Με την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου ασχολούμαστε με το κατ’ αρχήν μέτρο πρόληψης που είναι ο καθαρισμός των ιδιοκτησιών. Τι προβλέπει ο νέος νόμος.
Με την ευκαιρία της έναρξης της νέας αντιπυρικής περιόδου των Πρωτομαγιά, η WWF Ελλάς θυμίζει πως όσα γίνονται κάθε καλοκαίρι με τις δασικές πυρκαγιές και τις συνέπειες που έχουν στα οικοσυστήματα, την άγρια και την ανθρώπινη ζωή, όπως και στην υγεία μας δεν θα σταματήσουν, εφόσον η πρόληψη παραμένει ανεπαρκής.
Όσο ισχυρή και αν είναι η όποια επιχειρησιακή κινητοποίηση, στην οποία εστιάζει παραδοσιακά η κυβέρνηση, δημοσιεύοντας κάθε Μάιο εντυπωσιακούς αριθμούς εναερίων, πυροσβεστών και των όποιων άλλων μέσων καταστολής.
Η WWF Ελλάς τονίζει πως «η φετινή αντιπυρική περίοδος αποκτά ιδιαίτερη σημασία μιας και η Ελλάδα διαθέτει πλέον τον νόμο «Ενεργή Μάχη (ν. 5281/2026), ένα νέο θεσμικό πλαίσιο που επαναφέρει την πρόληψη στον πυρήνα της δασοπυροπροστασίας.
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα του νέου αυτού νόμου θα κριθεί αποκλειστικά από την ορθή και άμεση εφαρμογή του».
Ήλθε η ώρα της αλλαγής σε ό,τι αφορά τις πυρκαγιές;
Η Ελλάδα αποφάσισε, εν έτει 2026, να ψηφίσει το πρώτο νομοσχέδιο που αντιμετωπίζει τις δασικές πυρκαγιές, με τη σοβαρότητα και την υπευθυνότητα που τους αρμόζει.
Βέβαια, η ψήφιση είναι ένα πράγμα. Η εφαρμογή όσων αναφέρει το νομοσχέδιο είναι μια τελείως διαφορετική ιστορία και μάλλον αυτή που μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Εν πάση περιπτώσει, ο νόμος “Ενεργή Μάχη” περιλαμβάνει σειρά θεσμοθετήσεων, που γεφυρώνουν την επιστήμη με την επιχειρησιακή πράξη, ώστε να σταματήσουμε να κυνηγάμε τις φωτιές που την τελευταία διετία, μπαίνουν και στον αστικό ιστό.
Η πρόληψη εν τω μεταξύ, αρχίζει με τον καθαρισμό των ιδιοκτησιών.
Τι πρέπει να γνωρίζετε για τον καθαρισμό των ιδιοκτησιών
Ο υποχρεωτικός καθαρισμός των οικοπέδων και των ακάλυπτων χώρων “τρέχει” από την Πρωταπριλιά και βάσει του νόμου, θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 15/6.
Στις 25/4 δημοσιεύτηκε η Κοινή Υπουργική Απόφαση, για την προληπτική πυροπροστασία ιδιοκτησιών. Στις υποχρεώσεις είναι, μεταξύ άλλων, η αναγκαία απομάκρυνση κάθε εύφλεκτου υλικού, αλλά και την δήλωση των εργασιών καθαρισμού γίνεται στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών, έως τις 15 Ιουνίου.
Αναφέρονται φυσικά, και τα πρόστιμα για όσους δεν υποβάλλουν τη δήλωση ή/και δεν καθαρίσουν τις ιδιοκτησίες. Είναι
- 500 ευρώ εφόσον δεν έχει γίνει καθαρισμός και δήλωση.
- 100 ευρώ, εάν έχει γίνει καθαρισμός, αλλά δεν έχει γίνει δήλωση.
- 1 ευρώ ανά τετραγωνικό, για μη καθαρισμό -με ελάχιστο ποσό 200 ευρώ και ανώτατο όριο τα 2.000 ευρώ.
- 5.000 ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών, για υποβολή ψευδούς δήλωσης.
Εφόσον κάποιος δεν ασχοληθεί, θα υπάρξει αυτεπάγγελτος καθαρισμός από τον δήμο, με καταλογισμό δαπάνης -και πρόστιμο.
Στις υποχρεώσεις ανήκει η συντήρηση της ιδιοκτησίας, έως το τέλος της αντιπυρικής περιόδου (31/10).
Αλλάζει ο χρονικός ορίζοντας της υποχρέωσης του καθαρισμού ιδιοκτησιών
Το NEWS 24/7 επικοινώνησε με τον Νίκο Γεωργιάδη, υπεύθυνο χερσαίου προγράμματος στο WWF Ελλάς για να διευκρινίσει τι αλλάζει με την “Ενεργή Μάχη”, ως προς τον καθαρισμό ιδιοκτησιών.
«Σε ό,τι αφορά το χρονικό ορίζοντα, μέχρι πέρυσι ήταν πολύ πιο περιορισμένος, έως το Μάιο. Τώρα, πάει -σωστά- μέχρι τις 15 Ιουνίου, γιατί ουσιαστικά αν κάποιος καθαρίσει το οικόπεδο του τώρα, μπορεί σε έναν βροχερό Μάιο ή έναν βροχερό Ιούνιο να ξαναγίνει πράσινο.
Επιπρόσθετα, με το στενό όριο που είχε τεθεί προηγουμένως είχαμε και επηρεασμό της αστικής και περιαστικής βιοποικιλότητας μιας και όλοι οι καθαρισμοί αφορούσαν φυτά που μόλις είχαν ανθίσει, χωρίς ουσιαστικά να δίνουν τη δυνατότητα σε αυτά να ολοκληρώσουν όλον ή μεγάλο μέρος του κύκλου τους που βοηθά, εκτός από αυτά, πληθώρα ζώων, πρωτίστως εντόμων και κυρίως επικονιαστών, όπως οι μέλισσες.
Οπότε, έδωσαν μια παράταση, για το πότε είναι το deadline που έχεις ως δικαίωμα, για να καθαρίσεις το οικόπεδο σου».
«Για εμένα, θα ήταν ακόμα πιο ορθό να πηγαίνει και με βάση τις περιοχές, καθώς άλλο μήνα ξεραίνεται η βλάστηση στην Κρήτη και άλλον στον Έβρο».
«Εν πάση περιπτώσει, η προθεσμία έως τις 15/6 “πιάνει” όλη την Ελλάδα».
Ο νόμος είναι σαφής, όπως πολλοί νόμοι στην Ελλάδα, αλλά δεν τηρούνται, κυρίως γιατί δεν υπάρχει επαρκής έλεγχος αν τηρούνται τα μέτρα. Συνεπώς, ενδεχομένως να υπάρχουν πολλοί που θα δηλώσουν ότι καθάρισαν τις ιδιοκτησίες τους, δίχως να το έχουν κάνει.
«Μπορούν να το κάνουν αυτό, αλλά μπορεί να γίνει έλεγχο από την Πυροσβεστική ή τον δήμο -ούτως ή άλλως κάνουν κάποιους δειγματοληπτικούς ελέγχους. Σε αυτήν την περίπτωση, υπάρχουν κυρώσεις για ψευδή δήλωση».
Αν υποθέσουμε πως ορισμένοι δεν θα συμμορφωθούν, ό,τι και αν λέει ο νόμος από καθαρή αδιαφορία ή “ωχαδελφισμό”, παρεμβαίνει ο δήμος;
«Ναι. Βέβαια, Υυπάρχουν και “Αρτέμιδες Μάτσες” που μπορεί να ενημερώσουν σχετικά. Σε κάθε περίπτωση, η πρόληψη είναι μια συλλογική και ατομική υπόθεση. Δεν είναι μόνο της πολιτείας, ούτε μόνο του δήμου.
Αν εσύ έχεις ένα οικόπεδο, ο δήμος μπαίνει εφόσον αποδειχθεί ότι εσύ δεν μπορείς να το καθαρίσεις, είτε γιατί μένεις στην Αυστραλία, είτε γιατί δεν έχεις χρήματα, είτε για οποιονδήποτε άλλο λόγο. Από την στιγμή που είσαι στη χώρα και έχεις τις βασικές δυνατότητες να το καθαρίσεις, έστω και μόνος σου, πρέπει να το κάνεις».
Διαφορετικά υπάρχουν πρόστιμα για τους ιδιοκτήτες «αν τους βρουν, γιατί μπορεί να μην βρίσκεται και μετά θεωρητικά, καθαρίζει το οικόπεδο ο δήμος».
Η αλλαγή στην ηγεσία του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας
Ουσιαστικά, ο νόμος μας επιτρέπει να αισιοδοξούμε. Βέβαια, άλλο είναι ο νόμος και άλλο η εφαρμογή του. Τώρα, βέβαια έχουμε ένα θέμα με την παραίτηση του Γιάννη Κεφαλογιάννη, που προφανώς πάει τα πράγματα λίγο πίσω».
Ο βουλευτής Ρεθύμνου της ΝΔ παραιτήθηκε της βουλευτικής του ασυλίας, λόγω της εμπλοκής του ονόματος του στη δικογραφία του ΟΠΕΚΕΠΕ. Μετά τον ανασχηματισμό της κυβέρνησης, το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας ανέλαβε ο Ευάγγελος Τουρνάς, της μακράς πορείας στις Ένοπλες Δυνάμεις.
«Ήταν εκείνος που με τους συμβούλους του δρομολόγησαν κάποια πράγματα, τα οποία τώρα έχουν “παγώσει”. Ευελπιστούμε ότι η νέα ηγεσία θα κινήσει τις διαδικασίες και θα εφαρμοστεί ο νόμος».
Δεν θα γίνει δηλαδή, αυτό που έχει γίνει πάμπολλες φορές στο παρελθόν: να αρχίσουν τα πάντα από το μηδέν.
Oι αμεσες προτεραιότητες για τη φετινή αντιπυρική
Όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα της WWF, η «αλλαγή σελίδας στην αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών» που επιχειρείται με τον νέο νόμο «χρειάζεται χρόνο για να ολοκληρωθεί και να αποδώσει».
Υπάρχουν ωστόσο, συγκεκριμένες ενέργειες που μπορούν να δρομολογηθούν από φέτος «ώστε να επιταχυνθεί η εφαρμογή σημαντικών διατάξεων του νόμου που θα οδηγήσουν σταδιακά στην αποτελεσματικότερη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών και των επιπτώσεών τους».
- Ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας: «Άμεση σύσταση του μητρώου επικουρικών δυνάμεων πολιτικής προστασίας για την ενεργοποίηση πολιτών, κατοίκων και επαγγελματιών τοπικών κοινωνιών σε δράσεις πρόληψης και υποστήριξης του έργου του Πυροσβεστικού Σώματος».
- Αναβάθμιση του επιχειρησιακού έργου του ΠΣ: «Οργάνωση του γενικού επιχειρησιακού πλαισίου, μέσα στο οποίο λειτουργεί το Πυροσβεστικό Σώμα, με στόχο την ταχύτερη λήψη αποφάσεων, σαφείς ρόλους και τον καλύτερο συντονισμό στο πεδίο με την κατάρτιση κανόνων εμπλοκής, συστήματος διοίκησης περιστατικών και των περιφερειακών επιχειρησιακών κέντρων».
- Επιστημονική αξιολόγηση και αξιοποίηση μετεωρολογικών δεδομένων: «Ενεργοποίηση της Μονάδας Επιχειρησιακής Μετεωρολογίας (UNIT 7), ώστε να λειτουργήσει κατά την τρέχουσα αντιπυρική περίοδο και να υποβοηθήσει το έργο των επιχειρησιακών αξιωματικών στο πεδίο με αξιολόγηση και ανάλυση κρίσιμων πληροφοριών για την εξέλιξη περιστατικών δασικών πυρκαγιών».
- Πρόληψη μέσω καινοτόμων δράσεων: «Προώθηση της προδιαγεγραμμένης καύσης και της ελεγχόμενης βόσκησης, μέσω σύστασης τεχνικών ομάδων εργασίας για την έκδοση των απαραίτητων κοινών υπουργικών αποφάσεων εφαρμογής σε συνεργασία με σχετικούς επιστημονικούς φορείς».
- Περαιτέρω αξιοποίηση των εθελοντικών οργανώσεων του Μητρώου Πολιτικής Προστασίας: «Ξεκάθαρο πλαίσιο επίσημης κινητοποίησης και επιχειρησιακής εμπλοκής σε περιστατικά δασικών πυρκαγιών των εθελοντικών οργανώσεων δασοπυροπροστασίας, με στόχο την ακόμα μεγαλύτερη, ασφαλέστερη και πιο οργανωμένη αξιοποίησή τους».
- Πρόληψη σε επίπεδο Δήμων: «Άμεση σύνταξη προδιαγραφών για την κατάρτιση ειδικών σχεδίων πρόληψης, ώστε οι Δήμοι να σχεδιάζουν και να υλοποιούν αποτελεσματικά δράσεις πρόληψης».
Αξιολόγηση και παραγωγή νέας γνώσης για βελτίωση του μηχανισμού δασοπυροπροστασίας: «Σύσταση των σχετικών επιτροπών επιστημονικής αξιολόγησης των δασικών πυρκαγιών και αποτίμησης της αντιπυρικής περιόδου, ώστε μόλις αυτή ολοκληρωθεί να εξαχθούν σύντομα χρήσιμα συμπεράσματα και διδάγματα που θα συμβάλλουν στη συνολική βελτίωση του μηχανισμού για τα επόμενα χρόνια».
Ο κύριος Γεωργιάδης κατέληξε στο ότι «η αποτελεσματική προστασία των δασών δεν αρχίζει όταν εμφανιστεί ο πρώτος καπνός. Ξεκινά μήνες πριν, με καθαρούς στόχους, συνεχή προετοιμασία, χρηματοδότηση της πρόληψης και συνεργασία κράτους, επιστημονικής κοινότητας, αυτοδιοίκησης, εθελοντών και τοπικών κοινωνιών.
Η φετινή αντιπυρική περίοδος αποτελεί κρίσιμο τεστ για τη μετάβαση σε μια σύγχρονη και ολοκληρωμένη πολιτική πρόληψης και διαχείρισης κινδύνου που θα αξιολογεί και θα παράγει νέα γνώση για να βελτιώνει διαρκώς το σύστημα δασοπροστασίας στη χώρα μας».
