Σε έναν κόσμο όπου οι οικονομικές ανισότητες βαθαίνουν και η πίεση στους πολλούς αυξάνεται, η ιδέα της ΕΛΑΣ για θέσπιση μιας «πατριωτικής εισφοράς» 1% στο πλουσιότερο 1% του πληθυσμού έρχεται να ταράξει τα νερά.
Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει έναν αναλυτικό οδικό χάρτη διάρκειας έως 18 μηνών
Η συζήτηση γύρω από τη φορολόγηση του μεγάλου πλούτου έχει επανέλθει δυναμικά στο επίκεντρο της διεθνούς οικονομικής και πολιτικής σκηνής. Καθώς οι ανισότητες διευρύνονται και οι δημοσιονομικές ανάγκες των κρατών αυξάνονται, κορυφαίοι οικονομολόγοι όπως ο Τομά Πικετί και ο Γκαμπριέλ Ζουκμάν προτείνουν προοδευτικές παρεμβάσεις -από τη διεθνώς συντονισμένη φορολόγηση δισεκατομμυριούχων έως τη θεσμοθέτηση ελάχιστων φόρων ακραίου πλούτου- προκειμένου να διασφαλιστεί η κοινωνική συνοχή και η χρηματοδότηση των δημόσιων επενδύσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, η πρόταση της Συμπαράταξης έρχεται να απαντήσει στην ανάγκη για δικαιότερη κατανομή των βαρών και σύγκλιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Τα δεδομένα του πλούτου στην Ελλάδα
Σύμφωνα με τα στοιχεία της World Inequality Database για το 2024, η κατανομή του πλούτου στη χώρα μας παρουσιάζει έντονα συγκεντρωτικά χαρακτηριστικά:
- Το ανώτερο 1% του πληθυσμού κατέχει το 24,27% του συνολικού πλούτου, ποσό που ανέρχεται σε περίπου €201,6 δισ.
- Το ανώτερο 10% κατέχει συνολικά το 60,91% του πλούτου (περίπου €506,0 δισ.).
- Το υπόλοιπο 90% του πληθυσμού μοιράζεται τα υπόλοιπα €324,8 δισ.
ΕΛΑΣ: Η φιλοσοφία και η απόδοση της «πατριωτικής εισφοράς»
Η πρόταση προβλέπει την επιβολή ενός καθαρού συντελεστή 1% επί του καθαρού πλούτου αποκλειστικά για το πλουσιότερο 1% του πληθυσμού. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, η κίνηση αυτή μπορεί να αποφέρει δυνητικά έσοδα ύψους περίπου €2 δισ. ετησίως.
Η λογική πίσω από την «πατριωτική εισφορά» εδράζεται στην αρχή της αναλογικής ευθύνης: το 1% των πιο ισχυρών πολιτών καλείται να συνεισφέρει σταθερά στην εθνική προσπάθεια, υπό την προϋπόθεση ότι δεν επιβαρύνεται διπλά από άλλους φόρους περιουσίας και ότι το ποσό αυτό αποτελεί ένα ελεγχόμενο κλασματικό υποσύνολο της συνολικής απόδοσης της περιουσίας του.
Βασικό προαπαιτούμενο για την υλοποίηση του μέτρου αποτελεί η ολοκλήρωση του περιουσιολογίου, ενός ενιαίου μητρώου κινητής και ακίνητης περιουσίας με αυτόματες διασυνδέσεις, αυστηρή προστασία δεδομένων και αποκλειστική χρήση για φορολογικό έλεγχο.
Οδικός χάρτης εφαρμογής (διάρκεια 12 – 18 μήνες)
Φάση Α΄| Μήνες 1–5: Μελέτη και Χαρτογράφηση
- Ανάθεση ειδικής μελέτης για την Ελλάδα στο EU Tax Observatory, με ρητή απαίτηση για εύρος σεναρίων εσόδων, όχι μία κεντρική εκτίμηση.
- Χαρτογράφηση της πραγματικής κατανομής πλούτου και του αριθμού δυνητικών φορολογουμένων.
- Καταγραφή της φορολογίας που ήδη καταβάλλουν οι υπόχρεοι.
- Έναρξη χαρτογράφησης περιουσιολογίου και μητρώου πραγματικών δικαιούχων (beneficial ownership) για συμμετοχές και περιουσιακά στοιχεία στην αλλοδαπή.
Φάση Β΄ | Μήνες 1–5 (παράλληλα ή με χρονική επέκταση 3 μηνών): Διόρθωση υφιστάμενης φορολογίας
- Νομοθετικές παρεμβάσεις σε φορολογία, π.χ. φορολογία κληρονομιών/δωρεών, αντικειμενικών αξιών.
- Κατάργηση/περιορισμός αδικαιολόγητων φοροαπαλλαγών.
Φάση Γ΄ | Μήνες 6–10 (έως μήνας 13 βάσει χρονικής επέκτασης): Τεχνικός σχεδιασμός του φόρου
- Αναλυτική κατάρτιση περιουσιολογίου και μητρώου πραγματικών δικαιούχων (beneficial ownership) για συμμετοχές και περιουσιακά στοιχεία στην αλλοδαπή.
- Οριστικοποίηση ορίου εφαρμογής υψηλού πλούτου (υψηλό) και συντελεστή.
- Κανόνες αποτίμησης μη εισηγμένων στοιχείων, γης, trusts.
- Κανόνες anti-avoidance: μεταχείριση εταιρικών σχημάτων, trusts, offshore δομών.
- Exit tax και αναδρομική ισχύς περιουσιολογίου για αποφυγή αλλαγής έδρας.
- Εξειδίκευση μηχανισμού καταβολής του φόρου σε μη άμεσα ρευστοποιήσιμες κινητές αξίες.
- Μηχανισμός συμψηφισμού με ήδη καταβληθέντες φόρους.
Φάση Δ΄ | Μήνες 6–10 (παράλληλα ή με επέκταση 3 μηνών): Διοικητική & πληροφοριακή υποδομή
- Σύσταση εξειδικευμένης μονάδας μεγάλου κεφαλαίου στην ΑΑΔΕ, με επανενεργοποίηση και ενίσχυση του Σώματος Ορκωτών Εκτιμητών.
- Πληροφοριακό σύστημα δηλώσεων περιουσίας και διασταυρώσεων.
- Ενεργοποίηση συστηματικής διεθνούς ανταλλαγής πληροφοριών.
Φάση Ε΄ | Μήνες 10–12 (έως μήνας 18 βάσει χρονικών επεκτάσεων): Νομοθέτηση & δοκιμή
- Ψήφιση του νόμου με ενσωματωμένη πιλοτική περίοδο και ρήτρα αξιολόγησης.
- Dry-run: δοκιμαστικές δηλώσεις, αποτιμήσεις, διασταυρώσεις και υπολογισμός υποχρεώσεων σε δείγμα, χωρίς βεβαίωση φόρου.
Φάση ΣΤ΄ | Μήνας 13 (έως μήνας 19 βάσει χρονικών επεκτάσεων): Έναρξη πιλοτικής εφαρμογής
Πρώτο έτος πραγματικής διοικητικής λειτουργίας.
«Για το εκατό τοις εκατό της κοινωνίας»
Η «πατριωτική εισφορά» δεν συνιστά απλώς ένα δημοσιονομικό εργαλείο αύξησης των εσόδων, αλλά μια θεσμική τομή που επαναπροσδιορίζει τους όρους της κοινωνικής αλληλεγγύης και της φορολογικής δικαιοσύνης.
Από τη Θεσσαλονίκη, ο Αλέξης Τσίπρας, ξεδιπλώνοντας τις πτυχές του προγράμματος της ΕΛΑΣ υπογράμμισε πως «ο πλούτος που δημιουργούμε θα μοιράζεται δικαιότερα, όχι αυξάνοντας τους φόρους για όλους αλλά ζητώντας περισσότερα από όσους έχουν περισσότερα και ελαφρύνοντας την μισθωτή εργασία και τη μικρή επιχείρηση».
Η θέσπιση της «πατριωτικής εισφοράς» για το ισχυρότερο 1% των Ελλήνων σημαίνει «ένα ευρώ τον χρόνο για κάθε εκατό ευρώ καθαρής περιουσίας. Ένα τοις εκατό στο ισχυρότερο ένα τοις εκατό. Για το εκατό τοις εκατό της κοινωνίας», όπως τόνισε ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ.
«Είναι όρος κοινωνικής συνοχής. Είναι πράξη ευθύνης. Είναι πατριωτικό καθήκον», πρόσθεσε με νόημα.
in.gr
