Δεν ξέρω αν έχεις δοκιμάσει ποτέ να καταθέσεις στα social media, άποψη αντίθετη από την επικρατούσα. Διαπιστώνεις πως πλήθος κόσμου αντιδρά με τόσο επιθετικό τρόπο, που… ίσως και να μην επιστράτευε αν έβριζες την άμεση οικογένεια τους.
Σαν να ενεργοποιείται το alert και ξαφνικά πλήθος χρηστών καταφέρονται εναντίον σου. Δεν τα “βάζουν” μόνο με την άποψη σου, αλλά με ό,τι σε αφορά. Από την εμφάνιση σου (βάσει των φωτογραφιών που έχεις δημοσιεύσει στο όποιο social platform γίνεται… η συζήτηση) έως τον χαρακτήρα σου, μολονότι δεν έχουν ιδέα επ’ αυτού.
Τους αρκεί ότι δεν είσαι μαζί τους. Άρα, είσαι εναντίον τους.
Και εν πάση περιπτώσει ποιος/ποια είσαι εσύ, να πας αντίθετα στο ρεύμα;
Κάπως έτσι, παρατηρούνται ουκ ολίγα φαινόμενα αποκτήνωσης, σε περιστατικά όπως δολοφονίες ανθρώπων, με τελευταίο περιστατικό αυτό της Μυρτώς, από την Κεφαλλονιά.
Πώς παραδώσαμε την κρίση μας στα social media
H Aγνή Μαριακάκη, κλινική ψυχολόγος και κλινική ερευνήτρια εξηγεί στο Pop Science το ντόμινο που μας οδηγεί τελικά, στην απώλεια της αυτόνομης σκέψης.
«Η υπέρτατη δεξιότητα ενός ανθρώπου είναι τα κριτήρια και οι αξίες μας. Η αιτία πίσω από αυτό, είναι η διαρκής έκθεση σε μια διάρροια άχρηστων και επιφανειακών, εκμαυλιστικών πληροφοριών, από τα κοινωνικά δίκτυα.
Όταν βομβαρδιζόμαστε από επιφανειακές πληροφορίες, έχουμε σταματήσει πια να έχουμε την υπέρτατη δεξιότητα της ανθρωπιάς που είναι η κρίση.
Και τι είναι η κρίση; Η ικανότητα που έχει ένας άνθρωπος, αφενός να διασταυρώνει τις πληροφορίες, αφετέρου να αναστοχάζεται.
Εμείς δεν κάνουμε ούτε το ένα, ούτε το άλλο, ούτε διασταυρώνουμε τις πληροφορίες. Δεν σταματάμε ένα λεπτό να πούμε “τι είπα και γιατί είπα ό,τι είπα;”. Αυτό που επικράτησε, στην περίπτωση της Μυρτώς, είναι η ευκολία μας, η ηθική μας ανωτερότητα».
«Σε μια τραγωδία ο εγκέφαλος μας προσπαθεί να βρει ένα “λάθος”»
Όπως λέει η κυρία Μαριακάκη, όταν εστιάζουμε σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά (πχ εμφάνιση, συμπεριφορά) που κρίνονται από το “λαϊκό δικαστήριο” ως ακραία ή ως “μη φυσιολογικά” «εξασφαλίζουμε την απόσταση μας από το θύμα και άρα την απόσταση μας, από το να πάθουμε ό,τι κι εκείνο.
Όμως, η πραγματικότητα είναι διαφορετική: η βία δεν είναι αποτέλεσμα των επιλογών του θύματος, αλλά της απόφασης του θύτη και το τυχαίο, το απρόβλεπτο δεν κοιτάει ειδικά χαρακτηριστικά.
Σε μια τραγωδία, ο εγκέφαλος μας προσπαθεί να βρει ένα “λάθος” στη συμπεριφορά του θύματος, ώστε να ηρεμήσουμε και να νιώσουμε ασφαλείς, ότι ελέγχουμε τη μοίρα μας με τις επιλογές μας.
Στην πραγματικότητα, η βία μπορεί να είναι αυθαίρετη».
Σκέψου πριν σηκώσεις το δάχτυλο
Το αποτέλεσμα της τακτικής μας (να ακολουθούμε τη μάζα) είναι να γινόμαστε επικριτικοί, ώστε να προστατεύσουμε τη δική μας ψυχική ισορροπία, παρ’ ότι “τιμωρούμε” θύματα, για δεύτερη φορά.
«Υποδεχόμαστε τόση πολλή πληροφορία ώστε ο σκληρός μας δίσκος στον εγκέφαλο δεν έχει χώρο για να κάνουμε δικές μας αυτόνομες σκέψεις» λέει η κυρία Μαριακάκη, επισημαίνοντας την ανάγκη να ξαναβρούμε ουσιαστικά τον εαυτό μας.
«Το δεύτερο που θα μας επιστρέψει στα εργοστάσια, στις εργοστασιακές μας ρυθμίσεις, είναι αυτό που θα ονόμαζε συμπόνια. Ας σκεφτόμαστε διπλά, πριν σηκώσουμε το δάχτυλο να δείξουμε τον οποιοδήποτε.
Προτού εκφέρω μια κρίση, είναι χρήσιμο να κάνω μια επίσκεψη στην αιτία, να καταλάβω πρώτα το “γιατί”, καθώς αυτό θα συνεισφέρει στην ικανότητά μου να έχω κρίση, να παραμένω άνθρωπος που συμπονά.
Μόνοι οι άνθρωποι που μπορούν να συμπονούν κάνουν τον κόσμο καλύτερο. Αυτοί που επικρίνουν, τον κάνουν χειρότερο.
Η επίκριση είναι ένα μικρόβιο που το διασπείρεις και δημιουργεί ηθικές πανδημίες, του κάκιστου είδους. Μόνο η συμπόνια είναι αυτή που θα με βάλει στη δράση να προσφέρω κάτι καλό στον συνάνθρωπο μου».
