Αναδιαμόρφωση της Εφεδρείας: Ο νέος ρόλος των πολιτών στην Εθνική Άμυνα

Το Γενικό Επιτελείο Στρατού διοργανώνει ημερίδα με επίκεντρο την αναμόρφωση του θεσμού της εφεδρείας, το πρωί του Σαββάτου στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων. Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, με επικεφαλής τον Νίκο Δένδια, προωθεί τη δημιουργία μιας νέας δομής που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της εποχής και τα διδάγματα των σύγχρονων πολέμων.

Από την αρχή της θητείας του, ο Υπουργός έχει αναδείξει την ανάγκη μεταρρύθμισης της εφεδρείας ως προτεραιότητα της «Ατζέντας 2030», επιδιώκοντας έναν θεσμό που θα συμβαδίζει με τις επιχειρησιακές απαιτήσεις των Ενόπλων Δυνάμεων.

Ένας σύγχρονος “Στρατός Πολιτών”

Ο θεσμός της εφεδρείας αντιμετωπίζεται πλέον ως αναπόσπαστο κομμάτι της αμυντικής στρατηγικής, με έμφαση στη θεσμική του θωράκιση και την αναβάθμιση της εκπαίδευσης των εφέδρων. Στόχος είναι η δημιουργία μιας επιχειρησιακά έτοιμης δύναμης με διαρκή και ρεαλιστική εκπαίδευση, αναγνωρίζοντας στην πράξη τη συνεισφορά των πολιτών στην εθνική ασφάλεια.

Παρά τη θεσμική ένταξη όλων όσων εκπληρώνουν τη θητεία τους ως έφεδροι, στην πράξη μόνο ένα μικρό ποσοστό τους συμμετέχει σε προγράμματα μετεκπαίδευσης. Το 2024, από τους 28.455 που κλήθηκαν, ανταποκρίθηκαν μόλις 14.203 – περίπου οι μισοί.

Θεσμική ανανέωση με την ενεργό εφεδρεία

Για την αντιμετώπιση αυτής της ασυμμετρίας, το Υπουργείο προωθεί ριζική αναδιάρθρωση του θεσμού, με την καθιέρωση της «ενεργού εφεδρείας». Το σχέδιο προβλέπει, σε βάθος πενταετίας, τη συγκρότηση μιας δύναμης 150.000 εκπαιδευμένων πολιτών, ικανών να συνδράμουν άμεσα τις Ένοπλες Δυνάμεις σε περίπτωση ανάγκης.

Η συμμετοχή στην ενεργό εφεδρεία θα είναι κατά κύριο λόγο εθελοντική, με τον κάθε οπλίτη να δηλώνει πρόθεση συμμετοχής κατά την απόλυσή του. Σε περιπτώσεις ελλείψεων ή ειδικών αναγκών, προβλέπεται και υποχρεωτική συμμετοχή, ιδιαίτερα για κρίσιμες ειδικότητες. Από τον θεσμό θα εξαιρούνται άτομα με σοβαρές ποινικές καταδίκες.

Νέο εκπαιδευτικό μοντέλο με διεθνή πρότυπα

Η νέα μορφή της εφεδρείας θα περιλαμβάνει κύκλους εκπαίδευσης διάρκειας 3 έως 6 ημερών κάθε 3–5 χρόνια, με ανώτατο όριο 80 ημέρες για τους οπλίτες και 150 ημέρες για τους έφεδρους αξιωματικούς. Η εκπαίδευση θα προσαρμοστεί στα πρότυπα χωρών όπως το Ισραήλ και η Φινλανδία και θα αξιοποιεί τεχνολογικά μέσα, όπως εξομοιωτές και εκπαιδευτικά drones.

Το περιεχόμενο θα περιλαμβάνει, πέρα από τις βασικές δεξιότητες, και νέες επιχειρησιακές γνώσεις, όπως χρήση και αντιμετώπιση μη επανδρωμένων συστημάτων, τεχνικές μάχης σύγχρονου χαρακτήρα και αξιοποίηση ψηφιακών τεχνολογιών.

Χωρίς εμπόδια για την εργασία και με αποζημίωση

Η συμμετοχή στη μετεκπαίδευση δεν θα επιβαρύνει τους εφέδρους οικονομικά ή επαγγελματικά. Προβλέπεται οικονομική αποζημίωση για το διάστημα απουσίας από την εργασία, ενώ αναμένονται και συναντήσεις με εργοδοτικούς φορείς για τη στήριξη του θεσμού. Ταυτόχρονα, σχεδιάζονται πρόσθετα κίνητρα, που θα ανακοινωθούν σύντομα.

Ψηφιοποίηση και νέες υποδομές

Ο εκσυγχρονισμός περιλαμβάνει και την πλήρη ψηφιοποίηση της πρόσκλησης εφέδρων μέσω της εφαρμογής «ΕΦΕΔΡΟΣ», η οποία διασυνδέεται με το gov.gr. Η αποστολή των εγγράφων θα γίνεται ψηφιακά και θα υπάρχει δυνατότητα μαζικής ενημέρωσης μέσω SMS.

Παράλληλα, προγραμματίζεται η ίδρυση δύο νέων Κέντρων Μετεκπαίδευσης Εφεδρείας – το ένα στη νότια Ελλάδα (πιθανόν στην Αττική) και το άλλο στη βόρεια, κοντά στη Θεσσαλονίκη. Οι νέες δομές θα αξιοποιούν υπάρχουσες στρατιωτικές εγκαταστάσεις, διευκολύνοντας την πρόσβαση και διασφαλίζοντας εξειδικευμένη εκπαίδευση χωρίς να επιβαρύνονται οι μονάδες πρώτης γραμμής.

Συνδυασμός με την Εθνοφυλακή

Ο νέος θεσμός σχεδιάζεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά με την Εθνοφυλακή, ιδίως σε παραμεθόριες περιοχές. Για το σκοπό αυτό προβλέπεται η ενοποίηση των Διευθύνσεων Εθνοφυλακής και Επιστράτευσης, με στόχο καλύτερο συντονισμό και κάλυψη των αμυντικών αναγκών σε όλη τη χώρα.