Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε το μεσημέρι της Παρασκευής (17/4) ότι η διέλευση όλων των εμπορικών πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ κηρύσσεται ελεύθερη για το υπόλοιπο διάστημα της εκεχειρίας, σε ευθυγράμμιση με την εκεχειρία που ισχύει στον Λίβανο.
«Σε ευθυγράμμιση με την εκεχειρία στο Λίβανο, η διέλευση όλων των εμπορικών πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ κηρύσσεται πλήρως ελεύθερη για το υπόλοιπο διάστημα της εκεχειρίας, στη συντονισμένη διαδρομή όπως έχει ήδη ανακοινωθεί από τον Οργανισμό Λιμένων και Ναυτιλίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν» έγραψε σε ανάρτησή του ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών.
Η αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ χαιρέτισε την εν λόγω εξέλιξη, με μια ανάρτηση στο Truth Social, επαναλαμβάνοντας ότι το στενό ήταν πλήρως ανοιχτό. «ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ!» πρόσθεσε.
Στρατιωτικός αξιωματούχος του Ιράν ανέφερε, σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση, ότι συνεχίζει να μην η επιτρέπεται η διέλευση στρατιωτικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα εμπορικά πλοία μπορούν να πραγματοποιούν διέλευση ακολουθώντας την καθορισμένη διαδρομή και κατόπιν άδειας του ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης.
Σημειώνεται πως, πολύ λίγα εμπορικά πλοία έχουν διασχίσει το στενό από την έναρξη του πολέμου, εν μέσω ανησυχιών ότι το Ιράν θα μπορούσε να στοχοποιήσει τη ναυτιλία.
Το Ιράν έχει υποστηρίξει προηγουμένως ότι θα απαιτούσε από τα πλοία να ζητούν άδεια από το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν και να καταβάλλουν τέλη για τη διέλευση από το στενό, ενώ την περασμένη εβδομάδα σταμάτησε τη διέλευση πετρελαιοφόρων σε απάντηση στις ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο. Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, επιβάλλουν τον δικό τους αποκλεισμό πλοίων που εισέρχονται και εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια.
Μετά την ανακοίνωση, οι τιμές του πετρελαίου καταγράφουν κατακόρυφη πτώση. Συγκεκριμένα, το πετρέλαιο μπρεντ διαπραγματεύεται στα 91 δολάρια, μια πτώση της τάξης του 8,3%. Παράλληλα, το αμερικανικό WTI σημειώνει υποχώρηση άνω του 9% με την τιμή του να διαμορφώνεται στα 85 δολάρια.
Η διάσκεψη στο Παρίσι για το Ορμούζ
Την ίδια ώρα, στο Παρίσι έλαβε χώρα διάσκεψη για τα Στενά του Ορμούζ -επί το πλείστον με συμβολικό χαρακτήρα- η οποία διοργανώθηκε έπειτα από γαλλική πρωτοβουλία. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ και η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι συναντήθηκαν στο Παρίσι, ενώ περίπου τριάντα άλλοι συμμετέχοντες, από την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή, την Ασία, ακόμη και τη Λατινική Αμερική, συμμετείχαν μέσω τηλεδιάσκεψης, χωρίς την παρουσία των ΗΠΑ.
«Πρόκειται για έναν συνασπισμό τρίτων χωρών που δεν συμμετείχαν στον πόλεμο και δεν επιθυμούν να εμπλακούν στο πλευρό των ΗΠΑ και του Ισραήλ, ούτε βεβαίως στο πλευρό του Ιράν» δηλώνει στην εφημερίδα Le Monde ο υπουργός Εξωτερικών της Νορβηγίας Εσπεν Μπαρθ ‘Αιντα, αναφέροντας, πέραν των δυτικών χωρών, τις Φιλιππίνες, τη Σιγκαπούρη και την Αυστραλία ως συμμετέχοντες. «Μοιραζόμαστε ένα κοινό συμφέρον για το άνοιγμα των θαλάσσιων οδών, σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας» διευκρινίζει ο ίδιος, υπογραμμίζοντας ότι η αμερικανική πρωτοβουλία παρεκκλίνει από το νομικό πλαίσιο.
Σύμφωνα με τη γαλλική εφημερίδα, ο εν λόγω «συνασπισμός» θυμίζει έντονα τη «συμμαχία των προθύμων», της οποίας τα ηνία ανέλαβαν το 2025 το Παρίσι και το Λονδίνο, επιχειρώντας να επηρεάσουν τις διαπραγματεύσεις ειρήνης μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας. «Τα χαρακτηριστικά της εν λόγω συγκυριακής συμμαχίας για την αποσυμφόρηση των Στενών του Ορμούζ παραμένουν, προς το παρόν, εξίσου αβέβαια με εκείνα που αποσκοπούν στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, καθώς καμία ενέργεια δεν θα αναληφθεί όσο δεν έχει αποκατασταθεί η ασφάλεια στη θαλάσσια αυτή ζώνη», σημειώνει η γαλλική εφημερίδα.
Σύμφωνα με Γάλλους αναλυτές, η βασική χρησιμότητα αυτού του συνασπισμού είναι μάλλον η αποστολή ενός «στρατηγικού μηνύματος», ιδίως μέσω της υπόσχεσης στρατιωτικής συνοδείας σε εμπορικά πλοία, ώστε να καθησυχαστούν οι ασφαλιστικές εταιρείες, οι οποίες σήμερα απαιτούν -σχεδόν απαγορευτικά- υψηλά ασφάλιστρα για τη διέλευση από τα Στενά. Γάλλοι αναλυτές σημειώνουν επίσης ότι ο συνασπισμός θα μπορούσε να συμβάλει στην αποναρκοθέτηση, εφόσον χρειαστεί, επισημαίνοντας ότι χώρες όπως η Δανία, η Σουηδία και η Νορβηγία διαθέτουν προηγμένες υποθαλάσσιες δυνατότητες, σημαντικά ανώτερες από εκείνες των ΗΠΑ, και εύκολες να κινητοποιηθούν για την εξουδετέρωση τέτοιων εκρηκτικών.
Υπενθυμίζεται πως, τις τελευταίες ώρες έχει τεθεί σε εφαρμογή δεκαήμερη εκεχειρία Ισραήλ – Λιβάνου, ωστόσο οι πρώτες «ρωγμές» περί παραβιάσεων ήδη ξεκίνησαν στον Λίβανο, ενώ έντονος σκεπτικισμός επικρατεί στο Ισραήλ για τους λόγους που ο Μπενιαμίν Νετανιάχου συναίνεσε σε αυτή τη συμφωνία.
Παράλληλα, αναλυτές εκφράζουν φόβους πως χωρίς τη Χεζμπολάχ στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων η κατάπαυση του πυρός δεν πρόκειται να μακροημερεύσει – πόσω μάλλον μία βιώσιμη ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών.
Αιφνιδιασμός στο Ισραήλ
Πιο συγκεκριμένα, η κατάπαυση του πυρός διάρκειας δέκα ημερών φαίνεται πως κατέλαβε εξαπίνης το Ισραήλ.
Οπως μετέδιδαν αργά το βράδυ της Πέμπτης τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός πραγματοποίησε τηλεφωνική σύσκεψη με τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου ασφαλείας, προκειμένου να τα ενημερώσει σχετικά με την κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο, χωρίς να διεξαχθεί ψηφοφορία.
Το τηλεφωνικό συμβούλιο διήρκεσε λίγα λεπτά και περιορίστηκε στην ενημέρωση των υπουργών για την απόφαση, ανέφερε η εφημερίδα Yedioth Ahronoth, προσθέτοντας ότι ο Νετανιάχου απλώς ανακοίνωσε την εφαρμογή της εκεχειρίας τα μεσάνυχτα κατόπιν αιτήματος του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και τη διατήρηση των ισραηλινών δυνάμεων στις θέσεις τους στον νότιο Λίβανο.
Η εφημερίδα ανέφερε ότι οι υπουργοί ήταν «εξοργισμένοι» που δεν ενημερώθηκαν εγκαίρως και δεν είχαν το δικαίωμα ψήφου για ένα ζήτημα τέτοιας κρισιμότητας.
Ο ισραηλινός δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας KAN ανέφερε ότι ο Νετανιάχου δεν είχε χρόνο να ενημερώσει το Υπουργικό Συμβούλιο για τις λεπτομέρειες της εκεχειρίας.
Ο αστερίσκος της Χεζμπολάχ
Η δεκαήμερη κατάπαυση του πυρός θα επιφέρει άμεση ανάσα στον Λίβανο, όπου οι επιχειρήσεις του Ισραήλ, από αέρος και εδάφους, έχουν προκαλέσει τον θάνατο πάνω από 2.000 ανθρώπων και τουλάχιστον ένα εκατομμύριο εκτοπισμένους.
Στο εσωτερικό του Ισραήλ, υπάρχει η αντίληψη ότι είναι μεγάλο το διακύβευμα για τη λιβανέζικη κυβέρνηση που καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε δύο δύσκολες επιλογές.
«Ο δρόμος προς την εξουδετέρωση της Χεζμπολάχ περνάει είτε από τον ισραηλινό στρατό είτε από έναν εμφύλιο πόλεμο στον Λίβανο», δήλωσε ο Αβνερ Γκόλοφ, πρώην αξιωματούχος εθνικής ασφάλειας του Ισραήλ και νυν αντιπρόεδρος της συμβουλευτικής ομάδας MIND Israel.
Η εκεχειρία που ανακοινώθηκε έτυχε ψυχρής υποδοχής από τη Χεζμπολάχ, η οποία πολεμά ενάντια στην ισραηλινή εισβολή στο λιβανέζικο έδαφος. Η Χεζμπολάχ δήλωσε ότι οποιαδήποτε εκεχειρία πρέπει να ισχύει σε ολόκληρο τον Λίβανο και να μην επιτρέπει στο Ισραήλ ελευθερία κινήσεων στη χώρα. «Η ύπαρξη της ισραηλινής κατοχής στη γη μας παρέχει στον Λίβανο και στον λαό του το δικαίωμα να αντισταθεί», ανέφερε η οργάνωση σε δήλωσή της.
Οπως σημειώνεται σε δημοσίευμα της WSJ, η κυβέρνηση του Λιβάνου έχει λάβει άνευ προηγουμένου μέτρα για να περιορίσει την επιρροή της Χεζμπολάχ και του Ιράν – μεταξύ των οποίων η απαγόρευση των στρατιωτικών δραστηριοτήτων της οργάνωσης και η κήρυξη του Ιρανού πρέσβη ως persona non grata.
Ωστόσο, η κυβέρνηση –με έναν αδύναμο στρατό, μια αδύναμη οικονομία και τον φόβο να πυροδοτήσει εσωτερικές συγκρούσεις όπως τον εμφύλιο πόλεμο του 1975-1990– δεν καταφέρνει να εφαρμόσει τα μέτρα αυτά. Η Χεζμπολάχ συνέχισε να μάχεται και να διατηρεί το οπλοστάσιό της μετά την απαγόρευση, ενώ ο Ιρανός πρέσβης αρνήθηκε να αποχωρήσει από τη χώρα.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι ασφαλείας δήλωσαν ότι διακρίνουν μια γνήσια επιθυμία από την πλευρά της λιβανέζικης κυβέρνησης και του στρατού να αφοπλίσουν τη Χεζμπολάχ. Ωστόσο, όπως σημειώνει η WSJ, χωρίς τη Χεζμπολάχ στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, η κατάπαυση του πυρός και η πιθανότητα μιας επιτυχημένης ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου παραμένει στον αέρα.
