Χημικά “παντοτινής παρουσίας” στα ευρωπαϊκά κρασιά: Σήμα κινδύνου από νέα μελέτη
Ένας συνδυασμός καλού κρασιού και καλής διάθεσης ίσως δεν είναι τόσο αθώος όσο νομίζαμε, σύμφωνα με πρόσφατη ευρωπαϊκή έρευνα που αποκαλύπτει ότι στα αγαπημένα μας λευκά και κόκκινα κρασιά ενδέχεται να κρύβονται τοξικές ουσίες. Συγκεκριμένα, εντοπίστηκε η παρουσία τριφθοροξικού οξέος (TFA), μιας ανθεκτικής στο χρόνο χημικής ουσίας που προέρχεται από παρασιτοκτόνα και ανήκει στην ομάδα των PFAS, τα λεγόμενα «παντοτινά χημικά».
Το TFA, προϊόν διάσπασης παρασιτοκτόνων, δεν αποδομείται εύκολα στο περιβάλλον και έχει πλέον εισχωρήσει αθόρυβα στα ευρωπαϊκά κρασιά, στέλνοντας – όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η μελέτη – ένα “μήνυμα μέσα από το μπουκάλι” για την ανάγκη ελέγχου της αγροτικής παραγωγής.
Η μελέτη, που δημοσίευσε το Δίκτυο Δράσης για τα Παρασιτοκτόνα (PAN Europe), αποκάλυψε εκτεταμένη μόλυνση: κανένα κρασί από δέκα χώρες της Ε.Ε. δεν βρέθηκε απολύτως καθαρό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα επίπεδα TFA ήταν έως και 100 φορές υψηλότερα από αυτά που επιτρέπονται στο πόσιμο νερό.
Όπως σημειώνει το Politico, η αμπελουργία στην Ευρώπη βασίζεται έντονα στη χρήση φυτοφαρμάκων, ειδικά μυκητοκτόνων, λόγω της ευαισθησίας των σταφυλιών σε ασθένειες. Αυτό καθιστά τους αμπελώνες επιρρεπείς στη συσσώρευση τοξικών καταλοίπων.
Η έρευνα έδειξε ότι πριν από το 1988 δεν ανιχνεύονταν ίχνη TFA στα κρασιά. Από τότε, τα επίπεδα αυξάνονται σταθερά, φτάνοντας μέχρι και 320 μικρογραμμάρια ανά λίτρο σε πρόσφατες σοδειές – 3.000 φορές πάνω από τα επιτρεπτά όρια για τα υπόγεια ύδατα.
«Αυτό το εύρημα είναι προειδοποιητικό σήμα που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε», τονίζει ο Χέλμουτ Μπάρτσερ-Σάντεν από την αυστριακή ΜΚΟ Global 2000, επικεφαλής της μελέτης. «Η μαζική παρουσία του TFA στα φυτά δείχνει ότι η διατροφική μας έκθεση σε αυτά τα “παντοτινά” χημικά είναι πιθανότατα μεγαλύτερη απ’ όσο νομίζαμε».
Η ανάλυση, υπό τον τίτλο «Μήνυμα από το Μπουκάλι» (“Message from the Bottle”), εξέτασε 49 δείγματα συμβατικών και βιολογικών κρασιών. Αν και τα βιολογικά εμφάνισαν χαμηλότερες συγκεντρώσεις, κανένα δεν ήταν απολύτως απαλλαγμένο από τη μόλυνση. Τα υψηλότερα επίπεδα εντοπίστηκαν σε κρασιά αυστριακής προέλευσης, ωστόσο το φαινόμενο έχει πανευρωπαϊκή διάσταση.
Ο Μάικλ Μίλερ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ, επιβεβαίωσε με ανεξάρτητη έρευνα τα ανησυχητικά αποτελέσματα, δηλώνοντας: «Τα δεδομένα μας φανερώνουν μια κλιμακούμενη περιβαλλοντική κρίση που έχει αγνοηθεί για πολύ καιρό από την κοινωνία και την πολιτεία».
Το TFA, ανθεκτικό στις φυσικές διαδικασίες αποδόμησης, συσσωρεύεται σε έδαφος, ύδατα, φυτά και ακόμη και στον ανθρώπινο οργανισμό. Προηγούμενες έρευνες είχαν ήδη τεκμηριώσει την ευρεία παρουσία του σε ποτάμια, λίμνες, υπόγεια ύδατα, νερό βρύσης και ακόμη και στη βροχή στην Ευρώπη.
Μεταξύ των βασικών συμπερασμάτων της νέας μελέτης συγκαταλέγονται:
-
Η εκρηκτική αύξηση της παρουσίας TFA στα κρασιά μετά το 2010,
-
Η διασπορά του φαινομένου σε όλη την Ευρώπη,
-
Η παράλληλη ανίχνευση και άλλων καταλοίπων φυτοφαρμάκων.
Οι επιστήμονες καλούν σε άμεση απαγόρευση της χρήσης PFAS στα γεωργικά φυτοπροστατευτικά προϊόντα, στην εφαρμογή εκτεταμένου προγράμματος παρακολούθησης των επιπέδων TFA στα τρόφιμα και στην υιοθέτηση πιο προληπτικής κανονιστικής πολιτικής, ώστε να προστατευτεί η δημόσια υγεία – ιδίως οι πιο ευάλωτες ομάδες όπως τα παιδιά.
