Ανοίγουν τα σχολεία. Οι αυλές γεμίζουν ξανά παιδικές φωνές, οι τσάντες επιστρέφουν στους ώμους και μια ακόμη σχολική χρονιά ξεκινά για χιλιάδες παιδιά και οικογένειες.
Και μαζί με τις ευχές για καλή σχολική χρονιά επιστρέφουν και τα ερωτήματα που στον Δήμο Σπάτων–Αρτέμιδος παραμένουν εδώ και χρόνια ανοιχτά.
Γιατί τα σχολεία ανοίγουν κάθε Σεπτέμβριο. Τα προβλήματα όμως δεν κλείνουν τον Ιούνιο για να ανοίξουν ξανά μαζί τους. Είναι εδώ όλο τον χρόνο.
Είμαι μητέρα δύο παιδιών και γνωρίζω πολύ καλά ότι, ανεξάρτητα από τις επιλογές που κάνει κάθε οικογένεια για την εκπαίδευση των παιδιών της, η αγωνία ενός γονιού είναι πάντα η ίδια: να μεγαλώνουν και να εκπαιδεύονται σε ένα περιβάλλον ασφαλές, αξιοπρεπές και σύγχρονο.
Ως δημοτική σύμβουλος, όμως, το ζήτημα της σχολικής στέγης δεν είναι προσωπική υπόθεση. Είναι υπόθεση ολόκληρης της πόλης και πρωτίστως ευθύνη απέναντι στις οικογένειες που εμπιστεύονται καθημερινά τα παιδιά τους στα δημόσια σχολεία των Σπάτων και της Αρτέμιδος.
Και το ερώτημα είναι απλό: Μπορούμε σήμερα να πούμε ότι όλα τα παιδιά του Δήμου μας απολαμβάνουν τις σχολικές υποδομές που δικαιούνται;
Η απάντηση, δυστυχώς, δεν μπορεί ακόμη να είναι ένα καθαρό «ναι». Το πρόβλημα της σχολικής στέγης στον Δήμο μας δεν γεννήθηκε σήμερα. Δεν είναι πρόβλημα μιας σχολικής χρονιάς ούτε μπορεί να χρεωθεί αποκλειστικά σε μία δημοτική περίοδο.
Είναι ένα πρόβλημα δεκαετιών. Και ακριβώς γι’ αυτό δεν υπάρχει πλέον καμία δικαιολογία για να συνεχίσουμε να το αντιμετωπίζουμε σαν κάτι προσωρινό.
Για πολλά χρόνια η Αρτέμιδα αναπτύχθηκε πληθυσμιακά πολύ ταχύτερα από τις υποδομές της. Οικιστικές περιοχές επεκτάθηκαν, οικογένειες εγκαταστάθηκαν, παιδιά γεννήθηκαν και μεγάλωσαν, όμως η σχολική στέγη ακολούθησε με μεγάλη καθυστέρηση.
Το αποτέλεσμα το γνωρίζουμε όλοι. Προκατασκευασμένες αίθουσες. Μισθωμένα κτίρια. Χώροι που προσαρμόστηκαν εκ των υστέρων για εκπαιδευτική χρήση. Σχολικές μονάδες που επί χρόνια περίμεναν την οριστική τους στέγη. Παλαιότερα κτίρια που χρειάζονται συνεχείς παρεμβάσεις, συντηρήσεις και εκσυγχρονισμό.
Δεν πρόκειται για θεωρία. Το 2ο Γυμνάσιο Αρτέμιδος χρειάστηκε σχεδόν δύο δεκαετίες μέχρι τα παιδιά να αφήσουν πίσω τους τις προκατασκευασμένες αίθουσες και να μπουν σε ένα σύγχρονο σχολικό κτίριο. Τα παιδιά ευτυχώς κέρδισαν, έστω και έτσι, μια νέα και αξιοπρεπή σχολική μονάδα. Και αυτό είναι το σημαντικότερο.
Για τον Δήμο, όμως, μπορούμε πραγματικά να μιλάμε για επιτυχία; Χρειάστηκε να περάσουν σχεδόν είκοσι χρόνια, να έρθει τελικά ένας ιδιώτης, να πραγματοποιήσει την επένδυση και ο Δήμος να καταλήξει να μισθώνει το σχολικό κτίριο με ένα ποσό που προσεγγίζει τις 50.000 ευρώ τον μήνα.
Τα παιδιά κέρδισαν. Ευτυχώς.
Ο Δήμος όμως; Είναι επιτυχία ότι χρειάστηκαν δύο δεκαετίες και μια ιδιωτική επένδυση για να αποκτήσουμε τη σχολική μονάδα που έπρεπε να έχουμε καταφέρει να εξασφαλίσουμε πολύ νωρίτερα; Μάλλον το αντίθετο.
Και αυτό δεν το επισημαίνω για να ακυρώσω τη λύση που τελικά δόθηκε. Όταν επί τόσα χρόνια παιδιά κάνουν μάθημα σε προσωρινές εγκαταστάσεις, προέχει να φύγουν από αυτές. Οφείλουμε όμως να έχουμε το θάρρος να εξετάζουμε και πόσο μας κοστίζει η χρόνια αδυναμία σχεδιασμού.
Γιατί όταν δεν σχεδιάζεις εγκαίρως, στο τέλος πληρώνεις ακριβότερα.
Το 2ο Λύκειο Αρτέμιδος αποτελεί επίσης χαρακτηριστικό παράδειγμα της λογικής των προσωρινών λύσεων που στη χώρα μας συχνά αποκτούν χαρακτηριστικά μονιμότητας. Στεγάστηκε σε κτίριο που δεν κατασκευάστηκε εξαρχής ως σχολικό κτίριο και χρειάστηκαν παρεμβάσεις ακόμη και για ζητήματα φυσικού αερισμού αιθουσών.
Αυτές οι καταστάσεις δεν μπορούν να αποτελούν τη φυσιολογική εικόνα μιας πόλης του 2026. Γιατί το ζήτημα δεν είναι απλώς αν υπάρχει μια αίθουσα για να τοποθετήσουμε μέσα είκοσι ή είκοσι πέντε θρανία.
Σχολείο δεν σημαίνει τέσσερις τοίχοι και ένας πίνακας. Σημαίνει ασφάλεια, επαρκείς και φωτεινές αίθουσες, σωστό αερισμό και θέρμανση. Σημαίνει ασφαλείς ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, στεγανές ταράτσες, λειτουργικές τουαλέτες, προσβασιμότητα για τα παιδιά με αναπηρία, αξιοπρεπείς αύλειους χώρους και δυνατότητα άθλησης.
Σημαίνει εργαστήρια, βιβλιοθήκες και χώρους που ανταποκρίνονται στη σύγχρονη εκπαιδευτική πραγματικότητα.
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη που πολλές φορές ξεχνάμε όταν μιλάμε για σχολική ασφάλεια. Το παιδί πρέπει πρώτα να καταφέρει να φτάσει με ασφάλεια στο σχολείο του. Και αυτό, σε αρκετές περιοχές των Σπάτων και κυρίως της Αρτέμιδος, κάθε άλλο παρά αυτονόητο είναι.
Δρόμοι χωρίς πεζοδρόμια. Σημεία στα οποία παιδιά αναγκάζονται να περπατούν δίπλα στα αυτοκίνητα. Ελλιπείς ή ανύπαρκτες ασφαλείς διαβάσεις. Σημεία χωρίς την απαραίτητη φωτεινή σηματοδότηση. Δρόμοι μεγάλης κυκλοφορίας που πρέπει να διασχίσουν μαθητές καθημερινά για να φτάσουν στην τάξη τους.
Δεν μπορεί να μιλάμε για ασφαλές σχολείο και να εξετάζουμε την ασφάλεια μόνο από την πόρτα του σχολικού συγκροτήματος και μέσα. Η σχολική διαδρομή είναι κομμάτι της σχολικής ασφάλειας.
Από τη στιγμή που ένα παιδί βγαίνει από το σπίτι του μέχρι τη στιγμή που περνά την πόρτα του σχολείου του, η πόλη οφείλει να του παρέχει τις στοιχειώδεις προϋποθέσεις ασφαλούς μετακίνησης. Πεζοδρόμια, διαβάσεις, φωτισμό, σήμανση, ασφαλείς προσβάσεις και, όπου απαιτείται, φωτεινούς σηματοδότες.
Δεν είναι πολυτέλεια. Δεν είναι ένα ακόμη τεχνικό έργο που μπορεί να περιμένει. Είναι ζήτημα προστασίας των παιδιών μας.
Γνωρίζω ότι βρίσκονται σε εξέλιξη ή έχουν προγραμματιστεί παρεμβάσεις συντήρησης και αναβάθμισης σε μεγάλο αριθμό σχολικών μονάδων του Δήμου μας. Κάθε έργο που βελτιώνει ένα σχολείο είναι θετικό. Κάθε επισκευή που προστατεύει τα παιδιά μας είναι απαραίτητη. Και θα ήταν μικροπολιτική να μηδενίζουμε οτιδήποτε γίνεται μόνο και μόνο επειδή το πραγματοποιεί κάποιος με τον οποίο πολιτικά διαφωνούμε.
Αλλά θα ήταν εξίσου μεγάλο λάθος να θεωρήσουμε ότι με επισκευές και συντηρήσεις λύσαμε το πρόβλημα. Άλλο συντηρώ τη σημερινή σχολική στέγη και άλλο σχεδιάζω τη σχολική στέγη της επόμενης εικοσαετίας. Ο Δήμος Σπάτων–Αρτέμιδος χρειάζεται επιτέλους έναν πραγματικό, μακροχρόνιο σχεδιασμό.
Να γνωρίζουμε πόσα παιδιά προβλέπεται να φοιτούν στα σχολεία μας σε πέντε, δέκα και δεκαπέντε χρόνια. Πού αυξάνεται ο πληθυσμός. Πού θα απαιτηθούν νέες μονάδες. Ποια οικόπεδα έχουν εξασφαλιστεί. Ποιες πολεοδομικές διαδικασίες εκκρεμούν. Ποια σχολικά κτίρια χρειάζονται ουσιαστική ενεργειακή και λειτουργική αναβάθμιση. Ποια έργα είναι ώριμα για χρηματοδότηση και ποιο είναι το πραγματικό χρονοδιάγραμμα για το καθένα.
Και μαζί με τον χάρτη των σχολικών κτιρίων χρειαζόμαστε έναν χάρτη ασφαλών σχολικών διαδρομών. Να καταγραφούν τα επικίνδυνα σημεία γύρω από κάθε σχολική μονάδα, να μπουν προτεραιότητες και να ξέρουν γονείς και μαθητές πότε και πώς θα διορθωθούν.
Όλα αυτά πρέπει να είναι γνωστά στους δημότες. Με συγκεκριμένες ημερομηνίες, συγκεκριμένες ενέργειες και συγκεκριμένες ευθύνες. Γιατί κουραστήκαμε από το «δρομολογείται». Κουραστήκαμε από το «βρίσκεται σε διαδικασία». Κουραστήκαμε από το «αναμένεται».
Τα παιδιά έχουν μια κακή συνήθεια για τη διοίκηση: Μεγαλώνουν.
Ένα παιδί που μπήκε στην Α΄ Δημοτικού όταν ξεκίνησε μια «διαδικασία» μπορεί να φτάσει στο Γυμνάσιο και η διαδικασία να βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Αυτό δεν είναι σχεδιασμός. Είναι καθυστέρηση που μετριέται σε παιδικά χρόνια.
Και υπάρχει ακόμη μία διάσταση που δεν πρέπει να υποτιμούμε: η καθημερινότητα. Τα μεγάλα έργα χρειάζονται χρόνο. Η ασφάλεια όμως ενός σχολείου δεν μπορεί να περιμένει το μεγάλο έργο. Οι σχολικές μονάδες πρέπει να ελέγχονται συστηματικά: ηλεκτρολογικά, πυρασφάλεια, στεγανώσεις, κιγκλιδώματα, αύλειοι χώροι, πόρτες και παράθυρα, θέρμανση και ψύξη, υδραυλικά, προσβασιμότητα.
Όχι επειδή συνέβη κάτι. Για να μη συμβεί. Αυτός είναι ο ρόλος μιας σοβαρής διοίκησης. Να προλαμβάνει και όχι να τρέχει πίσω από το πρόβλημα.
Το ίδιο ισχύει για την καθαριότητα των σχολείων, για την επάρκεια του προσωπικού, για τα αναλώσιμα και για όλες εκείνες τις μικρές καθημερινές ανάγκες που μπορεί στα χαρτιά να φαίνονται ασήμαντες, αλλά για έναν διευθυντή σχολείου, έναν εκπαιδευτικό, έναν μαθητή και έναν γονιό είναι απολύτως πραγματικές.
Το σχολείο δεν πρέπει κάθε Σεπτέμβριο να ξεκινά έναν αγώνα δρόμου για τα αυτονόητα.
Έχουμε πει πολλές φορές ότι μια πόλη δεν κρίνεται μόνο από τις πλατείες της, τις εκδηλώσεις της ή τα έργα που φωτογραφίζονται εύκολα. Κρίνεται κυρίως από εκείνα που δεν προσφέρονται για φωτογραφίες. Από το σχολείο. Από τον παιδικό σταθμό. Από τον δρόμο που περπατά ένα παιδί για να φτάσει στην τάξη του. Από το αν ο γονιός αισθάνεται ασφαλής όταν το παιδί του ξεκινά το πρωί για το σχολείο.
Η Παιδεία προφανώς δεν είναι αποκλειστική αρμοδιότητα ενός Δήμου. Η σχολική καθημερινότητα όμως είναι και δική μας υπόθεση. Και η σχολική στέγη είναι μια ευθύνη από την οποία η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να απομακρύνεται δείχνοντας κάθε φορά κάποιον άλλον.
Χρειάζεται διεκδίκηση απέναντι στο κράτος. Χρειάζεται συνεργασία με την Περιφέρεια και τους αρμόδιους φορείς. Χρειάζεται αξιοποίηση κάθε χρηματοδοτικού εργαλείου.
Χρειάζεται όμως πρωτίστως σχέδιο, επιμονή και συνέχεια.
Η έναρξη της σχολικής χρονιάς δεν πρέπει να είναι ακόμη μία αφορμή για ευχές που θα ξεχαστούν την επόμενη ημέρα. Πρέπει να αποτελέσει αφορμή για μια συμφωνία μεταξύ όλων μας. Διοίκησης, αντιπολίτευσης, εκπαιδευτικών, συλλόγων γονέων και τοπικής κοινωνίας.
Ότι στα ζητήματα των παιδιών μας μπορούμε να διαφωνούμε για τον τρόπο, αλλά δεν έχουμε το δικαίωμα να διαφωνούμε για τον στόχο. Και ο στόχος πρέπει να είναι ένας: Κανένα παιδί του Δήμου Σπάτων–Αρτέμιδος σε σχολείο δεύτερης κατηγορίας.
Ούτε στα Σπάτα. Ούτε στην Αρτέμιδα. Ούτε σήμερα. Ούτε σε δέκα χρόνια.
Ως δημοτική σύμβουλος θα συνεχίσω να ζητώ απαντήσεις, χρονοδιαγράμματα και λύσεις. Ως μητέρα δύο παιδιών ζητώ κάτι ακόμη πιο απλό. Να μπορούμε κάθε Σεπτέμβριο να λέμε στα παιδιά αυτής της πόλης «καλή σχολική χρονιά» και να το εννοούμε πραγματικά. Χωρίς έναν αστερίσκο δίπλα στην ευχή. Χωρίς ένα «μέχρι να φτιαχτεί». Χωρίς ένα «προσωρινά». Χωρίς ένα «κάντε λίγη ακόμη υπομονή». Γιατί οι γενιές των παιδιών μας δεν είναι προσωρινές.
Και η παιδική ηλικία δεν περιμένει τις υπηρεσίες, τις μελέτες, τις υποσχέσεις ή τις επόμενες εκλογές. Το κουδούνι χτυπά κάθε Σεπτέμβριο στην ώρα του. Κάποτε πρέπει να μάθουμε να είμαστε κι εμείς στην ώρα μας.
Εφημερίδα POLIS
