Η A24, ένα κινηματογραφικό στούντιο που τολμάει και προκαλεί με κάθε τίτλο που φέρνει στις σκοτεινές αίθουσες, χαρτογραφεί τη μυσταγωγία του κινηματογραφικού σεξ σε μια έκδοση που ήδη αναπαράγεται ως ένα αντικείμενο του πόθου για βιβλιόφιλους αλλά και σινεφίλ. Ο συγχρονισμός είναι ιδανικός.
Η σύγχρονη ποπ κουλτούρα μοιάζει να διανύει μια περίοδο αισθησιακής αναγέννησης, ενός ιδιότυπου «νεο-αισθησιασμού» που επαναφέρει στο προσκήνιο το πάθος -ίσως κόντρα στο νεοπουριτανικό αφήγημα που επιβάλλει η MAGA λεγεώνα.
Από τις υπαινικτικές, γεμάτες κομψότητα ερωτικές συναντήσεις του Μπρίτζερτον στους δαιδαλώδεις κήπους της βρετανικής υπαίθρου, μέχρι την ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα του Heated Rivalry -της καναδικής σειράς για το μυστικό ομοερωτικό πάθος ανάμεσα σε δύο νεαρούς σταρ του χόκεϊ που εξελίχθηκε ραγδαία σε παγκόσμιο φαινόμενο- ή τον αργό ερωτισμό του Off Campus – της σειράς που φέρνει περισσότερο χόκεϊ, περισσότερο σεξ και πιο πολλές, ετεροφυλόφιλες αυτή τη φορά ήδονες- στην πλατφόρμα του Amazon, το κοινό μοιάζει να αναζητά ξανά μαθήματα σάρκας στην οθόνη.
Μέσα σε αυτό το πολιτισμικό τοπίο, η κυκλοφορία του νέου βιβλίου της A24, με τίτλο In the Mood? (Έχεις όρεξη;), φαντάζει πιο επίκαιρη από ποτέ ως μια εκλεκτικά επιμελημένη χαρτογράφηση των πιο αισθησιακών ταινιών των τελευταίων δεκαετιών.
Απορρίπτοντας μια στείρα χρονολογική παράθεση, οι δημιουργοί επιλέγουν να ταξινομήσουν το υλικό τους σε σαγηνευτικές θεματικές ενότητες, όπως Φλερτ και Προκαταρκτικά, Σεξουαλικές Αφυπνίσεις και Απόλυτο Φετίχ.
Η ανθολογία εκτείνεται από εμπορικές επιτυχίες όπως τα Cruel Intentions (Ερωτικά Παιχνίδια) και Casino Royale (ναι, του Μποντ, Τζέιμς Μποντ), μέχρι arthouse δημιουργήματα σαν το γαλλικό Théo & Hugo (Τεό και Ουγκό) του 2016, χωρίς να παραλείπει φιλμ που ταυτίστηκαν με τον ερωτισμό λόγω της θορυβώδους εμπορικής τους αποτυχίας, όπως το διαβόητο Showgirls.
Όπως επισημαίνει στο περιοδικό Vanity Fair η επιμελήτρια της έκδοσης και καθηγήτρια κινηματογραφικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο Βrown, Βερόνικα Φιτζπάτρικ, η πρόσκληση για την παρακολούθηση μιας ταινίας κρύβει ανέκαθεν έναν βαθύτερο κώδικα επικοινωνίας.
«Το ‘θέλεις να δούμε μια ταινία;’ αποτελεί έναν παγκοσμίως εννοούμενο κώδικα, στα χνάρια του Netflix and chill, αλλά με έναν τρόπο λιγότερο κοινότοπο. Θα ήθελα να πιστεύω ότι το βιβλίο λειτουργεί σε πολλά επίπεδα. Ένα από αυτά είναι να λειτουργήσει ως ένας πιθανός δείκτης ή ένας κατάλογος πραγμάτων που ίσως επιθυμείτε να παρακολουθήσετε, είτε μόνοι σας είτε με κάποιον, ξεχωριστό σε εσάς, άνθρωπο».
Άγιος πόθος
Η ερευνητική διαδρομή για τη Φιτζπάτρικ και τη βοηθό επιμέλειας, Ελίσα Σου, υπήρξε μια γοητευτική αναδρομή στην ιστορία της έβδομης τέχνης. Ένα ταξίδι στην έβδομη τέχνη που απαιτούσε συχνά την αποστασιοποίηση από τη νοσταλγία.
Η διαδικασία περιελάμβανε την εκ νέου θέαση πολλών ταινιών, ώστε να διαπιστωθεί αν η αισθησιακή τους δυναμική παραμένει ζωντανή στο παρόν ή αν αποτελούσε απλώς μια εξιδανικευμένη μνήμη μιας άλλης, άγουρης, εφηβικής ηλικίας. Άλλωστε δεν μπορεί να υπάρξει σαφής ορισμός τι σημαίνει ερωτική ταινία, το σεξ και ό,τι πυροδοτεί τον πόθο μέσα μας είναι μια βαθιά υποκειμενική υπόθεση.
«Όταν ανατρέχεις σε πράγματα που υπήρξαν διδακτικά ερωτικά για σένα σε νεαρή ηλικία, οπότε και διαμορφωτικά, συνειδητοποιείς ότι δεν αποτελούν όλα απαραίτητα θετικές αναπαραστάσεις ή κάτι στο οποίο εξ ορισμού προσβλέπεις. Έτσι, θελήσαμε να δημιουργήσουμε χώρο και για διαφορετικά είδη συναισθημάτων, όπως η ντροπή» εξηγεί η Φιτζπάτρικ για τη φιλοσοφία πίσω από τις επιλογές τους.
Το ντουέτο απέφυγε ταινίες που, αν και διέθεταν πληθώρα γυμνών σκηνών, στερούνταν αισθησιασμού. Όταν δε η συζήτηση στράφηκε στα πρόσωπα που ενσαρκώνουν την απόλυτη ερωτική αύρα στην οθόνη, οι δύο curators συμφώνησαν αυθόρμητα. Ο Τζέιμς Σπέιντερ και η Ζιλιέτ Μπινός ανακηρύχθηκαν ως οι «άγιοι προστάτες της διαστροφής» του βιβλίου.
«Ο Τζέιμς Σπέιντερ είναι το σύμβολο του σεξ για τη σκεπτόμενη γυναίκα. Μοιάζει ταυτόχρονα ακίνδυνος και επικίνδυνος, αλλά την ίδια στιγμή κάτι μέσα του τον στοιχειώνει» λέει η Φιτζπάτρικ για τον ηθοποιό των Pretty in Pink (Η κουκλίτσα με τα ροζ), Sex, Lies, and Videotape (Σεξ, ψέματα και βιντεοταινίες), White Palace (Εραστές χωρίς όρια) και το εμβληματικό Crash του Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ.
Γαλλικό φιλί και το σκοτάδι
Μελετώντας τις κινηματογραφικές περιόδους, οι συγγραφείς διέκριναν μια ιδιαίτερα πλούσια παραγωγή γαλλικών αισθησιακών παραγωγών κατά τη δεκαετία του ’70 (Emmanuelle, Story of O και Bilitis), ενώ η Φιτζπάτρικ στρέφει το βλέμμα και στη δεκαετία του ’30, μια εποχή ελευθερίας προτού το Χόλιγουντ εγκλωβιστεί στους αυστηρούς κανόνες της αυτολογοκρισίας.
Αντιθέτως, η δεκαετία του ’50, η σκληρή εποχή του Μακαρθισμού, αποδείχθηκε η πιο συντηρητική και ελεγχόμενη περίοδος στην ιστορία του αμερικανικού σινεμά. Ακόμα και τότε, όμως, υπήρξαν δημιουργήματα που κατάφεραν να προσπεράσουν τους λογοκριτές, με τη Φιτζπάτρικ να ξεχωρίζει το Baby Doll (Η Φωνή του Πόθου) του Ελία Καζάν σε σενάριο Τένεσι Ουίλιαμς.
«Με αποπλάνησε. Δεν μπορούσα να πιστέψω πόσο απροκάλυπτα ερωτική, αλλά και πόσο φετιχιστική είναι αυτή η ταινία. Είναι πραγματικά αλλόκοτη» είπε για την ταινία που υπέστη λογοκρισία κατά την προβολή της λόγω του έντονου για την εποχή σεξουαλικού της ύφους -θέματα όπως η διαστροφή, η μοιχεία, η παρθενιά κι η εν μέρει παιδοφιλία, εφόσον η ηρωίδα της ταινίας ήταν 19 χρονών, ήταν αμφιλεγόμενα.
Η Λεγεώνα της Κοσμιότητας καταδίκασε την ταινία χαρακτηρίζοντάς την ανήθικη και μέλη της καθολικής εκκλησίας υποστήριξαν ότι το φιλμ «μπορεί να διαφθείρει όποιον το παρακολουθήσει».
Την ίδια στιγμή το περιοδικό Time αποκάλεσε την ταινία «ό,τι πιο βρόμικο έχει προβληθεί ποτέ στις ΗΠΑ» ενώ 20 εκατομμύρια καθολικοί διαδήλωσαν ώστε να απαγορευτεί η προβολή της. Οι καταιγιστικές αντιδράσεις έφεραν και το πρώτο μποϊκοτάζ που έγινε ποτέ σε ταινία παραγωγής μεγάλου αμερικανικού στούντιο.
Οι επιμελήτριες της έκδοσης υπογραμμίζουν τον καθοριστικό ρόλο που έπαιζε (από πάντα και για πάντα) η προσωπικότητα των ηθοποιών.
Ο Πολ Νιούμαν, για παράδειγμα, «μετέφερε στην οθόνη μια σεξουαλική ενέργεια, μια ζωώδη γοητεία που συχνά δεν αποτυπωνόταν καν στο σενάριο, αλλά αναδεικνυόταν μέσα από την ερμηνεία του, παραμένοντας συγκλονιστικά ελκυστικός ακόμα και σε μεγαλύτερη ηλικία».
Αργότερα, η δεκαετία του ’90 έφερε την έκρηξη των ερωτικών θρίλερ και του ανεξάρτητου σινεμά, με ταινίες όπως τα λεσβιακά Bound (Παγιδευμένη) και The Watermelon Woman να διευρύνουν τα μέχρι τότε όρια του επιτρεπτού.
Ποια είναι η πιο ερωτική ταινία όλων;
Στο αναπόφευκτο δίλημμα για την κορυφαία ερωτική ταινία στην ιστορία του κινηματογράφου, οι απόψεις των δύο επιμελητριών αποκλίνουν δημιουργικά, φωτίζοντας δύο διαφορετικές πτυχές του πάθους.
Για τη Φιτζπάτρικ, τα πρωτεία ανήκουν αδιαμφισβήτητα στο Sex, Lies, and Videotape (Σεξ, Ψέματα και Βιντεοταινίς). «Υπάρχει μια στιγμή σε αυτή την ταινία όπου ο Τζέιμς Σπέιντερ λέει: “Αυτό δεν έπρεπε να συμβεί”. Και αισθάνομαι ότι αυτή η φράση συμπυκνώνει τον πυρήνα του ερωτισμού για μένα. Η πιθανότητα να παρασυρθείς από το απροσδόκητο, να αιφνιδιαστείς από μια βαθιά σύνδεση με κάποιον ή με κάτι».
Η Ελίσα Σου πάλι δεν μπορεί παρά να ξεχωρίσει το American Gigolo (Επάγγελμα: Ζιγκολό), ως ένα επαναστατικό δείγμα γραφής. «Θεωρώ ότι είναι μία από τις πρώτες ταινίες που ενσωματώνουν με τόσο ξεκάθαρο τρόπο το γυναικείο βλέμμα (σσ. female gaze). Ο Ρίτσαρντ Γκιρ, ακόμα και όταν απλώς οδηγεί το αυτοκίνητο, εκπέμπει κάτι το καθηλωτικό. Επιπλέον, υπάρχει διάχυτο το στοιχείο της ντροπής. Ναι, νομίζω ότι είναι δικαιωματικά η πιο ερωτική ταινία όλων».
