Tα έργα που λαμβάνουν χώρα εσχάτως στην Αρχαία Αγορά στην Αθήνα έχουν προκαλέσει πλήθος επιστημονικών αντιδράσεων. Διαβάστε το γιατί.
Έξι χρόνια μετά τα έργα στην Ακρόπολη στα οποία πρωταγωνιστικό ρόλο είχε το...τσιμέντο, η Αρχαία Αγορά της Αθήνας φαίνεται ότι είναι ένας ακόμη αρχαιολογικός χώρος (τεράστιας ιστορικής και αρχαιολογικής αξίας) που γνωρίζει τις επιπτώσεις μίας εν δυνάμει …τσιμεντοποίησης.
Ηδη, από τις 6 Απριλίου του τρέχοντος έτου,ς το ICOMOS (για την ακρίβεια η ελληνική επιτροπή του Διεθνούς Συμβούλιου Μνημείων και Τοποθεσίων) είχ προειδοποιήσει ότι το έργα που λαμβάνουν χώρα στην Αρχαία Αγορά διεξάγονται ουσιαστικά εκτός του σύγχρονου επιστημονικού πλαισίου και σε ότι αφορά τη θεωρητική προσέγγιση αλλά και σε ότι αφορά τον τρόπο με τον οποίο επιτελούνται οι εργασίες.
Συγκεκριμένα, τονίζονταν τα εξής: Νέα κτήρια ανεγείρονται εδώ και ένα χρόνο στα βόρεια του αρχαιολογικού χώρου, για να στεγάσουν λειτουργίες έκδοσης και ελέγχου εισιτηρίων. Αντί συστηματικής ανασκαφής, χρησιμοποιήθηκαν βαρέα ερπυστριοφόρα μηχανήματα. Η εμφανής κατακόρυφη επιφάνεια της επίχωσης καλύφθηκε με ψηλό τοίχο αντιστήριξης από οπλισμένο σκυρόδεμα, με νοτιοδυτικό προσανατολισμό. Νέο δάπεδο από σκυρόδεμα στρώθηκε πάνω από την Παναθηναϊκή Οδό, που διασχίζει την Αγορά από βορειοδυτικά προς νοτιοανατολικά.
Στη νοτιοανατολική γωνία της Αγοράς, τα θεμέλια ενός ρωμαϊκού ναού, γνωστού ως «Νοτιοδυτικός Ναός», καλύπτονται με όγκους μπετόν αρμέ, που χύνονται επί τόπου. Οι βαθμίδες της κρηπίδας, η βάση των τοίχων και το κατώφλι της θύρας του σηκού έχουν ήδη ανακατασκευαστεί με οπλισμένο σκυρόδεμα. Κατά πάσα πιθανότητα, προβλέπεται και η ανέγερση των ιωνικών κιόνων που βρέθηκαν στην ανασκαφή και αποδίδονται (σε δεύτερη χρήση) στη βόρεια όψη του ναού. Η αρχική θέση των κιόνων ήταν στον κλασικό ναό της Αθηνάς Σουνιάδος.
Ωστόσο, η ανέγερση των κιόνων δεν μπορεί να δικαιολογήσει την κάλυψη του αρχαίου θεμελίου κάτω από ογκώδεις κατασκευές οπλισμένου σκυροδέματος. Παράλληλα, βορειοδυτικά του ναού, πάνω από σωζόμενα αυθεντικά ρωμαϊκά σκαλοπάτια, στη δυτική πλευρά της Παναθηναϊκής οδού, ανακατασκευάζονται σκαλοπάτια από μπετόν αρμέ, για να επιτραπεί η πρόσβαση σε μια χαμηλότερη πλατφόρμα μπροστά από το ανατολικό άκρο της Μέσης Στοάς. Φαίνεται ότι δεν υπάρχουν κατάλληλες μελέτες για τις ανακατασκευές, καθώς όλες οι εργασίες εμφανίζονται στο πλαίσιο έργων αποστράγγισης όμβριων υδάτων”.
Για όλα τα παραπάνω έχουν ενημερωθεί αρμοδίως και εγγράφως η πρόεδρος του ICOMOS, Τερέζα Πατρίτσιο και όλα τα μέλη του Συμβουλίου.
Στο μεσοδιάστημα, το Υπουργείο Πολιτισμού δεν άλλαξε ρότα, συνέχισε τα έργα στο χώρο της Αρχαίας Αγοράς με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, παρά τις επιστημονικές αντιδράσεις.
Δείτε τις παρακάτω φωτογραφίες
Στις 30 Ιουνίου μάλιστα, το Υπουργείο εξέδωσε και σχετικό δελτίο Τύπου. Μεταξύ άλλων, αναφέρονταν τα εξής: “Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρεί στην αποκατάσταση και ανάδειξη του νοτιοανατολικού ναού στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Αγοράς των Αθηνών.
Η επέμβαση εντάσσεται στο συνολικό έργο της ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου και της βελτίωσης των υποδομών προσβασιμότητας στην Αρχαία Αγορά, και αφορά σε επεμβάσεις τόσο στον ίδιο το ναό όσο και στην Οδό των Παναθηναίων, με στόχο την αποκατάσταση της ιστορικής συνέχειας και την ενίσχυση της αναγνωσιμότητας του μνημείου”.
Το περίεργο, ως προς το συγκεκριμένο δελτίο Τύπου, είναι ότι δεν συνοδευόταν από καμία φωτογραφία των εργασιών. Αντιθέτως, προτιμήθηκαν δύο παλιές φωτογραφίες, η μία ασπρόμαυρη από το χώρο όπως είχε διαμορφωθεί πολύ πριν τα έργα αρχίσουν.
Το εν λόγω έργο, μαζί με ανάλογα σε όλη την ελληνική επικράτεια, εντάσσονται στο πρόγραμμα “Αξιοποίηση της τέχνης ως συνταγογραφούμενης θεραπείας” συνολικού ύψους 37.638.000 ευρώ και χρηματοδοτείται αποκλειστικά από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Ο γνωστός αρχαιολόγος και αναστηλωτής Τάσος Τανούλας τόνισε σχετικά στο NEWS 24/7: “Το υπουργείο πολιτισμού εξέδωσε στις 29 Ιουνίου δελτίο τύπου για την «αποκατάσταση και ανάδειξη του νοτιοανατολικού ναού στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Αγοράς των Αθηνών.» στον οποίο «φιλοδοξεί να αποδώσει … τη θέση που του αρμόζει … καθιστώντας τον ευανάγνωστο και λειτουργικά ενταγμένο στο σύνολο της Αρχαίας Αγοράς.»
Το ρωμαϊκό αυτό κτήριο έμεινε στη θέση του για δύο αιώνες το πολύ και μόνο υποθετικά μπορούμε να προσεγγίσουμε. Γιατί εξαίρεται από άλλα πολύ σπουδαιότερα και μακροβιότερα κτίρια της Αγοράς, ώστε να κατασκευαστεί στη θέση του μία μακέτα από τσιμέντο, στην οποία παγιδεύονται και τραυματίζονται τμήματα ενός άλλου, σημαντικότερου, μνημείου; Πολύ περισσότερο όταν αυτό είναι εντελώς αντίθετο στις διεθνείς συμβάσεις που έχει κυρώσει η χώρα μας, όπως έχει ήδη καταγγείλει το ελληνικό ICOMOS σε δελτίο τύπου από τις 6 Απριλίου 2026″;
Σημαντικά ερωτήματα που καλό θα ήταν να απαντηθούν πειστικά από το Υπουργείο Πολιτισμού.
