Δεν πρόκειται απλώς για μια άποψη. Είναι ένα ξεκάθαρο συμπέρασμα που, δυστυχώς, προκύπτει αβίαστα από την πρόσφατη Εθνική Έκθεση Αξιολόγησης της Δημόσιας Διοίκησης για το 2025. Από τους 184 Δήμους της χώρας, ο Δήμος Μαραθώνα κατατάσσεται στην απογοητευτική 165η θέση.
Κι όμως, ο Μαραθώνας είναι ένας Δήμος προικισμένος. Από τη φύση, την ιστορία, την τύχη, αλλά και από τις μακροχρόνιες προσπάθειες των κατοίκων του. Διαθέτει πλεονεκτήματα που σε κάποιες περιπτώσεις αγγίζουν τον υπερθετικό βαθμό. Είναι ένας τόπος με ιστορικό και πολιτισμικό φορτίο που δεν διαθέτουν ούτε ολόκληρα κράτη. Είναι η γενέτειρα του αυθεντικού Μαραθωνίου δρόμου, με ακτογραμμή πολλών χιλιομέτρων, τόπους υψηλού φυσικού κάλλους όπως το πευκοδάσος, το έλος και η παραλία του Σχοινιά, διεθνών προδιαγραφών κωπηλατοδρόμιο, λιμάνι και αξιοσημείωτη γεωργική παραγωγή. Επιπλέον, βρίσκεται μόλις 16 χλμ. από τον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών, 25 χλμ. από το κέντρο της πρωτεύουσας και 7 χλμ. από το λιμάνι της Ραφήνας – ένα από τα πιο τουριστικά λιμάνια της χώρας. Και, βέβαια, εντός της Αττικής, όπου κατοικεί σχεδόν ο μισός πληθυσμός της Ελλάδας.
Τι είναι λοιπόν αυτό που λείπει και ο Δήμος δεν καταφέρνει ούτε να βρεθεί στην πρώτη εκατοντάδα;
Πρώτα και κύρια, λείπει η ειλικρινής αυτοαξιολόγηση. Λείπει η σωστή και στοχευμένη διάγνωση των προβλημάτων. Και όταν δεν έχεις σαφή διάγνωση, είναι απολύτως αναμενόμενο να στερείσαι και τις λύσεις. Να δίνεις «παυσίπονα» σε σοβαρές ασθένειες, χάνοντας χρόνο και ευκαιρίες.
Για να μπει ο Δήμος Μαραθώνα σε τροχιά οργάνωσης και ανάπτυξης, πρέπει να ξεκινήσει από τις βάσεις. Οι υπηρεσίες που παρέχει ένας Δήμος χρειάζονται φυσικούς χώρους — είτε πρόκειται για εκτάσεις είτε για κτηριακές υποδομές. Συνεπώς, το πρώτο απαραίτητο βήμα είναι η καταγραφή της δημοτικής περιουσίας: η δημιουργία ενός πλήρους Περιουσιολογίου. Παρότι ο Δήμος διαθέτει σημαντική ακίνητη περιουσία, μέχρι σήμερα δεν έχει προχωρήσει σε ένα τέτοιο εργαλείο καταγραφής και αξιοποίησης.
Το επόμενο βήμα είναι η σαφής χωροθέτηση χρήσεων γης ανάλογα με τις ανάγκες της κάθε περιοχής, πάντα με σεβασμό στη νομοθεσία (δασική, αιγιαλός, ρέματα, αρχαιολογικοί χώροι κ.ά.). Η ίδια λογική πρέπει να ισχύει και για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται εντός των διοικητικών ορίων του Δήμου — καθώς αυτές είναι που φέρνουν έσοδα, θέσεις εργασίας και προοπτική. Χρειάζεται ένας μακρόπνοος, ρεαλιστικός σχεδιασμός χρήσεων γης, με χρονικό ορίζοντα τουλάχιστον εικοσαετίας, που να καλύπτει ολόκληρη την έκταση του Δήμου.
Αν κάποιος εστιάσει αρχικά σε αυτούς τους βασικούς στόχους, σε σύντομο χρονικό διάστημα θα δει απτά αποτελέσματα. Οι δουλειές του Δήμου και των πολιτών θα γίνονται πιο εύκολα, πιο γρήγορα, πιο αποτελεσματικά.
Για παράδειγμα: αν υπήρχε ήδη ένας τέτοιος σχεδιασμός χρήσεων γης, θα μπορούσε να έχει χωροθετηθεί άμεσα ένας καθαρός, αδειοδοτημένος και ασφαλής χώρος μεταφόρτωσης απορριμμάτων. Δίπλα του θα μπορούσαν να λειτουργούν υποστηρικτικές μονάδες μερικής επεξεργασίας απορριμμάτων, βελτιώνοντας ταυτόχρονα τις επιδόσεις του Δήμου στην καθαριότητα και την ανακύκλωση, και προσφέροντας αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας στους υπαλλήλους.
Το ίδιο ισχύει και για άλλες κρίσιμες υποδομές: σχολεία, παιδικούς σταθμούς, δημοτικούς χώρους στάθμευσης, αποθήκες, αλλά και εγκαταστάσεις για τη φροντίδα και διαχείριση αδέσποτων ζώων.
Αυτό είναι μόνο το πρώτο βήμα. Σε αυτό πρέπει να προστεθούν και οι πράξεις εφαρμογής των πολεοδομικών σχεδίων, που παραμένουν εκκρεμείς εδώ και τριάντα ολόκληρα χρόνια! Μόνο έτσι θα επιλυθούν ουσιαστικά και διαχρονικά προβλήματα που βασανίζουν τους πολίτες και τον ίδιο τον Δήμο.
Όλα τα παραπάνω απαιτούν δουλειά, σχέδιο, υπομονή και γνώση. Θέλουν σοβαρότητα, επιμονή και διάθεση να χτίσεις κάτι που θα μείνει — όχι να φανείς για μια μέρα. Αλλά ποιος να ασχοληθεί; Δεν βγάζουν φωτογραφίες, δεν έχουν κορδέλες να κοπούν, δεν προσφέρονται για εντυπωσιασμούς και εύκολες αναρτήσεις. Ό,τι δεν φέρνει ψήφους, απλώς δεν υπάρχει. Κι έτσι, αντί να ξεκολλήσει, ο Μαραθώνας βουλιάζει κάθε μέρα και λίγο περισσότερο.
Άλλωστε, πότε μια πράξη εφαρμογής έγινε viral;
Άρης Παπουτσής
Εφημερίδα Polis
