εμπιστοσύνη, όχι με εντολές από τα πάνω.
Επίσης, δεν γίνεται να προχωράμε σε τόσο μεγάλες αλλαγές χωρίς να φροντίζουμε για το ποιος μένει πίσω. Η μετάβαση πρέπει να είναι δίκαιη. Να προστατεύει τους εργαζόμενους, τις μικρές επιχειρήσεις, τις ευάλωτες ομάδες. Να δίνει ευκαιρίες σε όσους μένουν στην άκρη. Και αυτή η δικαιοσύνη ξεκινά από την τοπική κοινωνία – εκεί χτυπάει η καρδιά της καθημερινής ζωής.
Πιστεύω λοιπόν, πως η συζήτηση για το κλίμα δεν είναι υπόθεση μόνο των μεγάλων. Είναι και δική μας υπόθεση. Των ανθρώπων της αυτοδιοίκησης, των τοπικών κοινωνιών, όσων ζούμε δίπλα στον κόσμο και δεν βλέπουμε το περιβάλλον σαν τίτλο σε χαρτί, αλλά σαν τον τόπο μας, το σπίτι μας, το μέλλον μας.
