Ένα κείμενο από μια παρέα «γεροπαραξενων» που σχολιάζουν στα ημίχρονα, τις… καινοτομίες και τις αλλαγές που φέρνει στο Μουντιάλ το κυνήγι του χρήματος.
Το ποδόσφαιρο λειτουργεί, όσο μπορεί υπό την προστασία του πλήθους. Είτε στα χρόνια του ψυχρού πολέμου είτε στις σημερινές αλλόκοτες, περίπλοκες και ασταθείς -γεωπολιτικά και κοινωνικοοικονομικά- μέρες μας, οι λεγόμενες υπερδυνάμεις ούτε κέρδισαν ούτε καν διεκδίκησαν το τρόπαιο του Παγκόσμιου Κυπέλλου.
Από το ξεκίνημά του, το Μουντιάλ το πήραν η Βραζιλία, η Ουρουγουάη, η Ιταλία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Γερμανία, αλλά ποτέ η Ρωσία, (ή η κάποτε Σοβιετική Ένωση), οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και ή Κίνα.
Τι γίνεται όμως αν «ανοίξει» η όρεξη βουλιμιών για δόγμα ηγετών όπως λ.χ. ο Ντόναλντ Τραμπ;
Όσο απλουστευτικό κι αν ακούγεται το ποδόσφαιρο, αυτή η ιδιότυπη «θρησκεία», κατά κάποιον τρόπο συμπεριφέρθηκε σα να απεχθάνεται την απόλυτη εξουσία κάθε μορφής. Παρότι το εκμεταλλεύτηκαν δικτάτορες.
Το ποδόσφαιρο αποκαλείται και ίσως όχι άδικα «το άθλημα των φτωχών». Για να το παίξεις χρειάζεσαι μόνο μια μπάλα. Πολλές φορές μάλιστα στις φτωχογειτονιές του ´50 και του ´60 δεν χρειαζόσουν απαραίτητα καν τη μπάλα. Ένα κουκουνάρι, ένα άδειο τενεκεδάκι αναψυκτικού, μια κάλτσα γεμισμένη με κουρέλια ή λίγα πανιά δεμένα με σπάγκο αρκούσαν για να γεμίσει η αλάνα παιδικές φωνές.
Κοιτάξτε τους μεγαλύτερους πρωταγωνιστές του αθλήματος. Ο Cristiano Ronaldo μεγάλωσε σε δύσκολες οικονομικές συνθήκες. Ο Romelu Lukaku έχει περιγράψει πώς η μητέρα του αραίωνε το γάλα με νερό για να μπορέσει να φάει όλη η οικογένεια, ο Mané, ο Zlatan Ibrahimović και αμέτρητοι ακόμη πέρασαν από τη φτώχεια πριν φτάσουν στην κορυφή.
Η χήρα μητέρα του Γιόχαν Κρόιφ για να συντηρήσει την οικογένεια ανέλαβε δουλειά στις εγκαταστάσεις του Άγιαξ, καθαρίζοντας τα αποδυτήρια και άλλους χώρους του συλλόγου.
Γι’ αυτό το ποδόσφαιρο έτσι όπως το ξέραμε ήταν το άθλημα των ευκαιριών. Το νοιώσαμε πως απευθύνεται περισσότερο σε εκείνους που από μικροί έμαθαν να παλεύουν για να αλλάξει η μοίρα τους. Σε εκείνα τα παιδιά που έκαναν τη φτώχεια κίνητρο, σαν τους σούπερ σταρ που προαναφέραμε.
Μιλάμε για το ποδόσφαιρο και όχι για τα άλλα σεβαστά αθλήματα.
Όταν μας ρωτούν «τι ομάδα είσαι;», το μυαλό μας δεν πάει σε μια ομάδα του μπάσκετ ή του βόλεϊ. Η συντριπτική πλειοψηφία απαντά με κριτήριο την ποδοσφαιρική τους ομάδα.
Σ’ αυτό το μουντιάλ και ρισκάροντας να χαρακτηριστούμε «γεροπαράξενοι» συζητάμε οι παλιοί στα διαλείμματα μεταξύ αγώνων και στα ημίχρονα, για τις κοσμογονικές αλλαγές που ήρθαν στο άθλημα λόγω βασικά της ξέφρενης εμπορευματοποίησής του.
Τα τελευταία χρόνια κάποιοι από αυτούς που αποφασίζουν, προσπαθούν να αλλάξουν την υφή του ποδοσφαίρου. Φίλος συγγραφέας παρατηρεί πως τα τελευταία δύο Παγκόσμια Κύπελλα έγιναν σε χώρες με αυταρχικές κυβερνήσεις. Το 2018 έγινε στη Ρωσία, πριν η Ρωσία εισβάλει στην Ουκρανία και αρχίσει ο πόλεμος και το 2022 έγινε στο Κατάρ, μια αμφιλεγόμενη τουλάχιστον για πολλούς θεσμικούς λόγους, χώρα κυρίως ως προς ό,τι αφορά τα δικαιώματα των ανθρώπων.
Η αλλαγή έγινε με τη διοργάνωση στις ΗΠΑ, Καναδά, Μεξικό. Με πολλές όμως «καινοτομίες» και προτεραιότητες έτσι όπως τις θέλει ο Τραμπ.
Μελαγχολικά ο φίλος μας παρατηρεί:
«Και ενώ παλαιότερα έβλεπες γήπεδα γεμάτα απλό, λαϊκό, κόσμο, σήμερα βλέπεις γήπεδα γεμάτα από πλούσιους. Τα παλιά τα χρόνια χωρίζονταν οι φίλαθλοι ανάλογα με το έθνος. Σήμερα ανάλογα με την τσέπη. Παλαιότερα έβλεπες στη μια περιοχή του γηπέδου να είναι οι οπαδοί της Γερμανίας και στην άλλη της Αργεντινής, για παράδειγμα, σήμερα βλέπεις τους πλούσιους των χωρών αυτών να είναι στην ίδια κερκίδα, και αν υπάρχουν φτωχοί, στην άλλη».
Παλαιότερα πήγαινες στο γήπεδο για να απολαύσεις το θέαμα, σήμερα πηγαίνουν, από ό,τι βλέπουμε και για να ψωνίσουν και να περάσουν καλά. Δεν είναι τυχαίο πως τα γήπεδα μοιάζουν σαν τα Μall.
Χώρια που διακόπτονται οι αγώνες, επί της ουσίας για διαφημίσεις και επισήμως για τον επιβαλλόμενο δροσισμό.
Το Hydration Break τονίζει ότι οι παίκτες πρέπει να αναπληρώσουν υγρά για να μειωθεί ο κίνδυνος θερμικής καταπόνησης.
Ωστόσο, το ίδιο το διάλειμμα δημιουργεί επιπλέον χρόνο που οι τηλεοπτικές μεταδόσεις και οι χορηγοί μπορούν να αξιοποιήσουν εμπορικά, γι’ αυτό και συχνά τροφοδοτεί τη συζήτηση για την εμπορευματοποίηση του ποδοσφαίρου.
Πού έχουμε καταλήξει στην σύναξή μας των παλιών φιλάθλων;
Σε οκτώ χρόνια θα πάρει τη διοργάνωση του Μουντιάλ και η Σαουδική Αραβία, εις επίρρωσιν αυτών που λέει η παρέα μας περί της άνευ όρων παράδοσης του ποδοσφαίρου στα χρήματα που καθορίζουν τα πάντα,
Κάποιοι, πιο μετριοπαθείς λένε πως στην ουσία «πάντα έτσι ήταν». Το Παγκόσμιο όμως Κύπελλο ήταν και είναι ένα όραμα μιας εναλλακτικής διεθνούς ιεραρχίας στην οποία οι ΗΠΑ ήταν χαμηλά, η Ρωσία χωρίς τρόπαια και η Κίνα θεωρούνταν ανύπαρκτη. Λέτε να αλλάξει και αυτή η ιεραρχία;
Σε ό,τι αφορά τις φήμες πως καλοβλέπει ο Ντόναλντ Τραμπ την ιδέα να κατακτήσουν οι ΗΠΑ το τρόπαιο ενός από τα επόμενα Μουντιάλ, μια δημοσκόπηση προς το παρόν αποκαλύπτει ότι η καλή εμφάνιση των ΗΠΑ στο φετινό Παγκόσμιο Κύπελλο δεν έχει προκαλέσει και καμιά έκρηξη της δημοτικότητας του ποδοσφαίρου στις ΗΠΑ.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ακόμη δρόμο να διανύσουν προτού μπορέσουν να χαρακτηριστούν «χώρα του ποδοσφαίρου».
