Ο γάμος και οι συντροφικές σχέσεις έχουν απασχολήσει επί δεκαετίες την επιστημονική έρευνα, με αρκετές μελέτες να τις συνδέουν με οφέλη για την ψυχική και τη σωματική υγεία.
Μια νέα έρευνα, ωστόσο, στρέφει το ενδιαφέρον στην άλλη πλευρά: στο τι μπορεί να κερδίσει κάποιος από μια περίοδο της ζωής του κατά την οποία δεν βρίσκεται σε ερωτική σχέση.
Σε μια σειρά τριών μελετών οι ερευνητές εξέτασαν τη λεγόμενη «δυνατότητα αυτοδιεύρυνσης μέσω της εργένικης ζωής».
Με τον όρο αυτό περιγράφουν την πεποίθηση ότι το να είναι κανείς μόνος μπορεί να του δώσει την ευκαιρία να ανακαλύψει νέες πλευρές του εαυτού του, να αποκτήσει διαφορετικές εμπειρίες και οπτικές και να δημιουργήσει νέους δεσμούς.
Πρόκειται για μια διαδικασία που μέχρι σήμερα είχε συνδεθεί κυρίως με τις στενές, και ιδιαίτερα τις ερωτικές, σχέσεις.
Η Yuthika Girme, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Simon Fraser University και συνσυγγραφέας της μελέτης, η οποία δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Personality and Social Psychology Bulletin, εξηγεί ότι η θεωρία της αυτοδιεύρυνσης είχε παραδοσιακά ως σημείο αναφοράς τις στενές ανθρώπινες σχέσεις.
«Παρότι αυτό ισχύει, τα ευρήματά μας αναδεικνύουν και τα πιθανά οφέλη της προσωπικής ανάπτυξης και διεύρυνσης μέσα από δραστηριότητες που κάνει κανείς μόνος του», σημείωσε.
Από την πλευρά της, η Elina Moreno, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, ανέφερε ότι ένας από τους στόχους της έρευνας ήταν να αμφισβητήσει την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι μια ερωτική σχέση αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για μια γεμάτη ζωή και για την προσωπική εξέλιξη.
«Θέλαμε να αναγνωρίσουμε ότι και η ίδια η εργένικη ζωή μπορεί να αποτελεί μια ευκαιρία αυτοδιεύρυνσης», είπε η Moreno, η οποία πραγματοποίησε την έρευνα ως προπτυχιακή φοιτήτρια κοινωνικής ψυχολογίας στο Simon Fraser University και σήμερα είναι μεταπτυχιακή φοιτήτρια στο University of Toronto.
Όταν η εργένικη ζωή γίνεται χώρος προσωπικής ανάπτυξης
Η έννοια της αυτοδιεύρυνσης έχει μελετηθεί εκτενώς στην ψυχολογία. Βασίζεται στην ιδέα ότι οι άνθρωποι επιδιώκουν σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους να αποκτούν νέες γνώσεις, δεξιότητες, εμπειρίες και πλευρές της ταυτότητάς τους.
Μέχρι σήμερα, μεγάλο μέρος της σχετικής έρευνας είχε επικεντρωθεί στα ζευγάρια. Μια ερωτική σχέση, για παράδειγμα, μπορεί να φέρει κάποιον σε επαφή με νέους ανθρώπους, ενδιαφέροντα και τρόπους σκέψης.
Οι ερευνητές θέλησαν να διαπιστώσουν αν κάτι αντίστοιχο μπορεί να συμβεί και όταν κάποιος είναι single — ένα πεδίο που, όπως επισημαίνουν, δεν έχει μελετηθεί στον ίδιο βαθμό.
«Οι εμπειρίες των ανθρώπων που είναι single παραμένουν σχετικά παραμελημένες από την έρευνα, παρότι ολοένα περισσότεροι καθυστερούν να δημιουργήσουν μια ερωτική σχέση ή επιλέγουν να παραμείνουν χωρίς σύντροφο», ανέφερε η Moreno.
Στις τρεις μελέτες, οι επιστήμονες εξέτασαν πόσο έντονα πίστευαν οι συμμετέχοντες ότι η εργένικη ζωή τούς προσφέρει δυνατότητες εξέλιξης και κατά πόσο αυτή η αντίληψη συνδεόταν με τις καθημερινές εμπειρίες και την ψυχική τους ευεξία.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι θεωρούσαν την εργένικη ζωή ευκαιρία για προσωπική ανάπτυξη είχαν περισσότερες πιθανότητες να αναζητούν νέες και διαφορετικές εμπειρίες. Μεταξύ αυτών ήταν η πεζοπορία, η δοκιμή νέων εστιατορίων, η εκμάθηση μιας δεξιότητας ή η ενασχόληση με κάποιο άθλημα.
Παράλληλα, η συγκεκριμένη στάση συνδεόταν με μεγαλύτερη ικανοποίηση από την εργένικη ζωή αλλά και από τη ζωή συνολικά, μικρότερο φόβο απέναντι στο ενδεχόμενο να παραμείνει κάποιος χωρίς σύντροφο, καθώς και εντονότερα αισθήματα αυτονομίας, επάρκειας και σύνδεσης με τους άλλους.
Το ενδιαφέρον είναι ότι οι εμπειρίες αυτές δεν ήταν απαραίτητα μοναχικές. Έως και το 82% των συμμετεχόντων στρεφόταν σε φίλους ή συγγενείς για να μοιραστεί δραστηριότητες που συνέβαλλαν στην προσωπική του εξέλιξη. Με άλλα λόγια, η απουσία ερωτικού συντρόφου δεν σήμαινε και απουσία ουσιαστικών κοινωνικών δεσμών.
Το σημαντικό δεν είναι μόνο αν είσαι εργένης, αλλά πώς το βιώνεις
Τα ευρήματα δείχνουν, ωστόσο, ότι η εργένικη ζωή δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο για όλους. Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να παίζει η σημασία που της αποδίδει ο ίδιος ο άνθρωπος.
Όσοι είχαν ήδη μεγαλύτερη αυτοεκτίμηση και ένιωθαν καλά με την προσωπική τους κατάσταση ήταν πιθανότερο να βλέπουν την περίοδο χωρίς σχέση ως ευκαιρία για νέες εμπειρίες και εξέλιξη.
Αντίθετα, οι άνθρωποι που φοβούνταν περισσότερο το ενδεχόμενο να παραμείνουν μόνοι ή θεωρούσαν ότι μια ερωτική σχέση είναι απαραίτητη για να είναι ευτυχισμένοι δυσκολεύονταν περισσότερο να δουν αυτή τη θετική διάσταση.
Η Avigail Lev, ψυχολόγος και διευθύντρια του Bay Area CBT Center, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη, συνοψίζει αυτή τη διαφορά ως εξής:
«Η σημαντική μεταβλητή ίσως να μην είναι απλώς αν κάποιος είναι single, αλλά το τι σημαίνει για τον ίδιο το γεγονός ότι είναι single».
Οι ερευνητές δοκίμασαν μάλιστα να διαπιστώσουν αν αυτή η αντίληψη μπορεί να αλλάξει σχετικά εύκολα. Στην τρίτη μελέτη ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να φανταστούν καταστάσεις που παρουσίαζαν την εργένικη ζωή ως ευκαιρία ανάπτυξης.
Η παρέμβαση είχε κάποια θετικά αποτελέσματα: οι συμμετέχοντες ανέφεραν περισσότερες δραστηριότητες αυτοδιεύρυνσης και καλύτερη διάθεση. Δεν άλλαξε, όμως, ουσιαστικά τη βαθύτερη αντίληψή τους για το τι σημαίνει να είναι κανείς χωρίς σχέση.
«Αυτό μας εξέπληξε και δείχνει ότι η αλλαγή της συνολικής στάσης των ανθρώπων απέναντι στην εργένικη ζωή μπορεί να είναι δυσκολότερη απ’ όσο περιμέναμε», ανέφερε η Girme.
Παρόμοια εικόνα έχει προκύψει και από προηγούμενες έρευνες. Μελέτη σε ανθρώπους που παρέμειναν single σε όλη τους τη ζωή έδειξε ότι όσοι είχαν κάνει αυτή την επιλογή συνειδητά τη βίωναν περισσότερο ως πηγή αυτονομίας και προσωπικής ολοκλήρωσης. Όσοι, αντίθετα, αισθάνονταν ότι οι συνθήκες τούς είχαν οδηγήσει εκεί παρά τη θέλησή τους εξέφραζαν συχνότερα μεταμέλεια.
Άλλη έρευνα σε νεαρούς ενήλικες διαπίστωσε ότι όσοι απέδιδαν την εργένικη ζωή σε προσωπικές επιλογές ή απλώς σε έλλειψη ενδιαφέροντος για μια σχέση ανέφεραν υψηλότερα επίπεδα ευεξίας από εκείνους που τη συνέδεαν με περισσότερο αρνητικούς και αυτοϋπονομευτικούς λόγους.
Η Mandolin Moody, θεραπεύτρια στο Gateway to Solutions στη Νέα Υόρκη, η οποία επίσης δεν συμμετείχε στην έρευνα, επισημαίνει ότι αυτή η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία. Το να είναι κάποιος single μπορεί να του δίνει περισσότερο χώρο ώστε να ανακαλύψει ανεξάρτητα τα ενδιαφέροντα και την ταυτότητά του, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η εμπειρία είναι θετική για όλους — ιδίως όταν δεν αποτελεί προσωπική επιλογή.
Υπάρχουν, άλλωστε, και περιορισμοί στα συμπεράσματα της μελέτης. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες ήταν νεαροί ενήλικες, οι οποίοι ενδέχεται να έχουν περισσότερο χρόνο και μεγαλύτερη ελευθερία να αναζητήσουν νέες εμπειρίες σε σύγκριση με ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας και με περισσότερες υποχρεώσεις.
Επιπλέον, η βελτίωση της διάθεσης και της ευεξίας που συνδεόταν με τις δραστηριότητες αυτοδιεύρυνσης φάνηκε να έχει κυρίως βραχυπρόθεσμο χαρακτήρα.
«Τα οφέλη περιορίζονταν σε μεγάλο βαθμό στην ίδια ημέρα και δεν φαίνεται να υποδεικνύουν μια πιο μακροχρόνια επίδραση», σημείωσε η Moody.
Πώς μπορεί κάποιος να αξιοποιήσει αυτή την περίοδο της ζωής του
Η προσωπική ανάπτυξη δεν προϋποθέτει εντυπωσιακές αλλαγές ούτε ένα ακριβό ταξίδι στην άλλη άκρη του κόσμου. Μπορεί να ξεκινήσει από κάτι πολύ πιο απλό: μια καινούργια πεζοπορική διαδρομή, ένα φαγητό που δεν έχει δοκιμάσει κανείς ξανά, ένα νέο άθλημα ή μια δραστηριότητα έξω από τη συνηθισμένη καθημερινότητα.
Το βασικό είναι να υπάρχει διάθεση για νέες εμπειρίες και για έξοδο από τη ρουτίνα.
Μια νέα δραστηριότητα, ένα διαδικτυακό μάθημα ή ένα χόμπι μπορεί να ανοίξει διαφορετικούς ορίζοντες. Παράλληλα, η καταγραφή σκέψεων σε ημερολόγιο μπορεί να βοηθήσει κάποιον να καταλάβει καλύτερα τι τον ενδιαφέρει και ποιες πλευρές του εαυτού του ανακαλύπτει σε αυτή τη φάση της ζωής του.
Η Moody επισημαίνει ακόμη ότι η ψυχοθεραπεία μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο αυτογνωσίας, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν βαθύτερες πεποιθήσεις γύρω από τις σχέσεις, την αυτοεκτίμηση ή το τι σημαίνει προσωπική ολοκλήρωση.
Εξίσου σημαντική είναι η αναζήτηση νέων κοινωνικών κύκλων. Μια αθλητική ομάδα, μια λέσχη βιβλίου, ένα εργαστήριο χειροτεχνίας ή μια κοινοτική δραστηριότητα μπορούν να δημιουργήσουν ευκαιρίες για νέες γνωριμίες και σχέσεις που δεν έχουν ερωτικό χαρακτήρα.
Ακόμη και ένα ταξίδι χωρίς παρέα μπορεί να λειτουργήσει προς αυτή την κατεύθυνση. Σύμφωνα με τη Moody, «τα ταξίδια χωρίς σύντροφο μπορούν να αποτελέσουν σημαντική ευκαιρία αυτοδιεύρυνσης, καθώς ενισχύουν την προσωπική ελευθερία, τη λήψη αποφάσεων, την αυτονομία και την κοινωνικοποίηση έξω από το οικείο περιβάλλον».
Το συμπέρασμα της έρευνας, πάντως, δεν είναι ότι η εργένικη ζωή είναι καλύτερη από μια σχέση ή το αντίστροφο. Το ουσιαστικό είναι να μη θεωρείται η απουσία συντρόφου αυτομάτως μια ανεπιθύμητη κατάσταση που πρέπει να τελειώσει όσο το δυνατόν γρηγορότερα.
Όπως το θέτει η Lev, «όταν αντιμετωπίζουμε την εργένικη ζωή ως ευκαιρία και όχι ως έλλειμμα, αποκτούμε την ελευθερία να τη χρησιμοποιήσουμε για εξερεύνηση, σύνδεση και προσωπική ανάπτυξη και να επιλέξουμε πιο συνειδητά ποιοι θέλουμε να γίνουμε».
