Αμυδρά επαναλαμβανόμενα σήματα που καταγράφηκαν από ραδιοτηλεσκόπιο στη Νότια Αφρική είναι τα πρώτα ραδιοκύματα που προέρχονται επιβεβαιωμένα από έναν μακρινό εξωπλανήτη -όμως όχι, δεν πρόκειται για εξωγήινους.
Ερευνητές του Χάρβαρντ και του Πανεπιστημίου του Όρεγκον υποστηρίζουν ότι ανίχνευσαν ραδιοεκπομπές στον πλανήτη Βήτα Οκτίβαντος b, τον δεύτερο από τους τρεις εξωπλανήτες που έχουν ανακαλυφθεί γύρω από το άστρο Βήτα Οκρίβαντος (Beta Pectoris), σε απόσταση 64 ετών φωτός από τη Γη.
Ραδιοκύματα που προέρχονται από άλλα πλανητικά συστήματα είχαν ανιχνευθεί και στο παρελθόν, αυτή όμως είναι η πρώτη φορά που ένας εξωπλανήτης αναγνωρίζεται ως πηγή, λένε οι ερευνητές.
Σύμφωνα με τη μελέτη τους, η οποία δεν έχει υποβληθεί σε ανεξάρτητο έλεγχο αλλά παρουσιάζεται ως προδημοσίευση στο αποθετήρio arXiv, οι ραδιοεκπομπές προέρχονται πιθανότατα από το σέλας που καλύπτει τους πόλους του εξωπλανήτη.
Το σέλας οφείλεται σε φορτισμένα σωματίδια –κυρίως πρωτόνια- που ακολουθούν το μαγνητικό πεδίο του πλανήτη και καταλήγουν στους πόλους, όπου αλληλεπιδρούν με το μαγνητικό πεδίο και παράγουν λάμψεις. Καθώς επιταχύνονται, τα σωματίδια αυτά εκπέμπουν ηλεκτρομαγνητικά κύματα στο φάσμα των ραδιοκυμάτων.
Οι πλανήτες του Βήτα Οκρίβαντος είναι από τους λίγους που έχουν απεικονιστεί άμεσα. H εικόνα προέρχεται από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb (NASA)
Οι ραδιοεκπομπές καταγράφηκαν από τη συστοιχία ραδιοτηλεσκοπίων MeerKAT (κεντρική εικόνα) στη Νότια Αφρική. Αρχικά, οι ερευνητές δεν γνώριζαν αν τα σήματα προέρχονταν από κάποιο πλανήτη ή το ίδιο το άστρο του Βήτα Οκρίβαντος, προσδιόρισαν όμως την πηγή τους συγκρίνοντας τον χάρτη των ραδιοεκπομπών με τις θέσεις μακρινών κβάζαρ που λειτούργησαν έτσι ως σταθεροί δείκτες.
«Αναφέρουμε την πρώτη άμεση ανίχνευση ραδιοεκπομπής από σέλας σε εξωπλανήτη, τον γιγάντιο πλανήτη Βήτα Οκρίβαντος b, με τη χρήση της συστοιχίας MeerKAT» γράφουν οι ερευνητές.
Όπως και οι δύο άλλοι πλανήτες του συστήματος, ο Βήτα Οκρίβαντος b είναι ένας γίγαντας από αέριο, λίγο μεγαλύτερος από τον Δία.
Με βάση την ανάλυση των σημάτων, οι ερευνητές υπολογίζουν μάλιστα ότι το μαγνητικό πεδίο του πλανήτη είναι ισχυρότερο από του Δία, τουλάχιστον 1.250 gauss στο σημείο από όπου προήλθαν οι ραδιοεκπομπές.
«Πρόκειται για την πρώτη άμεση μέτρηση της έντασης του μαγνητικού πεδίου ενός εξωπλανήτη» γράφει η ομάδα.
Σημειώνει επίσης ότι το αποτέλεσμα συμφωνεί με τις θεωρητικές προβλέψεις για την ένταση των μαγνητικών πεδίων που δημιουργούνται από νεαρούς γιγάντιους πλανήτες από αέριο.
Το σύστημα του Βήτα Οκρίβαντος είναι πράγματι πολύ νεαρό, μόλις 23 εκατομμυρίων ετών. Το άστρο περιβάλλεται ακόμα από ένα σύννεφο συντριμμιών που θα μπορούσαν αργότερα να συμπυκνωθούν και να σχηματίσουν μικρότερους, βραχώδεις πλανήτες.
Λόγω του μεγάλου μεγέθους και της μικρής απόστασης της Γης, το Βήτα Οκρίβαντος είναι ένα καλά μελετημένο άστρο και έχει μάλιστα μια ιδιαίτερη θέση στην ιστορία της αστρονομίας.
Το 1984, έγινε το πρώτο άστρο γύρω από το οποίο απεικονίστηκε άμεσα ένας δίσκος σκόνης και θραυσμάτων, μια εικόνα που προσέφερε τις πρώτες ενδείξεις για τον σχηματισμό εξωπλανητών.
