Η Τήνος δεν χρειάζεται διαφήμιση. Δεν χρειάζεται σλόγκαν, influencers και εντυπωσιακές καμπάνιες για να πείσει κανέναν ότι αξίζει να την επισκεφθεί.
Έχει την Παναγία. Έχει ιστορία, πίστη και παράδοση και, χάρη κυρίως στην Εκκλησία, μια τουριστική κίνηση που δεν περιορίζεται αυστηρά στους δύο μήνες του καλοκαιριού.
Μόνο που η Τήνος δεν είναι μόνο η Παναγία. Η πραγματική Τήνος αρχίζει ίσως όταν αφήσεις πίσω σου τη Χώρα και αρχίσεις να ανεβαίνεις. Και τότε ανακαλύπτεις έναν άλλο κόσμο.
Τον Πύργο, με το μάρμαρο να κυριαρχεί παντού. Την Καρδιανή, σκαρφαλωμένη στην πλαγιά να κοιτάζει το Αιγαίο. Τα Υστέρνια, με μια θέα που σε αναγκάζει να σταματήσεις. Τον Βώλακα, μέσα σε εκείνο το σχεδόν εξωπραγματικό τοπίο των γρανιτένιων βράχων. Τα Δυο Χωριά, τον Τριαντάρο, τον Αρνάδο, τη Στενή, τον Φαλατάδο, την Κώμη, την Καλλονή, την Ξινάρα, τον Κτικάδο, την Αγάπη.
Και συνεχίζεις. Γιατί η Τήνος δεν έχει δύο, τρία όμορφα χωριά. Έχει δεκάδες. Και το πρόβλημα τελικά είναι να αποφασίσεις ποιο είναι ομορφότερο. Κάθε χωριό έχει το δικό του σημείο αναφοράς. Μια πλατεία, μια εκκλησία, μια βρύση, ένα καφενείο. Έναν άνθρωπο που θα σου βγάλει έναν μεζέ χωρίς πολλά πολλά. Ένα μικρό εστιατόριο που μπορεί να μην εμφανιστεί ποτέ στις πρώτες προτάσεις του Google Maps και όμως θα φας καλύτερα από μέρη για τα οποία χρειάζεται να έχεις κλείσει τραπέζι έναν μήνα πριν.
Και πάνω απ’ όλα έχει ανθρώπους. Φιλόξενους πραγματικά, όχι επαγγελματικά. Ανθρώπους μαθημένους να παλεύουν με έναν δύσκολο τόπο. Με τον αέρα, την πέτρα, τη θάλασσα, τον χειμώνα. Ανθρώπους που μοιάζουν να έχουν κρατήσει μέσα τους κάτι από εκείνον τον πανάρχαιο νόμο του Ξένιου Δία: ο ξένος που φτάνει στον τόπο σου είναι φιλοξενούμενος.
Κι αυτό το νιώθεις. Μόνο που και φέτος νιώθεις και κάτι άλλο. Μιλάς με τον άνθρωπο στο καφενείο. Με εκείνον που έχει το εστιατόριο. Με τον επαγγελματία που περιμένει το καλοκαίρι για να μπορέσει να περάσει τον χειμώνα. Και ακούς: «Δεν είχε σεζόν φέτος».
Κοιτάς το ημερολόγιο και βλέπεις, μέσα Αυγούστου. Ρωτάς λίγο περισσότερο. Και έρχεται σχεδόν πάντα η ίδια κουβέντα: «Κάθε πέρσι και καλύτερα». Και τότε το ερώτημα είναι αναπόφευκτο. Τι φταίει; Τι δεν γίνεται σωστά σε ένα νησί που έχει σχεδόν τα πάντα;
Ίσως ένα σημαντικό κομμάτι της απάντησης να βρίσκεται στις τιμές. Γιατί κάποια στιγμή η Τήνος άρχισε να τιμολογεί τον εαυτό της σαν να αποφάσισε ότι πρέπει να γίνει κάτι άλλο.
Η διαμονή εκτοξεύθηκε. Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις ακολούθησαν. Οι τιμές των ακινήτων επίσης. Ακόμη και για μια απλή αγορά κατοικίας ή οικοπέδου συναντάς πλέον ποσά που σε κάνουν να αναρωτιέσαι αν κοιτάς Τήνο ή Καλντέρα.
Φυσικά, ο καθένας την περιουσία του την πουλά όσο θέλει. Δικαίωμά του. Η αγορά στο τέλος αποφασίζει. Όμως υπάρχει μια αντίφαση που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Δεν γίνεται να θέλουμε τιμές Μυκόνου και Πάρου και ταυτόχρονα να αναρωτιόμαστε γιατί η οικογένεια που κάποτε ερχόταν δέκα ή δεκαπέντε ημέρες, σήμερα έρχεται τέσσερις ή πέντε το πολύ.
Γιατί η Τήνος είναι, ή τουλάχιστον ήταν, ένα κατεξοχήν οικογενειακό νησί. Ένα νησί κοντινό στην Αθήνα. Ένα νησί στο οποίο μπορούσες να έρθεις και να μείνεις. Όχι απλώς να περάσεις. Να πάρεις το δωμάτιό σου, να γυρίσεις τα χωριά, να φας στα καφενεία, να ανακαλύψεις τις μικρές ταβέρνες, να γνωρίσεις τους ανθρώπους, να αγοράσεις τοπικά προϊόντα. Να ζήσεις το νησί. Και βέβαια να πας και στα πανηγύρια του.
Γιατί η Τήνος έχει εκπληκτικά πανηγύρια. Αυθεντικά, κυκλαδίτικα, όμορφα, με ολόκληρα χωριά να γίνονται μια παρέα. Αλλά ας μην κοροϊδευόμαστε. Ο επισκέπτης που θα έρθει για ένα πανηγύρι, θα χορέψει, θα πιει, θα φάει και την επομένη θα φύγει, δεν έχει την ίδια οικονομική επίδραση με μια οικογένεια που θα μείνει δέκα ημέρες.
Η δεύτερη θα πληρώσει δέκα διανυκτερεύσεις. Θα φάει δέκα βράδια. Θα πάρει καφέδες, πρωινά, προϊόντα. Θα βάλει βενζίνη. Θα επισκεφθεί χωριά. Θα ψωνίσει. Θα κινηθεί σε ολόκληρο το νησί.
Και κυρίως μπορεί να ξανάρθει. Γιατί αυτός ήταν πάντοτε ο μεγάλος πλούτος της Τήνου. Ο άνθρωπος που ξαναρχόταν. Όχι εκείνος που ήρθε μία φορά να τη φωτογραφίσει. Εκείνος που την αγάπησε και ίσως επιλέξει να επενδύσει και σε αυτήν.
Ακόμη και οι παραλίες της είναι… Τήνος. Πανέμορφες αλλά ζόρικες. Δεν είναι το νησί που ξυπνάς το πρωί, φοράς το μαγιό και θεωρείς δεδομένο ότι θα περάσεις οκτώ ώρες στην ίδια παραλία. Στην Τήνο πρώτα κοιτάς τον αέρα, μετά τη θάλασσα και μετά αποφασίζεις πού θα πας. Γιατί αν ο βοριάς έχει κέφια, η αμμοβολή παρέχεται δωρεάν και χωρίς ραντεβού. Τα beach bars λίγα. Οι παραλίες πολλές φορές δύσκολες. Το κύμα συχνό. Ο αέρας σχεδόν κομμάτι του τοπίου. Και λοιπόν; Αυτή είναι η Τήνος. Και ίσως αυτό είναι το μεγαλύτερο πλεονέκτημά της. Δεν χρειάζεται να γίνει Μύκονος. Δεν χρειάζεται να γίνει Πάρος. Δεν χρειάζεται να γίνει τίποτα άλλο.
Χρειάζεται ίσως να ξαναθυμηθεί τι ήταν πριν από δεκαπέντε χρόνια. Όχι στην ποιότητα. Όχι στη φιλοξενία. Όχι στην ομορφιά. Στο κόστος. Να μπορεί ξανά μια οικογένεια να πει «θα πάω δέκα μέρες στην Τήνο» χωρίς να χρειάζεται πρώτα να κάνει οικονομική μελέτη.
Γιατί όταν ένας προορισμός γίνεται τόσο ακριβός ώστε ο μέσος επισκέπτης να μπορεί να τον αντέξει μόνο για τρεις ή τέσσερις ημέρες, κάτι έχει χαθεί στη διαδρομή. Και όταν οι ίδιοι οι άνθρωποι του νησιού σού λένε μέσα στον Αύγουστο ότι «η σεζόν δεν βγήκε», τότε ίσως αξίζει να ακούσουμε λίγο περισσότερο αυτό που λένε.
Όχι για να κατηγορήσουμε κανέναν. Αλλά για να αναρωτηθούμε όλοι μαζί μήπως το μοντέλο χρειάζεται αλλαγή. Γιατί αν οι Τηνιακοί θέλουν ένα νησί ακριβό, με μικρότερες παραμονές και διαφορετικό κοινό, ασφαλώς και είναι δικαίωμά τους. Αν αυτό τους ικανοποιεί, εμείς πάμε πάσο.
Αν όμως η απογοήτευση που είδαμε στα μάτια τους ήταν πραγματική, αν το «κάθε πέρσι και καλύτερα» βγαίνει πράγματι από την καρδιά τους, τότε ίσως πρέπει να το δουν διαφορετικά.
Γιατί η Τήνος έχει ήδη κερδίσει το δυσκολότερο πράγμα στον τουρισμό: Έχει όνομα, έχει χαρακτήρα, έχει ιστορία, έχει ομορφιά και δεκάδες χωριά που μπορούν να κρατήσουν έναν επισκέπτη για εβδομάδες. Έχει γαστρονομία, πολιτισμό, πίστη, παράδοση. Και το βασικότερο, βρίσκεται μόνο δύο ώρες από την Αθήνα.
Έχει δηλαδή σχεδόν τα πάντα. Το μόνο που χρειάζεται είναι να προσέξει μήπως, προσπαθώντας να γίνει ακριβότερη, καταλήξει να γίνει απρόσιτη. Γιατί η Τήνος δεν έχει κανέναν λόγο να κοιτάζει τη Μύκονο και την Πάρο και να προσπαθεί να τις φτάσει. Ίσως θα ήταν χρησιμότερο να κοιτάξει τι συνέβη σε αυτά τα νησιά όταν η επιτυχία άρχισε να γίνεται υπερβολή και να δει πως είναι σήμερα…
Η Τήνος έχει ακόμη χρόνο. Και κυρίως έχει ακόμη αυτό που δύσκολα ξαναβρίσκεται όταν χαθεί: Την ψυχή της. Ας μην την κοστολογήσει τόσο ακριβά, ώστε στο τέλος να μην μπορεί κανείς να μείνει αρκετές ημέρες για να την ανακαλύψει γιατί όχι να γίνει και μόνιμος κάτοικος…
