Ο κουμπαράς των παιδιών, το δίκαιο και το ρίσκο

Το μέτρο έχει ως εξής: μέσα στα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση του παιδιού οι γονείς μπορούν να ανοίξουν ειδικό λογαριασμό. Για ό,τι βάζουν οι ίδιοι, έως 1.200 ευρώ τον χρόνο, το κράτος βάζει ισόποσο ποσό. Το κεφάλαιο μένει κλειδωμένο μέχρι τα 18. Ο Μητσοτάκης είπε ότι με 100 ευρώ τον μήνα από τους γονείς, το παιδί μπορεί να φτάσει στα 18 με πάνω από 60.000 ευρώ, προφανώς συνυπολογίζοντας τις επενδυτικές αποδόσεις.

Στα παραδείγματα που έδωσε το υπουργείο Οικονομικών περιλαμβάνεται και ένα με απόδοση 7% ετησίως. Εδώ υπάρχει ένα θέμα: για να διεκδικείς απόδοση 7% ετησίως, πρέπει να αναλάβεις και κάποιο σημαντικό ρίσκο. Και αυτό το ρίσκο αφορά τις αποταμιεύσεις οικογενειών. Και ναι, οι γονείς θα μπορούν να επιλέξουν επενδυτικό προϊόν εγκεκριμένο από την Τράπεζα της Ελλάδας. Αλλά τι ξέρουν οι γονείς από επενδύσεις; Η απόδοση 3% βολεύεται με τοποθετήσεις σε κρατικούς τίτλους. Το 5% και το 7% που έφερε ως παράδειγμα το υπουργείο, έχουν το ρίσκο τους. Από την άλλη, βέβαια, όσο και αν ακούγεται κάπως αστείο στους καιρούς μας, η ανάπτυξη επενδυτικής κουλτούρας, έστω με πολύ μικρό κεφάλαιο, δεν είναι κάτι κακό.

Είναι σωστό μέτρο; Είναι χρήσιμο. Δεν πρόκειται για ένα επίδομα που θα καταναλωθεί αμέσως. Το κράτος επιδοτεί την αποταμίευση και τη δημιουργία κεφαλαίου, όχι την κατανάλωση. Ουσιαστικά η οικογένεια ξεκινά με άμεση απόδοση 100% πριν καν υπολογιστεί η μακροχρόνια επενδυτική απόδοση. Αυτό είναι εξαιρετικά ισχυρό κίνητρο αποταμίευσης. Και το παιδί φτάνει στα 18 με ένα περιουσιακό στοιχείο που, αν η τοποθέτηση του είναι αποδοτική, μπορεί να χρηματοδοτήσει σπουδές, εκκίνηση επαγγελματικής δραστηριότητας, στέγη κ.λπ.

Υπάρχει όμως και ένα κομβικό αδύναμο σημείο που καθιστά το μέτρο κοινωνικά ανάποδο. Δεν έχουν όλες οι οικογένειες την ίδια αποταμιευτική ικανότητα. Αν μάλιστα μιλάμε για δύο παιδιά, είναι πολύ δύσκολο να μένουν στην άκρη 200 ευρώ το μήνα προς αποταμίευση. Και έτσι δύο παιδιά που γεννήθηκαν την ίδια μέρα, θα βρεθούν στην αφετηρία της ενήλικης ζωής με διαφορετικά εφόδια. Θα μου πείτε ότι αυτό συμβαίνει στη ζωή. Ναι, απλώς το ένα παιδί έχει επιδοτηθεί περισσότερο από το κράτος. Δηλαδή θα έχουμε μία ανισότητα που επιδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Εδώ, λοιπόν, είναι που πρέπει να γίνει η διόρθωση. Αν θέλεις πραγματικά να δημιουργήσεις κεφάλαιο εκκίνησης για κάθε νέο, θα είχε περισσότερο νόημα να υπάρχει μια ελάχιστη κρατική κατάθεση για κάθε παιδί ανεξάρτητα από το εισόδημα των γονέων. Και ύστερα να υπάρχει αντιστοίχιση της κρατικής ενίσχυσης με το ποσό που αποταμιεύουν οι γονείς. Αυτό, πράγματι, θα επέτρεπε σε όλους τους νέους να ξεκινούν τη ζωή τους με ένα εξασφαλισμένο ποσό. Δεν θα ξεκινούν όλοι με 60.000 ευρώ, όπως είπε ο Μητσοτάκης, αλλά τουλάχιστον με ένα ελάχιστο εγγυημένο κομπόδεμα.

Είναι καλή και αρκετά σύγχρονη ιδέα, αλλά συνάμα και κοινωνικά στρεβλή αν το κράτος δίνει τα περισσότερα ακριβώς στις οικογένειες με μεγαλύτερη αποταμιευτική δυνατότητα. Και φυσικά δεν έχει μεγάλη σχέση με το δημογραφικό πρόβλημα. Ενισχύει όμως την αποταμιευτική κουλτούρα. Αν υπάρξει και η απαραίτητη διόρθωση υπέρ όσων αδυνατούν να αποταμιεύουν, η ιδέα, εκτός από καλή, θα είναι και πιο δίκαιη.