Ο Μακάριος Λαζαρίδης είναι δέντρο σε ένα πυκνό δάσος από ανθρώπους που αναλαμβάνουν θέσεις ευθύνης, γίνονται υπουργοί και σύμβουλοι, χωρίς να διαθέτουν γνώση του αντικειμένου και επάρκεια προσόντων. Και το πρόβλημα είναι πολύ μεγαλύτερο από όσο φαντάζεστε…
ΚΩΣΤΑΣ ΓΙΑΝΝΑΚΙΔΗΣ
Πριν από αρκετά χρόνια, στο πλαίσιο κοινωνικής εκδήλωσης, έτυχε βρεθώ μπροστά στο τηλεφώνημα που δέχθηκε κορυφαίο πολιτικό στέλεχος, λίγο πριν ανακοινωθεί ο ανασχηματισμός. Τον κάλεσε ο πρωθυπουργός για να του πει ότι μετακινείται σε παραγωγικό χαρτοφυλάκιο.
«Το ξέρεις ότι δεν έχω ιδέα από αυτά τα πράγματα, έτσι δεν είναι;» ρώτησε ο υπουργός. Δεν γνωρίζω τι του απάντησε το αφεντικό του. Οταν ολοκληρώθηκε η συνομιλία ο υπουργός γύρισε προς τους συνεργάτες του, άνοιξε τα χέρια και αναρωτήθηκε: «ξέρει κανείς σας τι κάνουν σε αυτό το υπουργείο;»
Ο ίδιος δεν είχε ιδέα. Ομως την επομένη, κατά την τελετή παραλαβής του υπουργείου, μόνο που δεν κατέθεσε διδακτορικό πάνω στο αντικείμενο. Εκστόμισε, με στόμφο, κάτι απίστευτες μπούρδες, κενές περιεχομένου. Τέλος πάντων, κανένας δεν θυμάται τη θητεία του εκεί αν και ο ίδιος παραμένει αξέχαστος.
Η περίπτωση του Μακάριου Λαζαρίδη προσθέτει ακόμα ένα χάχανο στα περί αριστείας που εξήγγειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης όταν ήταν στην αντιπολίτευση. Και ασφαλώς προκαλεί θυμό στον απλό πολίτη που δεν χωράει σε κομματικούς σωλήνες. Τα έχουν επισημάνει ευστόχως ο Μάνος Χωριανόπουλος και ο Γιώργος Καρελιάς.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση δείχνουμε το δέντρο. Και καλά κάνουμε. Ομως γύρω του υπάρχει ολόκληρο δάσος. Διότι αν εμβαθύνουμε στην ποιότητα του πολιτικού προσωπικού και στον τρόπο με τον οποίο στελεχώνεται ο μηχανισμός των μετακλητών και των συμβούλων, τότε η περίπτωση Λαζαρίδη θα είναι σαν στάχυ μέσα στη θημωνιά.
Θα μου πείτε ότι το πολιτικό προσωπικό υφίσταται την αξιολόγηση του εκλογικού σώματος. Σύμφωνοι. Μόνο που το εκλογικό σώμα δεν επιλέγει συχνά με βάση τα αντικειμενικά προσόντα του υποψηφίου. Και αν αξιολογεί κάποια προσόντα, σπανίως είναι η ακαδημαϊκή ή η τεχνοκρατική του συγκρότηση. Τις περισσότερες φορές ο σταυρός προτίμησης δίδεται είτε με τηλεοπτικά κριτήρια δημοφιλίας, είτε με την προσδοκία για ρουσφέτι.
Κάτι αντίστοιχο γίνεται και κατά τη συγκρότηση του υπουργικού συμβουλίου. Ο εκάστοτε πρωθυπουργός κάνει και επιλογές που ουδεμία σχέση έχουν με την επάρκεια του υπουργού. Εξυπηρετεί εσωκομματικές ισορροπίες, γεωγραφικά κριτήρια κ.λ.π. Κάπως έτσι, στα μεγάλα γραφεία των υπουργείων κάθονται, πολύ συχνά, άνθρωποι εντελώς άσχετοι προς το αντικείμενο. Είναι, άλλωστε, κοινό μυστικό. Η δουλειά στα υπουργεία βγαίνει από τους γενικούς γραμματείς και τους υψηλόβαθμους υπηρεσιακούς παράγοντες. Το πρόβλημα δεν είναι ότι οι υπουργοί δεν ξέρουν. Είναι ότι το σύστημα δεν τους ζητά να ξέρουν.
Και φτάνουμε στη στελέχωση του υπουργικού επιτελείου. Σε επιστημονικούς και, κυρίως, «ειδικούς» συμβούλους και συνεργάτες. Εκεί ποια νομίζετε ότι είναι η προτεραιότητα; Η προσέλκυση τεχνοκρατών ή η στεγανοποίηση του υπουργικού περιβάλλοντος με ανθρώπους απόλυτης εμπιστοσύνης; Η στεγανοποίηση. Αλλωστε οι μισθοί που προσφέρονται σε αυτές τις θέσεις δεν είναι ελκυστικοί για τα πολύ σοβαρά βιογραφικά. Ο υπουργός θα πάρει δίπλα του ανθρώπους που εμπιστεύεται σε πολιτικό και προσωπικό επίπεδο. Και θα κοιτάξει και στον κομματικό σωλήνα για να εξυπηρετήσει την ευρύτερη πελατεία.
Δεν υπάρχει τρόπος ώστε να διασφαλίζεται το υψηλό επίπεδο επιστημονικής επάρκειας των ανθρώπων που βρίσκονται στα υπουργικά γραφεία. Ο υπουργός θα φροντίσει πρώτα τα νώτα του και μετά τον κομματικό στρατό που περιμένει να γευτεί λάφυρα. Οι εξαιρέσεις δεν ανατρέπουν τον κανόνα. Αλλά μη χάνετε την ελπίδα σας. Αύριο μπορεί να είστε υπουργοί.
