Η αποκάλυψη για επιστολή με λεπτομερείς πίνακες κλεισίματος καταστημάτων στα ΕΛΤΑ άναψε φωτιά — και ξαναέφερε στην επιφάνεια μια σειρά από προκλητικές πολιτικές επιλογές και δημόσιες παρεμβάσεις του αντιπροέδρου της κυβέρνησης. Η κοινή γνώμη δικαιούται να μάθει: τι ήξερε, πότε το ήξερε και γιατί δεν υπήρξε έγκαιρος πολιτικός έλεγχος;
Η παραίτηση του διευθύνοντος συμβούλου των ΕΛΤΑ, Γρηγόρη Σκλήκα, μετά το σχέδιο που προέβλεπε το κλείσιμο 204 καταστημάτων, δεν ήταν ένα μεμονωμένο γεγονός· ήταν η κορυφή ενός παγόβουνου. Το δημοσίευμα της «Εφημερίδας των Συντακτών» ανέδειξε ότι στις 10 Οκτωβρίου εστάλη στον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης επιστολή η οποία —σύμφωνα με το ρεπορτάζ— περιείχε αναλυτικούς πίνακες ανά νομό με τον ακριβή αριθμό των καταστημάτων που θα έκλειναν. Η εξέλιξη προκάλεσε πολιτικό σεισμό: γιατί, αν η επιστολή υπήρχε και περιείχε τέτοια στοιχεία, ο αρμόδιος πολιτικός οφείλει να έχει σαφή εικόνα και να αναλάβει την πολιτική ευθύνη.
Ο κ. Χατζηδάκης επιμένει ότι «δεν γνώριζε» για το κλείσιμο «συγκεκριμένων καταστημάτων», αναγνωρίζει όμως ότι υπήρξε ηλεκτρονική αλληλογραφία που, όπως λέει, δεν προσδιόριζε ονόματα καταστημάτων. Η αντίδραση της αντιπολίτευσης (ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ κ.ά.) ήταν άμεση: κάνουν λόγο για «κραυγαλέες αντιφάσεις», για ανάγκη κοινοβουλευτικού ελέγχου και για αποζητούμενη πολιτική λογοδοσία — όχι επικοινωνιακές «στεγνές» διευκρινίσεις.
Αυτό όμως που κάνει την υπόθεση επικίνδυνη για την κυβέρνηση δεν είναι μόνο το ίδιο το σχέδιο αλλά το πολιτικό μοτίβο: επανειλημμένες φορές ο κ. Χατζηδάκης έχει βρεθεί στο επίκεντρο αντιπαραθέσεων για πολιτικές που προκάλεσαν ισχυρές αντιδράσεις, για χειρισμούς που κρίθηκαν ανεπαρκείς ή προβληματικοί και για δηλώσεις που πυροδότησαν διαμάχες. Παραδείγματα από το πρόσφατο παρελθόν που αξίζει να υπενθυμιστούν (και να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο αξιολόγησης της ευθύνης):
• Εργασιακός νόμος / delivery — δημόσιες αντιπαραθέσεις (2021): Οι ρυθμίσεις για την αγορά εργασίας και οι διατάξεις που αφορούσαν την προστασία εργαζομένων στις πλατφόρμες παραδόσεων προκάλεσαν έντονες αντιπαραθέσεις. Ο ίδιος ο υπουργός υπήρξε στο επίκεντρο δημόσιων προκλήσεων και αντιπαραθέσεων για το περιεχόμενο του νόμου και τις επιπτώσεις του στις εργασιακές σχέσεις.
• Προβλήματα διαχείρισης σε φορείς/επιχειρήσεις του δημοσίου — καταγγελίες & αντιδράσεις (2025): Σε σειρά θεμάτων —όπως η διαχείριση οργανισμών του δημόσιου τομέα— έχουν προκύψει καταγγελίες περί κακοτεχνιών, λανθασμένων επιλογών ή ανεπαρκούς σχεδιασμού, που οδήγησαν σε πολιτική κριτική και απαίτηση για εξηγήσεις. Το πρόσφατο ζήτημα με την πρόθεση συγχώνευσης/κατάργησης δομών (π.χ. σχετικές αναφορές για ΟΠΕΚΕΠΕ) είναι χαρακτηριστικό.
• Επιτελική αμηχανία στο κυβερνητικό στρατόπεδο: Η δημόσια «μεταβίβαση ευθυνών» στο Υπερταμείο και οι αιχμές μεταξύ υπουργών —που βλέπουμε και τώρα με δημόσιες αντιπαραθέσεις— δείχνουν έλλειμμα συντονισμού σε κρίσιμα θέματα εθνικού ενδιαφέροντος. Όταν οι αποφάσεις που αλλάζουν το τοπίο υπηρεσιών (όπως τα ΕΛΤΑ) φτάνουν στη φάση υλοποίησης χωρίς ξεκάθαρη πολιτική εξήγηση, το πολιτικό κόστος μετατρέπεται σε κρίση εμπιστοσύνης.
Από πολιτική άποψη υπάρχουν δύο ερωτήματα που δεν επιδέχονται διφορούμενης απάντησης:
-
Τι ήξερε και πότε το ήξερε ο αντιπρόεδρος; Αν υπήρξε επιστολή στις 10 Οκτωβρίου με πίνακες, ποιος την απέστειλε, ποιος την διάβασε επίσημα και ποια βήματα ακολούθησαν; Η απλή παραδοχή ύπαρξης «ηλεκτρονικής αλληλογραφίας» δεν αρκεί.
-
Υπήρξε πολιτικός σχεδιασμός για μέτρα μεταρρύθμισης ή απλώς επιχειρήθηκε μία τεχνοκρατική «κοπή κόστους» με κοινωνικό κόστος; Η διαφορά είναι κρίσιμη: η πρώτη περίπτωση απαιτεί δημόσιο διάλογο, τεκμηρίωση και κοινωνικά αντίμετρα· η δεύτερη επιβαρύνει το Πολιτικό Σύστημα και τις τοπικές κοινωνίες χωρίς επαρκή τεκμηρίωση.
Στην πολιτική γλώσσα αυτό που ζητείται συχνά με μία λέξη είναι λογοδοσία. Η λογοδοσία μπορεί να πάρει πολλές μορφές: δημόσιες εξηγήσεις, κοινοβουλευτικές συνεδριάσεις με παρουσία όλων των εμπλεκόμενων υπουργών και στελεχών, λεπτομερής δημοσιοποίηση των στοιχείων της απόφασης, ακόμα και πολιτική αποχώρηση — αν προκύψει ότι ο πολιτικός που δηλώνει αρμόδιος είτε γνώριζε και απέκρυψε είτε δεν γνώριζε επειδή απέτυχε στον έλεγχο των αρμοδιοτήτων του.
Συμπέρασμα — Και τώρα τι;
Η δημοσίευση της επιστολής και η παραίτηση του Σκλήκα ανοίγουν ένα ξεκάθαρο πολιτικό κεφάλαιο: απαιτείται πλήρης διαφάνεια. Ο κ. Χατζηδάκης οφείλει να ενημερώσει με έγγραφα και ημερομηνίες τι περιείχε η αλληλογραφία που αναφέρθηκε, σε ποιους κοινοποιήθηκε και ποιες ενέργειες ακολούθησαν. Αν οι απαντήσεις δεν πείσουν —και ειδικά αν προκύψει ότι υπήρξε πρόθεση εφαρμογής μέτρων χωρίς κοινωνικό σχέδιο και επαρκή ενημέρωση— τότε το πολιτικό βάρος θα πρέπει να έχει συνέπειες: πολιτική αποζημίωση της κοινωνίας με πράξεις, όχι μόνο λόγια.
ΜΑΡΚΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ
